Je voelt je al jaren ongelukkig in je baan. Je krijgt weinig betaald, werkt hard, maar nooit een complimentje. Je baas luistert niet naar je suggesties, je klachten en je collega’s zijn onaardig. Maar je zet elke dag weer je beste beentje voor, tot er echt iets bij je knapt. Je wilt weg – en niet zomaar weg. Je wilt dat ze het voelen. Je werkgever, je collega’s, tot de kantinemedewerkers aan toe. Je zal het ze betaald zetten – het bedrijf, je baas voorop.
Revenge quitting, noem je dat.
Hoe pak je dat aan? En, belangrijker nog, is het wel verstandig?
Na quiet quitting – op je werkplek alleen nog het minimale doen – zou nu loud leaving, ofwel revenge quitting, in opmars zijn. Volgens LinkedIn heeft 46 procent van de werkenden er de afgelopen jaren ervaring mee gehad. Het doel? Ontslag nemen én zo veel mogelijk ellende achterlaten. Door bijvoorbeeld onaangekondigd weg te blijven, je werk niet goed af te ronden of over te dragen, bewust belangrijke bestanden te verwijderen (rage deletion), een boze mail naar de hele organisatie sturen. Of, nog erger, op social media de vuile was buiten hangen. Zoals TikTok-gebruiker Adam, die op zijn laatste werkdag alle veiligheidsrisico’s in zijn magazijn filmde. Zijn video leidde tot een officieel onderzoek en een flinke boete voor het bedrijf.
Volgens organisatiepsycholoog en onderzoeker Merel Feenstra-Verschure is sprake van groeiende ontevredenheid op het werk. Ze schrijft dit onder meer toe aan corona, toenemende digitalisering én gen-Z’ers die zijn gaan werken. „Deze generatie pikt minder en durft meer van zich te laten horen. Op het werk, en ook ver daarbuiten, zoals op social media. Bij revenge quitting is de fase van goede communicatie al lang voorbij. Het bestaat vooral uit emotie.”
Verbinding, rechtvaardigheid, spontaniteit, autonomie, competentie en zelfexpressie, dat zijn volgens psycholoog, bestuurskundige en jurist Leon Schaepkens de cruciale behoeftes van elk mens én werknemer. Hij ziet dat vooral verbinding, autonomie en rechtvaardigheid op de werkvloer de laatste jaren onder druk staan. „De ziel is uit organisaties en werknemers merken dat. Ze achten zich niet gezien, niet gehoord, niet gewaardeerd.”
Bovendien voelen veel mensen zich opgesloten in hun baan, aldus Feenstra-Verschure. „In plaats van op tijd weg te gaan, praten we onszelf aan dat we geen betere baan kunnen vinden.” Volgens onderzoek dat ze hiernaar deed, blijven mensen gemiddeld 2,5 jaar in een werksituatie waarmee ze ongelukkig zijn. „Niet gek dat al die opgekropte woede er een keer uit moet.”
Ook advocaat arbeidsrecht Yara Goessens ziet vaak mensen die in emotie ontslag willen nemen. Vaak ervaren ze een slechte band met de manager, het gevoel structureel onderbetaald te worden of niet gesteund te worden bij ziekte. En over gewenste wraakacties hoort ze ook. Zoals de vrouw bij een grote overheidsinstelling die naar de pers wou stappen omdat haar manager haar benadeelde vanwege haar zwangerschap. „Ze was woedend. En terecht. Dat was ik ook. Toch heb ik dat uit haar hoofd gepraat.”
Dat deed Goessens vooral niet om het verhaal binnenskamers te houden, maar omdat haar cliënt anders alleen maar meer stress zou krijgen. In plaats van publiciteit wist ze een goede deal voor haar cliënt te sluiten. Goessens: „Wraak nemen is zelden ‘kiezen voor jezelf’.”
Zorg dat revenge quitting geen rage quitting wordt, zegt ook psycholoog Feenstra-Verschure. „Als je boos bent, gebeurt er iets in de hersenen waardoor je alleen nog aan de korte termijn denkt en de gevolgen op lange termijn niet meer overziet.”
Dus: denk goed na over je acties. Als je zelf ontslag neemt, heb je bijvoorbeeld geen recht op een WW-uitkering, tenzij het dienstverband met wederzijdse instemming eindigt en je dit vastlegt in een vaststellingsovereenkomst. Daarin kunnen ook afspraken komen over een transitie- of ontslagvergoeding.
De kans op goede afspraken is met revenge quitting klein. Als je ongelukkig bent in je baan, is praten altijd het beste, zegt Feenstra-Verschure. Lukt dat niet met je manager of directeur, dan met een vertrouwenspersoon of een advocaat. En zelf als niemand wil luisteren, is revenge quitting geen goed idee. Denk liever in oplossingen, is haar advies. Een boze actie lucht misschien even op, maar met positiviteit kun je iets veel beter afsluiten – vooral voor jezelf. „Toen ik door een reorganisatie mijn baan kwijtraakte, was ik gekwetst dat ik geen afscheidsfeestje kreeg. In plaats van wraak te nemen, organiseerde ik er gewoon zelf een.”
Ook psycholoog en bedrijfskundige Schaepkens pleit ervoor te allen tijde in gesprek te blijven. Maar hij is niet blind voor de praktijk, zegt hij. „Ik snap dat mensen zeggen: leuk en aardig allemaal, maar dan heb je mijn baas nog niet ontmoet.”
Wil je toch wat opschudding veroorzaken met je ontslag? Dan kun je natuurlijk opeens je spullen pakken en niet meer terugkomen. Maar bedenk dat je verplicht bent je werkgever minimaal een maand tevoren schriftelijk je ontslag te melden. Anders mag je werkgever salaris inhouden over de dagen die je nog had moeten werken én wacht je een claim wegens onregelmatige opzegging, ter hoogte van het aantal gemiste werkdagen.
Wil je op social media een boekje opendoen over je baas of bedrijf, wees dan zuinig op je eigen imago en zorg ervoor dat je geen regels overtreedt, zegt advocaat Goessens. Een geheimhoudingsplicht kan ook gelden ná je dienstverband. Goessens: „Geheimhouding gaat altijd over bedrijfsinformatie. Maar het staat je altijd vrij te vertellen wat iets met jóú heeft gedaan.”
Of geef een gevat afscheidscadeautje. Zoals de zorgprofessional die bij haar afscheid een pakket achterliet met teksten als: „And the wise one said: fuck this shit and found another job”, een Post-it met „Doe wat met de feedback” en drie flessen toiletverfrisser met het etiket „Fuckoff spray keeps all the idiots and assholes away”. Dat leidde tot een rechtszaak – met goede afloop voor de werknemer. Ze kreeg schade- en transitievergoeding toegekend, en de werkgever moest de proceskosten betalen.
Is revenge quitting de risico’s waard? Mogelijk, maar laat je niet te veel leiden door woede en gebruik je verstand. Het kan even heerlijk zijn je middelvinger op te steken, maar als je zonder WW thuis komt te zitten, smaakt de wraak toch wat bitter. Wil je toch wraak nemen? Vind een betere baan, bloei op – en zet dát op social media. Laat ze maar weten wat ze missen.
Deze rubriek belicht wekelijks hoe lastige problemen op de werkvloer aangepakt kunnen worden. Heeft u een dilemma, stuur een e-mail naar werk@nrc.nl
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt