Playlist Doet de volgorde ertoe? Zangeres van rockband Paramore Hayley Williams bracht vorige week zeventien losse solo-singles uit – in willekeurige volgorde te beluisteren. De shuffleknop bestaat al sinds de jaren 80, maar is in het streamingtijdperk steeds dominanter.
Zangeres Hayley Williams van de Amerikaanse rockband Paramore. Erika Goldring/ Getty Images
Zangeres en songwriter Hayley Williams van de Amerikaanse rockband Paramore bracht vorige week zeventien nieuwe solo-nummers uit: geen klassiek album, maar zeventien singles. De suggestie is dat luisteraars zelf kunnen bepalen in welke volgorde ze de liedjes luisteren. Daarmee past de release van Hayley Williams naadloos in het streamingtijdperk.
De muziekindustrie draait van oudsher om het uitbrengen van albums en singles: eerst op vinyl, later op cassette en cd. Dat verandert met de opkomst van streamingdiensten: in dit muzikale tijdperk hebben luisteraars alle vrijheid om albums uit elkaar te halen, te verdelen over losse afspeellijsten en de nummers in willekeurige volgorde af te spelen. En dat terwijl de volgorde op albums van oorsprong juist zorgvuldig is opgezet, met een weloverwogen volgorde en de bedoeling om die in zijn geheel te beluisteren. Zo staan onder meer Frank Sinatra en The Beatles bekend om hun verschillende conceptalbums: een bundel van nummers binnen een specifiek thema.
„De shuffleknop druist in tegen het idee van een album”, zegt Sydney Schelvis, docent Muziekwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. „Artiesten steken veel tijd in het maken van een album. Maar de liedjes moeten ook los verkoopbaar zijn. Ik denk dat het shuffelen wel afbreuk doet aan de aandacht waarmee je naar een album luistert. Je mist toch context, als je niet het hele verhaal meekrijgt.”
De shuffleknop ontstond al in de jaren tachtig, toen de eerste cd-spelers verschenen met die functie. Maar pas in de jaren negentig kregen luisteraars volledige vrijheid in de volgorde: door het downloaden van losse mp3-bestanden konden ze nummers zelf sorteren. Veel muzieksoftware kreeg bovendien een shuffleknop om die lijsten nog meer ‘in de mix’ te gooien. Op streamingdiensten is de shuffleknop onmisbaar geworden: op Spotify zijn niet-betalende gebruikers zelfs verplicht om te ‘shuffelen’.
De streamingdiensten promoten playlists waarin albums zijn opgebroken ook actief. Met Spotify’s ‘Discover Weekly’ en ‘Aanbevolen voor jou’-playlists worden algoritmes ingezet om de gebruiker een gepersonaliseerde muziekervaring te bieden.
De luisteraar lijkt het te bevallen: het album verliest terrein aan de playlists. Uit een onderzoek gedaan voor de Muziekmonitor Zomer 2025 van het NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie, blijkt dat één op de vijf van de respondenten het liefst een album beluistert van begin tot eind.
De normalisering van de shuffleknop werd door de Britse zangeres Adele eerder verafschuwd. Zij overtuigde Spotify in 2021 ervan om de shufflefunctie bij haar nieuwste album te verwijderen. „Onze kunst vertelt een verhaal en dat moet beluisterd worden zoals wij het opgezet hebben”, liet ze op (toen nog) Twitter weten na de release van haar comeback-plaat 30.
Andere artiesten haken juist in op deze veranderende cultuur: zo bracht de Britse rockband Kaiser Chiefs in 2011 al een ‘Doe-het-zelf’-album uit, waarvoor fans hun eigen tracklist konden samenstellen. Nu volgt Hayley Williams dus met de release van zeventien losse singles. Haar beweegredenen maakt ze niet kenbaar; luisteraars interpreteren het zo dat hun persoonlijke interpretatie nu onderdeel is van de luisterervaring.
Op Instagram roept Williams haar fans ondertussen op om hun afspeellijsten met de nummers te delen: „Ik wil vooral weten hoe jullie de nummers ervaren. Ik wil jullie ideeën gebruiken om dit totaalwerk te ontwikkelen.” Daarmee suggereert ze dat er nog een latere vorm aankomt. Die release-methode lijkt in ieder geval een mogelijk compromis tussen de shuffle-mentaliteit van de luisteraar en de artistieke intentie van de artiest.
Volgens Schelvis zal het shuffelen niet snel verdwijnen. „Shuffelen doen we continue, ook buiten onze playlists. Denk maar aan je tijdlijn op sociale media. Door te shuffelen, hebben luisteraars het idee dat ze sneller door de afspeellijst heen zijn. En door het verrassingselement word je steeds weer geprikkeld.”
Merel Reiniers is medewerker van de cultuurredactie.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC