Jumbo-topman Frits van Eerd bevond zich volgens de rechter in „kringen van drugscriminaliteit”. Zijn straf valt hoger uit dan de eis van het OM: hij moet twee jaar de cel in.
Frits van Eerd (links) komt donderdag met zijn advocaat Robbert Jonk (rechts) aan bij de rechtbank. De voormalig Jumbo-topman kreeg een celstraf van twee jaar opgelegd. Foto Vincent Jannink
Ongekend zwaar. De celstraf van twee jaar die voormalig Jumbo-topman Frits van Eerd donderdag opgelegd heeft gekregen van de rechtbank in Groningen, zal de geschiedenisboeken ingaan. Zelden kreeg een prominent figuur uit het Nederlandse bedrijfsleven zo’n hoge straf. Die lag bovendien hoger dan wat het Openbaar Ministerie had geëist.
Het was dan ook niet niks wat de rechter bewezen acht: witwassen, omkoping en valsheid in geschrifte. Van Eerd bevond zich volgens de rechter met de eveneens tot een celstraf veroordeelde Drentse autohandelaar Theo Eggens „in kringen van drugscriminaliteit”. Daarbij werd onder meer op grote schaal geld witgewassen.
Van Eerd heeft zich jarenlang laten fêteren door Eggens. In ruil voor allerlei cadeaus, waaronder dure gereedschapskisten, crossmotoren en een oplegger (een soort aanhangwagen), zorgde de supermarktondernemer ervoor dat Jumbo enkele motorsportteams van de Drent sponsorde. Een belangrijk deel van dat geld ging helemaal niet naar de sport, maar werd voor criminele activiteiten gebruikt. „Van Eerd moet wetenschap hebben gehad van de valsheid van deze facturen”, zo staat in de uitspraak.
De bedragen in de sponsorcontracten werden door Van Eerd kunstmatig verhoogd, om voor de cadeaus te betalen. Daarmee liet Van Eerd zich feitelijk omkopen, aldus de rechter. Bovendien lichtte hij zijn werkgever op door Jumbo voor te houden dat het om sponsorgelden ging.
De topman misbruikte zo zijn positie en het vertrouwen dat hij als afgevaardigde van de familie genoot. Naast bestuurder is hij samen met zijn zussen Colette en Monique ook eigenaar van de Veghelse supermarktketen. „Hij heeft zich ten koste van Jumbo verrijkt. Niet alleen heeft hij de wet geschonden, maar ook de interne regels van Jumbo”, stelde de rechter vast. Dat wordt hem extra aangewreven omdat hij nieuwe medewerkers in een voorlichtingsfilmpje juist op het hart drukt zich aan die regels te houden.
Het derde vergrijp waaraan Van Eerd schuldig is bevonden, is witwassen. Bij de Brabantse ondernemer werd in het najaar van 2022 voor bijna 450.000 euro aan contanten gevonden. De fiscale opsporingsdienst FIOD deed toen een inval in zijn huis in Heeswijk-Dinther en zijn motorwerkplaats in Veghel. Daar lag het geld, veelal in coupures van 200 en 500 euro, onder meer in een koelkast en in enveloppen achterin een boekenkast. Het gaat om bedragen die hij in de loop der jaren van Eggens heeft gekregen.
Voor de herkomst ervan kon de voormalig Jumbo-topman voor de rechter geen goede verklaring geven. Hij zei het geld in huis te hebben gehad omdat hij als publiek figuur het risico liep overvallen te worden. Aangedragen getuigenissen van vrienden over waar de contanten vandaan kwamen, werden door de rechter onderuitgehaald of waren „niet te controleren”. Volgens de rechtbank moet het wel om inkomsten gaan afkomstig „uit enige criminele activiteiten”. „En dat wist Van Eerd.”
Over 427.000 euro acht de rechter bewezen dat het gaat om witgewassen geld. Het bedrag werd bovendien niet opgegeven bij de belastingdienst. De som geld krijgt Van Eerd niet terug.
Wat de rechter Van Eerd ook zwaar aanrekent, is dat hij contact met Eggens bleef houden nadat de autohandelaar in 2014 werd veroordeeld voor witwassen. Jumbo was ook toen al sponsor van diens teams. Volgens Van Eerd was dat contact daarna enkel privé, maar de rechtbank gaat daar niet in mee. „Het ging ook over sponsorcontracten vanuit Jumbo. Hij verwierf spullen waar Jumbo voor betaalde en verzweeg dat tegenover zijn medebestuurders.” Van Eerd bleef zo „willens en wetens” contact houden met Eggens en „waarom, heeft hij niet concreet kunnen beantwoorden”.
Dat de straf die Van Eerd krijgt opgelegd hoger is dan de eis van het OM, is opmerkelijk. Justitie vroeg om een celstraf van twee jaar waarvan acht maanden voorwaardelijk. De stapeling van verboden handelingen bepaalt mede de zwaarte van de straf, aldus de uitspraak. „Naast witwassen is er ook nog valsheid in geschrifte. Dat werkt strafverzwarend. Het kan niet anders dan dat het witwassen heeft plaatsgevonden in de context van zware criminaliteit”, zei de rechter.
Dat Van Eerd tijdens de behandeling van de zaak onduidelijke en ontwijkende antwoorden gaf op belangrijke vragen, zoals naar de herkomst van het geld, werkt daarbij in zijn nadeel. Voor een deels voorwaardelijk straf ziet de rechter daarom „geen aanleiding”. „De rechtbank heeft namelijk geen zicht gekregen op zijn motieven.”
Autohandelaar Eggens kreeg een nog zwaardere straf. Hij moet drieënhalf jaar de cel in en mag negen jaar zijn beroep niet uitoefenen. Tegen hem was aanvankelijk vier jaar geëist.
Van Eerd moest als gevolg van de zaak aftreden als topman bij Jumbo. Een terugkeer werd, ongeacht de vraag of hij schuldig zou worden bevonden, al eerder uitgesloten door het bedrijf. De supermarktketen zag, onder meer door de negatieve publiciteit, een deel van het marktaandeel wegvallen juist toen het de aanval op markleider Ahold Delhaize had geopend.
Het komt in Nederland niet vaak voor dat een dergelijk prominent persoon uit het bedrijfsleven veroordeeld wordt tot een celstraf. Voormalig Ahold-topman Cees van der Hoeven werd in 2009 in hoger beroep veroordeeld tot een geldboete van 30.000 euro vanwege zijn rol in een boekhoudschandaal bij het supermarktbedrijf. Zijn rechterhand Michiel Meurs kreeg onder meer zes maanden voorwaardelijke gevangenisstraf.
Van Eerds advocaat Robbert Jonk zei donderdagmiddag tegen persbureau ANP dat de kans „heel groot” is dat zijn cliënt in hoger beroep gaat. Van Eerd is volgens zijn raadsman teleurgesteld door de straf. „Natuurlijk houd je er rekening mee dat de rechtbank je niet op alle punten volgt, maar dat het zo de andere kant op zou gaan, hadden we echt niet verwacht.”
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt
Source: NRC