Gaza Een meisje met leukemie zou in Nederland een kansrijke behandeling kunnen ondergaan. Maar ze woont in Gaza. En Nederland heeft, in tegenstelling tot andere Europese landen, nog geen enkele patiënt uit Gaza opgenomen. Een Nederlandse huisarts doet een noodoproep.
Het Palestijnse ziekenhuis al-Aqsa in Deir El-Balah in Gaza, waar op 20 juli acute lymfatische leukemie bij baby Jud Awad werd vastgesteld.
Jud Awad, een meisje van 15 maanden, heeft al een paar weken aanhoudende verhoging, weinig eetlust, ze is bleekjes en lusteloos. Haar moeder brengt haar naar de huisarts, en die verwijst haar door naar het al-Aqsa ziekenhuis in Gaza voor onderzoek. De diagnose: acute lymfatische leukemie. „Een ernstige aandoening”, zegt huisarts Shakib Sana uit Leerdam. „Maar goed te behandelen met chemotherapie.” Echter niet in het al-Aqsa, een van de weinige nog functionerende ziekenhuizen in een gebied waar Israël – onderbroken door een enkel staakt-het-vuren – al 22 maanden bombardeert.
Haar huisarts doet twee dingen: hij zet Jud Awad op de officiële lijst van mensen die om medische redenen geëvacueerd moeten worden. En hij vraagt een Nederlandse collega, huisarts Shakib Sana, om hulp.
Sana heeft al langer contact met zijn Gazaanse collega, zegt hij. „Met een klein clubje artsen doen we consulten per telefoon en WhatsApp.” Hij behandelt op afstand ook de vader van deze arts, die aan uitgezaaide prostaatkanker lijdt en palliatieve zorg nodig heeft.
Recente foto van de Palestijnse baby Jud Awad. Foto beschikbaar gesteld door familie
Sana is sinds zaterdag bezig het meisje Gaza uit te krijgen, met nul resultaat. Vandaar dat hij donderdagochtend besloot een noodoproep te doen op zijn LinkedIn-profiel. Met toestemming van haar moeder zette hij een foto van Jud Awad online. „Met opzet heb ik gekozen voor de minst confronterende.” Het meisje zit door haar ziekte onder de blauwe plekken en haar gezicht is inmiddels aan de rechterkant halfzijdig verlamd door de zwelling in haar lymfeklieren. Erbij postte hij de officiële documenten van het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid waarin chemotherapie wordt aanbevolen.
Evacuatie uit Gaza kan uitsluitend via de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), een procedure die zeven stappen telt, te beginnen bij een diagnose (1), een officieel advies van het Gazaanse gezondheidsministerie (2), plaatsing op een evacuatielijst (3) tot daadwerkelijke evacuatie (7). Jud Awad lijkt gestrand bij stap 5, waarbij de WHO de lijst met medische evacuees aanbiedt bij landen die patiënten willen opnemen. Nederland staat niet op die lijst en heeft, volgens een woordvoerder van hulporganisatie Save the Children, de afgelopen 22 maanden geen één Gazaanse patiënt in een Nederlands ziekenhuis behandeld. „We horen het graag als we het mis hebben.”
Uit cijfers van de WHO blijkt dat er sinds 7 oktober 2023 7.507 patiënten uit Gaza zijn gehaald, onder wie 5.201 kinderen. De meesten kwamen terecht in ziekenhuizen in de regio: Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. In Europese ziekenhuizen zijn de afgelopen twee jaar 244 mensen behandeld. Italië ving mensen op, Luxemburg en België, maar Nederland dus niet. Dat komt, zegt een woordvoerder van Artsen zonder Grenzen, omdat de Nederlandse overheid voorstander is van opvang in de regio. Bij 653 evacuaties ging het om kankerpatiënten.
Voor het Tweede Kamerdebat van donderdag over de oorlog in Gaza stuurde het ministerie van Buitenlandse Zaken een brief waarin wordt erkend dat er een „grootschalig gebrek” is aan medische infrastructuur en medicijnen in Gaza. „Nederland steunt medische evacuaties die recent hebben plaatsgevonden” en „onderzoekt de mogelijkheid tot financiële en praktische ondersteuning van medische evacuaties – ook in EU-verband.”
Huisarts Sana heeft tot nu toe bot gevangen bij Nederlandse ziekenhuizen. „De wil is er wel, maar ziekenhuizen stuiten steeds op dezelfde twee problemen.” Geld en bureaucratie. „Zo’n chemobehandeling kost zo om en nabij 100.000 euro, een ziekenhuis kan zich dat niet veroorloven zonder overheidsregeling.” We kunnen, zegt hij, wel kilo’s voedsel naar Gaza vliegen, maar „één kind deze kant op krijgen is onmogelijk”.
Het meisje onderbrengen in een ziekenhuis in de regio is ook nog niet gelukt. Dat zou te maken kunnen hebben met wat hulporganisaties de lastigste stap (6) noemen in het WHO-evacuatieplan: toestemming van de Israëlische overheid om de patiënt uit Gaza te halen. Sana: „Of het duurt zo lang dat de patiënt al isoverleden.”
In Gaza wachten bijna 15.000 patiënten op medische evacuatie.
gëëvacueerde patiënten tussen 7 oktober 2023 en 31 juli 2025
patiënten wachten op evacuatie uit Gaza
patiënten zijn in Egypte opgenomen, 1387 in de Verenigde Arabische Emiraten, 970 in Qatar, 437 inTurkije, 244 in de EU
Source: NRC