Amerikaanse democratie Met drie gelijktijdige manipulaties willen de Republikeinen verkiezingswinst verwerven. Door knippen en plakken van kiesdistricten, veranderen van de volkstelling en met partijdige rechtszaken.
Demonstranten protesteerden afgelopen week luidruchtig tegen herindeling van de kiesdistricten in Indianapolis.
Half juli meldde ene Jeff Small zich bij verschillende verkiezingsfunctionarissen in de Amerikaanse staat Colorado. Hij zei dat hij werkte aan een project van de regering-Trump en vroeg of zij federale ambtenaren toegang wilden geven tot de stemmachines om te kijken of daar geen ‘gaten’ in zaten. De lokale Denver Post hoorde van tien medewerkers in verschillende kiesdistricten hetzelfde verhaal – en hetzelfde antwoord: nee, dat konden zij niet toestaan. Onbevoegden toegang geven tot stemmachines en de gegevens van kiezers daarin is strafbaar; de voorzitter van het stembureau in Mesa County, Colorado, zit een gevangenisstraf van negen jaar uit omdat zij dat wél deed.
De lokale krant haalde Lori Mitchell aan, county clerk in Chaffee County, in de Rocky Mountains. Small „zei dingen als ‘de clerk in El Paso County is al akkoord, dus geef mij nou ook maar toegang’.” Mitchell zette de activiteiten van Small in een bredere context: „Ze laten niet af. Ze blijven inbeuken op de ‘blauwe’ staten [met een Democratische meerderheid], enkel en alleen op blauwe staten.”
De ‘ze’ in haar citaat zijn de Republikeinen. En het ‘blijven inbeuken’ is een aardige omschrijving van wat de afgelopen weken niet alleen in Colorado, maar in de hele VS te zien is geweest. Inbeuken op het kiesstelsel.
Het Witte Huis heeft ontkend dat Small op gezag van de regering werkte. Hij „was nooit gemachtigd om officiële werkzaamheden uit naam van het Witte Huis te verrichten”, mailde een woordvoerder aan omroep CNN. De advocaat van Small schreef dat zijn cliënt de regering „in zijn vrije tijd” hielp lokale „verkiezingsfunctionarissen aan te moedigen mee te werken met de decreten van de president”.
Het eerste decreet dat daarbij in gedachten komt, is het decreet dat Trump op 25 maart ondertekende. Daarin geeft hij het ministerie van Binnenlandse Veiligheid een belangrijke rol in het verkiezingsproces, met name voor de controle op de kiesregisters. Dat decreet staat op gespannen voet met de grondwet, waarin de verkiezingen expliciet als taak van de afzonderlijke staten worden aangeduid, met een toezichthoudende rol voor de landelijke volksvertegenwoordiging – niet voor de president of zijn ministers.
De dag na het aantreden van Trump begon het speculeren over de toekomst van de democratie, met als kernvraag: waren dit de laatste vrije verkiezingen van de VS? Die dramatische vraag werd gesteld met het oog op de stortvloed aan decreten die de president op zijn eerste dag uitvaardigde. Maar ook met in het achterhoofd zijn halsstarrige weigering om de verkiezingsuitslag van 2020 te erkennen, toen hij verloor van Democraat Joe Biden. Trump maakte alle rechters verdacht die zijn ongegronde aantijgingen van tafel veegden, en dirigeerde uiteindelijk zijn aanhangers naar het Capitool, waar ze met een stormloop de bekrachtiging van Bidens zege wilden voorkomen.
Voeg daarbij zijn geflirt met een derde presidentstermijn, in strijd met de Grondwet, dan wordt de nervositeit bij zijn politieke tegenstanders al begrijpelijker. Zou Trump de democratie botweg opzijzetten en zichzelf tot president-voor-het-leven laten kronen, zoals Poetin of Xi?
De ontwikkelingen van de laatste weken suggereren dat een andere, sluipender route wordt genomen naar almacht voor de president en zijn partij. Drie paden worden daarbij tegelijkertijd bewandeld.
Het beproefde middel van partijdig getekende kaarten voor de kiesdistricten, naar de ‘uitvinder’ gerrymandering genoemd. Eind vorige maand presenteerde de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden in Texas een nieuwe districtskaart die de Republikeinen zomaar vijf extra zetels in het landelijke Huis zou kunnen bezorgen.
Trump doet geen moeite te verbergen dat hij deze oneerlijke bevoordeling van de Republikeinen aanmoedigt. „Wij hebben recht op vijf extra zetels”, zei hij tegen omroep CNBC. De verhoudingen in Texas zijn nu al scheef door de huidige, ook partijdig getrokken districtsgrenzen. Van de 38 zetels die Texas telt in het Huis, worden er 25 bekleed door een Republikein, ofwel 66 procent, terwijl de partij vorig jaar 56 procent van de stemmen kreeg.
The Washington Post schreef deze week dat de Republikeinen in ten minste vier andere staten nieuwe kieskaarten in hun voordeel willen tekenen. En dat het Witte Huis hen daar actief toe aanzet. Een Republikeinse strateeg in Missouri zei dat dit „topprioriteit is op het hoogste niveau van het Witte Huis”. Vicepresident JD Vance ging naar Indiana om over het hertekenen van de kaart te spreken.
De president schreef donderdag op Truth Social dat hij het verantwoordelijke ministerie heeft opgedragen de grondwettelijk verplichte volkstelling te veranderen. Van hem mogen alleen burgers en mensen met geldige verblijfspapieren worden meegeteld. Lijkt logisch, maar is discutabel. De grondwet stelt dat iedereen die in de VS woont, moet worden meegerekend. De resultaten van de census worden gebruikt voor de verdeling van het zetelaantal dat elk van de 50 staten krijgt toebedeeld – en is daarmee cruciaal voor de politieke vertegenwoordiging van de burgers.
Door deze clausule voor te stellen (voor een volkstelling die vanaf 2030 gaat gelden) benadeelt Trump de staten die een coulante houding hebben ten aanzien van (arbeids)migranten, met name staten in het (zuid)westen van de VS, waar veel werk door arbeiders uit Centraal-Amerika wordt gedaan. In die staten, met uitzondering van Arizona, hebben de Democraten nu comfortabele meerderheden
Dat betekent dat na 2030 de zetelverdeling drastisch zou kunnen kantelen in het voordeel van staten met een in meerderheid Republikeins bestuur.
Trump heeft het ministerie van Justitie omgesmeed tot een politiek wapen – een verwijt dat hij zijn tegenstanders maakte toen hij geen president was. Ook dit wapen wordt gericht op het kiesstelsel. De ministeriële afdeling die over verkiezingen gaat, wordt geleid door een activist van een conservatieve organisatie die zich bezighield met het aanspannen van rechtszaken tegen ambtenaren die niet agressief genoeg de kiesregisters zuiverden. Daarmee worden in de praktijk vooral arme, en in meerderheid niet-witte kiezers uitgesloten van het kiesrecht.
Met zijn presidentiële decreten heeft Trump advocatenkantoren geïntimideerd die procedeerden tegen zijn ongegronde pogingen de verkiezingswinst in 2020 op te eisen. Vier van de kantoren hebben zich tot dusver met succes bij de rechter verzet. Negen andere kantoren hebben toegegeven aan Trump en doen voor vele miljoenen gratis juridisch werk voor door hem aangewezen doelen. Van die decreten, en vooral van de capitulatie van zulke grote, rijke kantoren gaat een „ontmoedigend effect uit”, schrijft Jasleen Singh van de progressieve denktank Brennan Center for Justice deze week in een artikel. Het resultaat is dat het voor Amerikanen die zich in hun stemrecht beperkt voelen, lastiger wordt een advocaat te vinden om voor hen te strijden.
Singh’s conclusie is omineus: de president „dirigeert, ontmantelt en bewapent” overheidsdiensten zoals het hem goeddunkt met het oog op toekomstige verkiezingen. Er zullen heus verkiezingen worden gehouden in 2026 (voor het Congres) en in 2028 (voor het presidentschap en het Congres). Maar die verlopen volgens regels die zijn gemaakt door en exclusief ten bate van de Republikeinse Partij. De man die zowel in 2016 als in 2020 riep dat de verkiezingen rigged waren, vervalst, is nu de vaandeldrager van een grootschalige operatie voor het manipuleren van de Amerikaanse verkiezingen.
Source: NRC