Jan Siebelink Na de dood van zijn vrouw begint de radeloze, ontheemde schrijver een dagboek. Hij vertelt niet chronologisch – want de rouwende geest pendelt nu eenmaal tussen herinneringen en verdriet.
Omdat in The Sopranos zo ongeveer elke scène overloopt van betekenis, pakten de makers ervan ook uit toen Karen overleed, de vrouw van gangster Bobby Baccalieri. Tijdens de rouwdienst zat Bobby, de enige van de bende zónder buitenechtelijke relatie, snikkend en ten einde raad naast de kist. Wat de aanwezige vrouwen, getrouwd met andere gangsters, niet alleen flink ontroerde, maar ook wakkerschudde. Door die onvervalste rouw van Bobby zagen ze opeens in hoe gelaten en schijnheilig hun mannen doorgaans omsprongen met het verlies van geliefden. Hield hún man wel van hen?
Ik moest aan Bobby denken tijdens het lezen van Rouwjournaal, het boek waarin Jan Siebelink (1938) beschrijft hoe het hem verging na de dood van zijn vrouw Gerda, nu ruim (en pas) een jaar geleden. Hij was bijna zestig jaar met haar getrouwd. Siebelink is even radeloos als Baccalieri, voelt zich ontheemd en zou er soms zelf ook liever niet meer zijn. Indringend en (literair) interessant is Siebelinks gehannes met een pistool dat in het huis aanwezig is. Lang geleden kreeg hij het van een ex-oorlogsstrijder, waarna Gerda er altijd op aandrong om dat ding naar de politie te brengen of om het weg te gooien. Nu Gerda dood is staat Jan met dat pistool in handen en twijfelt hij wat te doen: alsnog tegemoetkomen aan Gerda’s wens of het onding ergens anders voor gebruiken. Hij werpt het uiteindelijk in het water, maar heeft daar daarna dan weer spijt van. U mag kiezen welke route van meer liefde voor Gerda getuigde.
Dit is een journaal, maar geen journaal dat chronologisch ingedeeld is. En dat is een verstandige keuze geweest van Siebelink, want door die tijdsprongen lees je ook de wat lichtere notities over het gelukkige leven met Gerda en word je niet murw geslagen met alleen het lijden. Zo wérkt de rouwende geest misschien ook wel, pendelend tussen dat wat je samen meemaakte en hoe zwaar het is om er nu alleen voor te staan. Ergens is het ook geëmancipeerd hoe kwetsbaar Siebelink zichzelf als weduwnaar neerzet. Zonder haar initiatief en aanwijzingen komt er maar weinig uit zijn handen en bovendien is hij is ook opeens heel angstig, zo alleen in dat grote huis. In een paranoïde bui plaatst hij ’s nachts emmers en gieters tegen de omheining, die hopelijk veel lawaai zullen maken als een inbreker ze per ongeluk omduwt. Je voelt dat Siebelink met dit soort openheid lezers die door een vergelijkbaar lot zijn getroffen zou kunnen helpen.
Op een lieflijke manier sympathiek dus, dit rouwdagboek, al laat het serieuze, kritische lezersoog zich er niet volledig door inpakken. Soms is het namelijk wel erg spacy, met bijvoorbeeld een pagina waar alleen maar het volgende op staat afgedrukt: „Heeft het universum weet van de mens op aarde?” Tja, de vraag stellen is hem beantwoorden, ben je in een flauwe bui geneigd te zeggen, maar belangwekkender is dat zo’n filosofische uitspatting niet helemaal te begrijpen valt binnen de context van het boek. Al zeg ik dat onder voorbehoud, want Siebelink is natuurlijk van gelovige origine en wellicht is dit dan typisch zo’n vraag die heel naturel bij je opwelt tijdens een rouwproces. Maar ook op andere terreinen is het niet altijd even helder. Soms denk je: dat correspondeert vermoedelijk fraai met de staat van een verdwaasde weduwnaarsgeest, maar op andere momenten is het wel erg bont. Notitie nummer 72 begint zo: „In een huwelijk. Vervulde en onvervulde wensen.” Waarom daar niet gewoon staat dat er „in een huwelijk sprake is van vervulde en onvervulde wensen” is mij een raadsel. Of over zijn eigen geboorte: „De kraamverpleegster had tegen mijn moeder opgemerkt, de nacht dat ze van mij aan het bevallen was: een heel beweeglijk kind, de wieg die eerste nacht schudde heen en weer, zo intens zoog ik op mijn duim.” Waarom toch zo omslachtig verwoord?
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC