Wie een Amerikaanse honkbalwedstrijd bezoekt, gaat met een beetje geluk met een zogenoemde bobblehead naar huis. De plastic figuurtjes met een wiebelend hoofd zijn mateloos populaire collector’s items.
schrijft voor de Volkskrant over Amerikaanse sporten.
Naar verwachting zullen komende nacht de rijen weer lang zijn voor de poorten van het Dodger Stadium in Los Angeles. De Amerikaans honkbalkampioen, de Dodgers, spelen een thuiswedstrijd tegen Toronto Blue Jays, maar voor veel bezoekers staat er meer op het spel: het bemachtigen van een ‘bobblehead’, een poppetje van de in 2020 bij een helikoptercrash omgekomen basketballer Kobe Bryant. Het figuurtje is bij voorbaat een collector’s item.
De eerste veertigduizend toeschouwers krijgen het bijzondere exemplaar voorafgaand aan de wedstrijd. De overige bezoekers aan het stadion met 56 duizend zitplaatsen blijven met lege handen achter. Op tijd komen is dus het devies.
Om het volk alvast warm te maken, onthulden de Dodgers in juli het ontwerp van de Bryant-bobblehead. Het 15 centimeter hoge plastic poppetje met wiebelend hoofd is gebaseerd op een foto uit 2009, waarop de basketballer in het gele tenue van zijn club Los Angeles Lakers met een knuppel poseerde. Bryant was fan van de Dodgers.
Het uitdelen van de wiebelkoppies is een beproefde publiekstrekker bij sommige Amerikaanse sportwedstrijden. Vooral honkbalclubs zetten ze vaak in. Meestal zijn het populaire spelers die model staan voor de poppetjes waarbij een relatief groot hoofd met een springveer aan het kleinere lichaam is vastgemaakt. Het kan daardoor bewegen, een beetje zoals het klassieke speelgoedhondje op de hoedenplank van een auto.
De bobblehead is bedoeld als geste aan de supporters, maar het is voor clubs ook een verdienmodel geworden: met de acties worden meer mensen naar het stadion gelokt. Gemiddeld komen op een doordeweekse dag een kwart meer bezoekers opdagen, berekenden onderzoekers van de Universiteit van Californië. Met de figuurtjes slaan de honkbalclubs een dubbelslag: doordat de vraag naar tickets toeneemt, kunnen ook de prijzen daarvan omhoog.
De meeste clubs delen de poppetjes slechts uit bij een paar wedstrijden per seizoen, maar bij de Dodgers zijn ze dit jaar bij ruim een kwart van de thuisduels te bemachtigen. Vooral die van sterspeler Shohei Ohtani zijn gewild. Voor een bobblehead van de Japanner en zijn eveneens beroemde hondje Decoy stonden fans eerder dit seizoen urenlang in de rij.
Volgens Phil Sklar, de oprichter van het Bobblehead-museum in Milwaukee, waar meer dan tienduizend exemplaren bijeen zijn gebracht, is er momenteel sprake van een ‘bobblehead boom’. ‘Ze worden voor honderden, soms duizenden dollars doorverkocht’, zei Sklar tegen nieuwssite Axios. ‘Sommige mensen blijven niet eens voor de wedstrijd nadat ze hun bobblehead hebben ontvangen.’
De wiebelhoofdjes zijn niet louter voorbehouden aan sporters. In Milwaukee staan ook exemplaren van acteurs, politici, pausen, muzikanten, mascottes en fictieve personages uit populaire films. Maar vooral de kleine, knikkende honkballers zijn er talrijk.
Voorlopers van de bobblehead kennen hun oorsprong in het 18de-eeuwse China, waar prominenten en geestelijk leiders werden geëerd met de poppetjes, toen nog gemaakt van aardewerk. Het Britse koninklijk huis haalde de figuurtjes als eerste naar het Westen. Ook de huidige bobbleheads worden voornamelijk in China geproduceerd. Ze zijn inmiddels van plastic, waardoor ze goedkoop en in grote hoeveelheden kunnen worden aangekocht.
In het Amerikaanse honkbal waren het aanvankelijk de mascottes die model stonden voor de bobbleheads. In de jaren zestig van de vorige eeuw verschenen de eerste exemplaren. Het waren de toen beroemde honkballers als Roberto Clemente, Mickey Mantle, Roger Maris en Willie Mays.
De figuurtjes waren rond de jongste eeuwwisseling bijna vergeten, totdat San Francisco Giants ze in 1999 aan het publiek begon uit te delen – als eerste was Willie Mays aan de beurt. Door het succes van de actie besloten ook andere clubs de bobblehead nieuw leven in te blazen. Bij Miami Marlins staan honderden exemplaren bij de ingang van het stadion uitgestald in een zachtjes trillende vitrine, waardoor de hoofden almaar bewegen.
De figuurtjes zijn er tegenwoordig in verschillende soorten en maten en vaak uitgerust met accessoires, denk aan het hondje van Ohtani. Clubs worden creatiever; het zijn lang niet altijd meer simpelweg honkballers in hun uniform en met een knuppel. De Nederlandse Xander Bogaerts werd bij zijn club San Diego Padres vereeuwigd als een piloot uit de filmreeks Star Wars. De miniatuurversie van Michael Harris van Atlanta Braves staat op een stepje, omdat hij zich daarop graag door de stad beweegt.
De meeste sporters zien het krijgen van een eigen poppetje als een eer. Het zijn doorgaans uitblinkers die worden gekozen. ‘Het is alsof de hele wedstrijd aan jou wordt opgedragen’, zei basketballer Draymond Green enkele jaren geleden tegen ESPN. Ook in de NBA en andere grote sportcompetities worden zo nu en dan bobbleheads uitgedeeld.
Soms worden de spelers door hun clubs verrast met een ‘bobblehead night’, andere keren hebben ze vooraf inspraak in het ontwerp. Toen sterspeler Juan Soto in 2019 een eigen bobblehead kreeg van zijn toenmalige club Washington Nationals, wilde hij per se dat zijn poppetje breed lachend te zien was. Een eerste ontwerp moest daardoor in de prullenmand.
De gelijkenis tussen de spelers en hun figuurtjes laat zo nu en dan te wensen over. Vaak is alleen aan het uniform of het rugnummer te zien om wie het gaat. Niet iedereen is dan ook tevreden over zijn of haar bobblehead. ‘Ik dacht dat ik knapper was’, reageerde Chauncey Billups toen hij in 2000 de eerste NBA-speler werd met een eigen wiebelpoppetje.
Ook dit seizoen leidde het uitdelen van de figuurtjes weer tot volle tribunes in Amerikaanse honkbalstadions. Bij Pittsburgh Pirates, een club met een van de laagste bezoekersaantallen in de Major League, kwamen duizenden mensen meer opdagen toen een bobblehead van werper en publiekslieveling Paul Skenes werden uitgedeeld. Buiten het stadion stond een lange rij sportliefhebbers.
Een aanstaand hoogtepunt in de traditie van de bobbleheads vindt dit seizoen plaats op 21 augustus in Yankee Stadium. Bij honkbalclub New York Yankees wordt een thema-avond aan de bekende komediereeks Seinfeld opgedragen. De eerste 18 duizend supporters krijgen een figuurtje van het populaire personage George Costanza, gebaseerd op een aflevering waarin hij voor de Yankees werkt en door zijn baas wordt betrapt terwijl hij heimelijk een dutje doet onder zijn bureau.
Een gelimiteerd aantal exemplaren kon de afgelopen weken al worden aangeschaft. Tweedehands wordt voor deze heilige graal onder de bobbleheads inmiddels al 250 dollar betaald.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant