De eredivisie, vrijdag weer begonnen, is het podium van spraakmakend amusement, gekoppeld aan de toverwoorden van de laatste jaren: intensiteit, energie, dynamiek. Nu nog die zesde plaats in de Europese competitie behouden.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
In zijn lofzang op de competitie waarvan hijzelf directeur is, vertelt Jan de Jong nog één keer hoe de ontknoping van de laatste eredivisie zich voltrok. Op zondag 11 mei, na tien minuten van Feyenoord - PSV in de 32ste speelronde (stand 2-0), stond Ajax in gedachten zeven punten voor. Het kampioenschap leek beslist. Een week later prolongeerde PSV de titel. Zo spannend dus.
De eredivisie, officieel vanaf dit seizoen getooid met de naam Vriendenloterij Eredivisie, is vrijdag begonnen met al zijn beoogde opwinding en sensatie. Met zijn hang naar entertainment in volle stadions.
Die spanning is overigens relatief, want gemiddeld genomen zijn er slechts drie kandidaten voor de titel: PSV, Feyenoord en Ajax. De rest is medebepalend voor de afloop en heeft zijn eigen besognes: de strijd om Europees voetbal of tegen degradatie. En vooral de zorg om de aanhang te behagen.
Zes van de achttien clubs mogen dit seizoen meedoen aan de Europese toernooien. Dat is de magische formule van het topvoetbal in Nederland. Amusement laten samengaan met prestaties, gezelligheid, saamhorigheid, verwondering en ongeloof, leidend tot gesprekken op de werkvloer van supporters. Heb je dat gezien?
Ja, het is gezien. Maarten Martens, trainer van AZ, legt donderdag de handen op het hoofd na een ongelooflijk doelpunt van spits Mexx Meerdink, tegen Vaduz uit Liechtenstein, in de voorronde van de Conference League. Meerdink controleert de pass van Mees de Wit met rechts terwijl hij in de diepte sprint, gebruikt even de borst ter controle van de bal en lobt dan vanuit een halve draai met links.
Het is vlak voor tijd, het ideale moment om de goal eindeloos te bespreken, onderweg naar huis. Ploeggenoot Denso Kasius: ‘Het is genieten, als zoiets gebeurt. Vanaf het moment dat hij de bal aannam, legde ook ik de handen op mijn hoofd. Ik zag het aankomen. Hij redde het net, met zijn fantastische aanname na de pass van Mees. Ik zag de keeper uitkomen en wist dat Mexx ging chippen.’
Maartens: ‘Uiteindelijk is ieder kind begonnen om met die bal leuke dingen te doen. Slechts een enkeling dacht: laten we maar in de goal gaan staan. De meesten zijn gaan voetballen als buitenspeler, als nummer 9 of nummer 10. Als ze niet goed genoeg waren, zakten ze wat naar achteren, uitzonderingen daargelaten. Je wilt met elkaar vaak de bal hebben en dominant zijn. Maar als je echt wilt presteren, snapt iedereen dat je goed georganiseerd moet staan.’
Amusement koppelen aan realiteitszin, aan werklust, gevoegd bij de toverwoorden van de laatste jaren, behorend tot het evangelie van iedere trainer: intensiteit. Energie. Dynamiek. Alleen aan de uitvoering mankeert het soms.
‘Niet alles is bewegende poëzie’, stelt De Jong over de kwaliteit, terwijl hij verder een lawine aan superlatieven over de eredivisie strooit. Groei, meer tv-geld in een nieuw contract met ESPN. Solidariteit, onder meer door afdrachten van geld aan kleinere clubs, zodat die eerder geneigd zijn mee te denken over een betere som der delen.
Dat is het tweesporenbeleid. Enerzijds het vermaak, met 260 duizend seizoenkaarten in de eredivisie, met betrekkelijk weinig incidenten, met internationale prestaties ook. Zeker de laatste jaren, al dateert de meest recente zege in een Europees toernooi door een Nederlandse club (Feyenoord) uit 2002.
Na de vijf grote landen (Engeland, Italië, Spanje, Duitsland, Frankrijk), die veel hogere budgetten hebben en dus de gemiddeld beste voetballers opstellen, staat Nederland zesde op de Europese lijst van prestaties, die bepalend is voor de status en het aantal deelnemende clubs in Europese toernooien.
Twee Nederlandse clubs plaatsen zich tegenwoordig direct voor de Champions League, eentje mogelijk via de voorronde. Het is de ongekende luxe van de laatste seizoenen, en het is zaak om die status te behouden. Of de voorzichtige opkomst een oorzaak heeft, na de crisis van pakweg tien jaar geleden?
Even nadat hij in Utrecht geëmotioneerd zijn vrouw Bartina heeft bedankt voor haar liefde, is bondscoach Ronald Koeman weer de strateeg, trots op de donderdag ontvangen prijs voor zijn gehele oeuvre in het voetbal, als topvoetballer en -trainer. Hij is een symbool voor het Nederlandse voetbal, met dertig gewonnen prijzen door de jaren heen.
Koeman genoot deze week van Feyenoord - Fenerbahçe in de voorronde van de Champions League. Feyenoord boog na rust, maar barstte niet en won zelfs. Koeman: ‘Het is goed dat er een mix is, met spelers uit het buitenland. Zij zijn anders opgevoed. Ze moeten misschien nog meer doen, met minder faciliteiten die wij in Nederland hebben om succesvol te zijn. Daarmee begint alles, met de honger naar succes.’
Hij houdt van die internationale mix. Op deze feestelijke middag spreekt hij met melancholie over de grote tijd van PSV rond 1988, met Nederlanders uit de absolute top en buitenlanders die de kleur op het palet vervolmaakten, zoals Ivan Nielsen, Eric Gerets en Sören Lerby.
Maar dat was een andere tijd. Koeman merkt met lichte spot op dat Nederland zijn grootste succes, het gewonnen EK van 1988, won met een spelsysteem (4-4-2) dat geldt als on-Nederlands, en hij durft de eindzege van toen zelfs te relativeren. Slechts twee groepen van vier als deelnemers, dan meteen de halve finale en finale. Toernooien van tegenwoordig zijn uitputtender.
Nee, hij is juist positief over de huidige generatie voetballers. ‘Zoals wij voetballer waren, met na de wedstrijd een biertje drinken: dat kan bijna niet meer. Je moet je volledig inzetten bij alles wat je doet om fit te blijven, om succesvol te zijn. Zo zie ik dat bij jongens van het Nederlands elftal, bijvoorbeeld de spelers uit de Engelse competitie. Zij zijn echt een voorbeeld voor jongere profs.’
Voetballer zijn is een intens leven, met diverse trainingen, zelfontwikkeling, met veel mentale druk van buitenaf, met miljoenen stuurlui die het allemaal beter weten. Kijk naar Sem Steijn, die tot aanvoerder is benoemd bij Feyenoord. Een jongeman die de clubcultuur bewaakt, zo stelt trainer Robin van Persie, die de ‘honger naar succes’ van Steijn prijst.
Zie Denso Kasius bij AZ over de flanken denderen, een rechtsachter die altijd blijft lopen en speelt met de energie die is gevraagd in het hedendaagse voetbal. ‘Dat is mijn kracht. Als je meer speeltijd krijgt, houd je het langer vol. Het gaat de goede kant op. Ik was vroeger rechtsbuiten. Dat aanvallende is meegegaan naar de rechtsbackpositie. Op die manier probeer ik me te onderscheiden.’
Oud-trainer Guus Hiddink ziet een tendens van ander, beter en realistischer voetbal dan een aantal jaren geleden: ‘Vroegere passing, sneller diepte zoeken. Veel duels aangaan, één tegen één ook op het middenveld. Vroeger moest het altijd mooi en leuk. Dat zijn woorden waarvan ik niet zo gecharmeerd ben. Het positiespel was voorheen heilig. Nog eens rondspelen, en nog eens. Ik chargeer: van de rechtsback naar de keeper en weer terug. Nu is het spel intenser, met spelers die sneller zoeken naar de verticale bal.’
Dat samenspel moet leiden tot een aantrekkelijke competitie, tot consolidatie of verbetering van de positie in Europa. Of, zoals De Jong stelt: ‘Zesde blijven in Europa. Dan moeten we vooral punten pakken in de Conference League en de Europa League. Dat doen onze rivalen uit België en Portugal namelijk ook. Vorig seizoen hadden we door de uitschakeling van Go Ahead Eagles in de voorronde helemaal geen team in de Conference League.’
Het is in Europa belangrijk dat ook de subtop punten haalt. De optelsom van alle clubs bepaalt de ranglijst. AZ en FC Utrecht, dat al drie duels won in de voorronde, zijn op de goede weg.
Of het voetbal werkelijk beter is dan voorheen, is moeilijk te meten. Martens, relativerend: ‘De uitslagen zijn nu goed, ook van FC Utrecht. Het gaat altijd in een golfbeweging. Vorig seizoen was er ook zo’n fase, toen wij onder meer van Galatasaray wonnen. Het was hosanna. Een ronde later lagen we er met zijn allen uit. We moeten zorgen dat we er zo lang mogelijk bij zijn. Dan steken de jongens veel in hun rugzak. Van dit soort wedstrijden word je sterker. Één of twee keer in de week een wedstrijd spelen, dat is iets heel anders.’
Intussen blijft het zo dat de beste spelers vertrekken uit de eredivisie. Jorrel Hato ging als jongen van 19 naar Chelsea. Met Noa Lang, Malik Tillman en Igor Paixão vertrokken smaakmakers naar Italië, Duitsland en Frankrijk. Dat is het lot van de qua omzet zevende competitie van Europa.
De totale omzet van de grootste twintig competities bedroeg volgens een onderzoek uit 2023 ruim 26,8 miljard euro, met Engeland als onbedreigde koploper met meer dan 7 miljard. Nederland stond zevende, met 678 miljoen. De Russen waren zesde, maar zij zijn door de oorlog met Oekraïne uitgesloten van Europees voetbal.
Bondscoach Koeman, samenvattend: ‘Het voetbal leeft enorm. Het oefenduel Ajax - Monaco was vorige week uitverkocht. Iedereen wil erbij zijn. Het is supermooi om daarvan onderdeel te mogen zijn. Die gedrevenheid past bij mij. We waren heel kort uit eten voor Feyenoord - Fenerbahçe, maar dan vind ik het mooi om snel naar huis te gaan om die wedstrijd te zien.’
Zondag zit hij in de Arena, bij Ajax tegen Telstar, waar zijn zoon Ronald junior doelman is. ‘Bij Ajax lopen internationals rond. Ze kunnen nooit zeggen dat ik alleen voor mijn zoon ga.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant