Zou David Grossman, de belangrijkste levende Israëlische schrijver, zijn veranderd in een zelfhatende Jood die heult met antisemieten? Hij zegt dat Israël genocide pleegt in Gaza en in sommige kringen is dat dan de conclusie. Toch klinkt hij zo niet in een interview met de Italiaanse krant la Repubblica: ‘Ik heb alles gedaan om te vermijden dat ik Israël een genocidale staat zou noemen. Nu, met immense pijn en een gebroken hart, moet ik accepteren dat het voor mijn ogen gebeurt.’
Hij klinkt niet soft, als hij Palestijnen verwijt van Gaza een lanceerplatform voor raketten te hebben gemaakt. Wel is hij misselijk van het aantal burgerdoden. En hij weet zich te bevrijden van de ban die veel Israëliërs én sterk met Israël meelevende Joden gevangenhoudt: de eigen geschiedenis van vervolgd en bedreigd zijn komt daarin samen met gewenning aan de bezetting en mondt uit in ontmenselijking van de ander. ‘Het is makkelijker om het niet te zien’, zegt Grossman. De aanslag van Hamas op 7 oktober 2023 was zo gruwelijk, die gaf veel mensen een reden ‘om niet meer te hoeven nadenken’.
En Fania Oz, historicus en dochter van die andere grote Israëlische schrijver, Amos Oz? Is zij ineens een Hamas-vriendje? Oz, meer havik dan haar vader, stond aanvankelijk achter de oorlog tegen de terreurbeweging. Toch schrijft zij nu: ‘Soldaten, ouders van soldaten, grootouders. Er is geen andere manier: weiger om in Gaza te dienen. Weiger, weiger, weiger.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ze noemt de hongersnood, de moorden bij voedseluitgiften, ‘geen zelfverdediging, maar schokkende oorlogsmisdaad’. Vindt dat de regering de gijzelaars heeft verraden, omdat de oorlog hun bevrijding slechts heeft vertraagd, en dat soldaten hun jonge levens voor niets opofferen. Gematigden nemen wereldwijd afstand van Israël, aldus Oz, ‘niet omdat ze antisemieten zijn, maar omdat ze mensen zijn’.
De Israëlisch-Amerikaanse historicus Omer Bartov, de internationale autoriteit in genocidestudies die in The New York Times onderbouwde dat Israël genocide pleegt, diende in het Israëlische leger en noemt zichzelf ‘een groot supporter van de staat’. Zijn waarschuwing luidt dat juist in steun gevaar kan schuilen. ‘Israël heeft zo’n ongelooflijke onschendbaarheid genoten in de VS en Europa dat het een volwaardige autoritaire apartheidsstaat dreigt te worden. Dat soort staten gaan niet lang mee.’
Discussies over Gaza, zoals tijdens het ingelaste Kamerdebat deze week, kunnen schematisch lijken. Wie het meest geeft om het lot van de Gazanen, levert bijtende kritiek op Israël en pleit voor hardere sancties. Wie pro-Israël is, wijst op de gijzelaars en het gevaar van Hamas en trapt op de rem.
Geen misverstand: Gazaanse burgers zijn de grootste slachtoffers. Maar wie Israëls optreden bagatelliseert, ziet over het hoofd dat het óók bezig is zichzelf te verwoesten.
Zelf ben ik opgegroeid met een diepe, persoonlijke verhouding tot Israël. Ik begrijp wat mensen drijft die angstig en boos om meer begrip voor het land vragen. Ik ken de kortsluiting in het hoofd als Israël van genocide wordt beticht. Want die ene genocide waarvan je eigen volk – je familie – slachtoffer werd, geeft de lading aan dat woord.
Maar de Holocaust was uitzonderlijk door het ontbreken van enige aanleiding, de minutieuze planning en de industriële uitvoering. Kijk de weergaloze documentaireserie Corridors of Power over vele volkerenmoorden en zie dat het wel vaker een strijdende partij is die genocide pleegt op de bevolking van de vijand. Zoals Yuli Novak zegt, directeur van mensenrechtenorganisatie B’Tselem: ‘De meeste samenlevingen die genocide pleegden, beseften dat niet. Ze zagen een rechtvaardiging voor hun handelen.’
Het moet te denken geven dat alleen nativistische antidemocraten nog staan te applaudisseren terwijl Israël verder deze doodlopende weg in dendert. Zijn zij werkelijk grotere steunpilaren dan de zeshonderd voormalige topmensen uit Israëlische veiligheidsdiensten die Trump vragen om Netanyahu tot een eind aan de oorlog te dwingen? Of dan oud-premier Ehud Olmert, die stelt dat Israël in Gaza werkt aan een concentratiekamp?
Wat de laatsten inzien, is dat het geweld weinig meer te maken heeft met het uitschakelen van Hamas. Het massale doden gaat door omdat Netanyahu zijn politieke leven wil verlengen en de extremisten in zijn coalitie Palestijnen willen verdrijven. Met steun van te veel Israëliërs, of in elk geval mogelijk gemaakt door hun loyaliteit of apathie. Dáárom roept een andere oud-premier, Ehud Barak, het volk op tot verzet. In de overtuiging dat ‘het Israël van de onafhankelijkheidsverklaring en de zionistische visie aan het instorten is’.
Corridors of Power is nauwelijks te kijken. Door de gruwelen. En doordat tijdig ingrijpen doorgaans uitblijft. Kopstukken uit de Amerikaanse politiek en diplomatie blikken er pijnlijk eerlijk op terug. Strategisch eigenbelang geeft de doorslag.
Dus nee, de activisten van Standing Together die zakken bloem naar de grens met Gaza dragen en worden opgepakt, zijn uiteraard geen landverraders. Evenmin Magen Inon, wiens ouders op 7 oktober werden vermoord en die de weigering van de VS om de oorlog te stoppen een klap in zijn gezicht noemt. Of de groep Israëliërs uit de cultuurwereld, die het Westen smeekt om ‘verlammende sancties’. Zij zijn de rechtvaardigen. Zij zien de werkelijkheid onder ogen en hebben de moed om tegen de stroom in te gaan. Nu Netanyahu aankondigt de vernietiging van Gaza nog verder op te voeren, en de wereld hem laat begaan, kun je misschien nog hoop vestigen op deze rechtvaardigen. En hen steunen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant