Veel mensen emmeren maar door over Ursula von der Leyen, die Donald Trumps hielen likte om een handelsdeal te krijgen. Ze paaide hem in zijn kitscherige golfresort met beloftes om Amerikaans gas en wapens te kopen en ging huiswaarts met ‘slechts’ 15 procent Amerikaanse importtarieven op Europese goederen. Von der Leyen werd met hoon onthaald. Madame had Europa een „zomer van vernedering” bezorgd.
Wel, alles is relatief. Kijk eens wat onderhandelingen met koning Trump de Zwitserse president, Karin Keller-Sutter, opleverden: 39 procent importtarieven, net onder Laos en Syrië. En een enorme bak stront die haar landgenoten nu boven haar hoofd omkeren.
Zwitserland is de zesde buitenlandse investeerder in Amerika. Deze tarieven doen pijn. Over farmaceutische producten, 48 procent van alle Zwitserse import in de Verenigde Staten, moet Trump nog beslissen. Hij zegt vaak dat Europese medicijnen te duur zijn in de VS en dat de prijzen omlaag moeten. Dus hier valt binnenkort nog een bijl.
Het nieuws kwam op 1 augustus, de Zwitserse nationale feestdag. Die wordt altijd gevierd op de Rütli, een weide aan de Vierwaldstättersee waar drie kantons in 1291 de basis legden voor het huidige Zwitserland. Het thema was ditmaal ‘harmonie en diversiteit’. Maar harmonie was ver te zoeken. Keller-Sutter (een liberaal die tevens minister van Financiën is) vertelde daar overdonderd over haar telefonade van 35 minuten met Trump, de avond ervoor. Ze had gerekend op 10 procent. „Dit is absurd.”
Keller-Sutter deed alles anders dan Von der Leyen. Ze las Trumps boek The Art of the Deal, deze winter. Ze was met drie broers opgegroeid, zei ze, en was gewend om van zich af te bijten. In een eerste telefoongesprek, na Trumps ‘Bevrijdingsdag’ in april (‘Switzerland: 31 percent’), probeerde ze de tarieven uit zijn hoofd te praten. Ze bood hem Zwitserse nultarieven aan op Amerikaanse import en stelde voor om gelijk over te steken. Ze vond het een „goed gesprek”. Daarna begonnen de onderhandelingen met Trumps ministers. Begin juli lag er een ontwerpakkoord. Trump veegde dat van tafel, zoals altijd. Intussen beloofden Japan, Zuid-Korea en de EU hem grote investeringen en aankopen. Zij kregen allemaal meer dan 10 procent aan tarieven. Zwitserland moest dus wel iets heel bijzonders bieden, om op 10 procent uit te komen.
Amerikaanse onderhandelaars vertelden Bern dat Trump tabak kreeg van die complexe deals met iedereen, en gewoon geld wilde zien. Keller-Sutter kreeg Trump pas op 31 juli aan de lijn. In plaats van een zak geld, of concessies in hun conflict over de prijs van Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen die duurder uitvallen dan Bern had gedacht, bood ze argumenten. Zo klaagde Trump over het handelstekort met Zwitserland. Zij corrigeerde hem. Terecht, daar niet van, maar een Zwitserse staatssecretaris kreeg intussen appjes uit Washington: doe wat, dit gesprek loopt helemaal fout. En zo werd het 39 procent. De Zwitserse „prime minister” (!) was aardig, zei Trump later, „maar wilde niet luisteren”.
Alle buren van Zwitserland kregen (totdat Trump weer een fit krijgt) heffingen van 15 procent. Ook Liechtenstein, dat anders dan Zwitserland in de EER zit en een vrijhandelsakkoord met de EU heeft. Pijnlijk voor de Eurosceptische Zwitsers. Deze week besloot Keller-Sutter om een ‘Von der Leyen’ te proberen. Ze reisde spoorslags naar Washington om Trump op andere gedachten te brengen. Een radicaal-rechtse minister die grote partijen Amerikaans rundvlees wil kopen, ging mee. Maar verder dan minister Rubio kwam Keller-Sutter niet. Erger: Trump kondigde tarieven op goudstaven aan, die Zwitserse smelterijen zwaar duperen. Intussen rollen Zwitserse politici, ondernemers en andere belanghebbenden ruziënd over het kleed. Sommigen willen FIFA-baas Gianni Infantino inzetten, een kennis van Trump die niet erg populair is in Bundesbern. Keller-Sutter krijgt alom pek en veren.
Maar goed, Zwitserland bestaat al bijna 750 jaar en zal dit wel overleven. Iedereen sluit de rangen en volgend jaar zit er weer een nieuwe president. Maar stel je één seconde voor dat Von der Leyen had gedaan wat Keller-Sutter deed. Dan hadden 27 regeringen haar gekielhaald en was het pandemonium geweest in Europa. Dat was pas een zomer van vernedering geweest.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC