Als Israël Gaza bezet, zullen de gevolgen dramatisch zijn. In binnen- en buitenland klinkt felle kritiek op het besluit van Netanyahu, maar die is vastbesloten Hamas uit te roeien. Een illusie die het land in een uitzichtloze oorlog zal storten, zeggen critici.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
Terwijl de honger in Gaza toeneemt, de internationale kritiek aanzwelt en zelfs Duitsland twijfelt aan zijn onvoorwaardelijke steun voor Israël, heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu besloten de strijd opnieuw te escaleren. Vrijdagochtend vroeg maakte het Israëlische veiligheidskabinet bekend dat Israël Gaza-Stad zal bezetten.
De gevolgen zullen dramatisch zijn: een verlenging van de oorlog, nog meer doden onder Palestijnse burgers, nog meer chaos, honger en verwoesting. Het Israëlische leger zal oprukken ‘totdat het onmogelijk wordt in Gaza te leven, voor ten minste een generatie. En zo zal het plan voor de etnische zuivering van Gaza worden doorgevoerd’, schreef columnist Gideon Levy in de linkse Israëlische krant Haaretz.
Binnen en buiten Israël is veel kritiek op het besluit. Eyal Zamir, de stafchef van het leger, probeerde het tegen te houden. Volgens critici dreigt Israël verstrikt te raken in een uitzichtloze guerrillaoorlog, waardoor het zijn morele en diplomatieke krediet verder verspeelt.
Wellicht is het plan bedoeld om Hamas tot concessies te dwingen, opperen sommige Israëlische commentatoren. Dat is een illusie, zeggen anderen, Netanyahu speelt Hamas juist in de kaart. ‘Dit is precies wat Hamas wil: dat Israël in de val loopt, in een zinloze bezetting waarvan niemand weet waartoe ze moet leiden’, zei oppositieleider Yair Lapid.
De honger in Gaza speelt een ondergeschikte rol in de Israëlische publieke opinie. Volgens een deze week verschenen peiling is 79 procent van de Joodse Israëliërs niet of helemaal niet verontrust over de berichten over de humanitaire catastrofe in Gaza. Belangrijker achten zij het lot van de Israëlische gijzelaars, van wie er nog twintig in leven zouden zijn. Veel Israëliërs vinden dat Netanyahu veel te weinig doet om ze vrij te krijgen.
Deze week pleitte een groep voormalige hooggeplaatste functionarissen van het leger en de veiligheidsdiensten voor een einde aan de oorlog. De belangrijkste militaire doelen in Gaza zijn behaald, schreven zij. Hamas is verregaand ontmanteld. ‘Het derde en belangrijkste doel is alleen te behalen met een akkoord: het veilig terughalen van de gijzelaars.’
Dat zal echter niet gebeuren, schreef Oren Setter, voormalig lid van Israëlische team dat met Hamas onderhandelde over een staakt-het-vuren. ‘Zolang deze regering er zit – aannemende dat zij haar koers niet fundamenteel zal wijzigen – zal er geen overeenkomst komen en zullen de gijzelaars niet terugkeren’, aldus Setter in de krant Yediot Ahronot.
De onderhandelingen over een staakt-het-vuren zitten in het slop. Beide partijen stellen zich compromisloos op. Critici in Israël en daarbuiten vinden dat Netanyahu concessies moet doen, omdat hij zijn oorlogsdoelen heeft bereikt. De Israëlische premier wil daar echter niets van weten.
Volgens veel analisten wil hij oorlog blijven voeren om aan de macht te blijven. Zijn extremistische coalitiepartners Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir dreigen zijn kabinet op te blazen bij elke concessie aan Hamas. Daarnaast is de kans groot dat er verkiezingen worden gehouden als de oorlog voorbij is, al was het maar omdat de regering verantwoording moet afleggen voor de terreuraanval van Hamas op 7 oktober.
Bovendien wordt Netanyahu vervolgd in enkele corruptiezaken. Justitie zal hem gemakkelijker kunnen aanpakken als hij geen premier meer is van een land in oorlog.
Wat zijn motieven ook zijn, na 7 oktober is Netanyahu geradicaliseerd. Hij stond altijd bekend als een politicus die niet graag oorlog voerde. Hij beloofde de Israëliërs veiligheid door muren te bouwen rond de Palestijnse gebieden, en Hamas en de Palestijnse Autoriteit tegen elkaar uit te spelen.
Israël sloot zich af van de Palestijnen en leefde in zijn eigen bubbel. Dat beleid leek succesvol, maar werd op 7 oktober op wrede wijze doorgeprikt. Sindsdien is Netanyahu vastbesloten Hamas met wortel en tak uit te roeien.
Van de Amerikaanse president Donald Trump krijgt hij daar de ruimte voor. Netanyahu staat bij Trump in het krijt na de Amerikaanse deelname aan de bombardementen op Iran. Daarom geloofden veel analisten dat Trump, die zichzelf een geweldige vredestichter noemt, Netanyahu onder druk zou zetten om de oorlog te beëindigen.
Dat is echter niet gebeurd. Trump sprak enige vrijblijvende woorden over hongerende kinderen in Gaza, maar zei dat Israël zelf moet beslissen of het heel Gaza wil bezetten.
En zo voert Netanyahu Israël steeds verder het moeras in, zeggen zijn critici. De totale vernietiging van Hamas is een illusie. Het Israëlische leger kan heel Gaza bezetten, maar Hamas zal ondergronds gaan en nieuwe strijders rekruteren, hetgeen weinig moeite zal kosten omdat de oorlog de haat tegen Israël alleen maar heeft aangewakkerd.
Bovendien heeft Netanyahu na twee jaar oorlog nog altijd geen exitstrategie. Donderdag zei hij dat Israël de macht in Gaza na verloop van tijd zal overdragen aan Arabische troepen. Maar Arabische landen zullen alleen bereid zijn daaraan mee te werken als Israël de Palestijnen uitzicht op een eigen staat biedt, iets waartoe Netanyahu niet bereid is.
Een bezetting leidt doorgaans niet tot een oplossing, maar tot een eindeloze cyclus van geweld, schreef de centristische Jerusalem Post deze week in een hoofdredactioneel commentaar. Daarom is de bezetting van heel Gaza op ‘lange termijn een ramp voor Israël, in militair, diplomatiek, economisch en moreel opzicht’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant