‘Op het X-account van Geert Wilders plaatste hij vandaag (maandag) dit bericht. Ik verzoek jullie hier aandacht aan te besteden’, mailde een lezer. Hij verwees naar een afbeelding die de PVV-leider had rondgestuurd, met links een blond stralend meisje en rechts een oudere, sombere moslima met een zwaar gerimpeld gelaat. Bij het meisje stond ‘PVV’, bij de oudere vrouw ‘PvdA’.
De beeldtaal was overduidelijk racistisch en riep herinneringen op aan de taal waarvan de nazi’s zich bedienden. Toch besloten we het bericht aanvankelijk te negeren. De uitingen van Wilders zijn in de eerste plaats provocaties. Hij hoopt op een felle reactie, zodat hij het debat naar zich toe kan trekken en zich nog steviger kan profileren. Van dit mechanisme willen we bij voorkeur geen onderdeel zijn.
In deze rubriek schrijft de hoofdredacteur wekelijks over de journalistieke werkwijze van de Volkskrant en de dilemma’s die de redactie daarbij tegenkomt, meestal naar aanleiding van een klacht of vraag van een lezer.
Door zo’n felle reactie en het debat dat daarop zou volgen, zou de racistische afbeelding eindeloos worden herhaald en verspreid. Hier werken we liever niet aan mee, temeer omdat het bijdraagt aan de normalisatie van dergelijke uitingen. Ook daarom oordeelden we aanvankelijk dat het verstandiger was het te negeren.
Wie direct lijdt onder de groeiende islamofobie of zich er grote zorgen over maakt, verlangt begrijpelijkerwijs naar een principiëlere stellingname. ‘Het is hoog tijd dat politici en media een duidelijke norm stellen’, zei Esma Kendir, voorzitter van het Collectief Jonge Moslims, donderdag in een interview. ‘Als niemand een grens trekt, wordt deze haatzaaierij verder genormaliseerd.’
Het deed me denken aan de uitspraak van de burgemeester van de Poolse stad Kielce, Agata Wojda, in een reportage van Arnout le Clercq van deze week over het groeiende racisme in Polen. ‘De regering negeert het. Maar zolang je het tolereert en niet reageert, neemt de haat toe.’
Polen laat zien waar groeiende polarisatie en het continu aanwakkeren van anti-immigratiesentimenten toe leidt. Op enig moment slaat het om in onverbloemd racisme, waarbij leuzen gescandeerd worden als ‘Heel Polen, enkel wit’. Of zoals Le Clercq het afgelopen donderdag uitlegde in de podcast Elke Dag: het katholieke conservatisme, dat de nadruk legt op behoud van de traditionele Poolse cultuur, verandert in darwinistisch conservatisme, dat de nadruk legt op behoud van de Poolse etniciteit.
Deze verwording is ook in Nederland gaande en die moeten we nauwkeurig registreren, zonder bij te dragen aan de versterking ervan. Dat betekent dat we niet bij elke provocatieve uitlating in actie komen, maar wel de onderliggende bewegingen scherp zullen beschrijven.
De beste verhalen van de week, getipt door Pieter Klok
Elke zondag praat hoofdredacteur Pieter Klok u in de nieuwsbrief Beste van de week bij over de afgelopen (nieuws)week. Welke verhalen, columns, podcasts en speciale producties mag u echt niet missen? Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Luister ook naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts zijn te vinden op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns