De conservatieve Karol Nawrocki is woensdag beëdigd tot president van Polen. In zijn eerste toespraak werd meteen duidelijk dat hij het de komende twee jaar opnieuw erg moeilijk gaat maken voor de regering van premier Donald Tusk, die dichter tot de EU wil komen.
De winst van Nawrocki kwam in januari als een klap voor Tusks regering. Hij nam het in een nek-aan-nek race op tegen de liberale en pro-Europese kandidaat Rafal Trzaskowski. Hij is burgemeester van Warschau en werd gesteund door premier Tusk.
De nieuwe president is officieel onafhankelijk, maar werd tijdens de verkiezingen gesteund door PiS. Die partij was tussen 2015 en 2023 aan de macht in Polen. De partij werd berucht door het afbreken van de rechtsstaat en het discrimineren van minderheden. Polen lag in het PiS-tijdperk regelmatig overhoop met de Europese Unie.
In zijn eerste toespraak als president spreekt Nawrocki zijn onvrede uit over de EU. Hij vindt dat de EU momenteel te veel invloed heeft in Polen en wil daar vanaf. Daarmee legt hij meteen zijn vinger op de zere plek die zal leiden tot een politieke strijd tussen hem en Tusk, die uitgesproken pro-EU is.
Tusk won in 2023 de parlementsverkiezingen door een brede coalitie tegen PiS op te zetten en beloofde Polen te hervormen. Daar kwam de afgelopen twee jaar nog weinig van terecht, onder meer door veto's van voormalig PiS-president Andrzej Duda.
In Polen kan een president wetgeving vetoën, wat opnieuw een flink blok aan het been kan worden van de regering van Tusk. Nieuwe pogingen tot hervormingen zullen wederom op het bureau van de president blijven liggen. Ook op het gebied van EU-besluiten zal Nawrocki dwarsliggen. Zo heeft hij eerder gezegd dat hij Oekraïne niet wil laten toetreden tot de EU of de NAVO.
De 42-jarige Nawrocki is een historicus en nieuw op het politieke toneel. Hij hoopt in 2030 een nieuwe grondwet te kunnen doorvoeren, zei hij tijdens zijn toespraak. Hoe die er precies uit moet zien is nog onduidelijk.
Voor een grondwetswijziging is in Polen een tweederdemeerderheid in het parlement nodig. Met 194 zetels is PiS nog altijd de grootste partij in het parlement, maar voor een meerderheid zijn 231 zetels nodig. De regering van Tusk, bestaande uit meerdere partijen, heeft 249 zetels.
In 2027 zijn er weer verkiezingen. PiS hoopt dat de dalende populariteit van Tusk zich voortzet om dan weer te kunnen regeren, schrijft persbureau Reuters.
Buiten het parlement in de Poolse hoofdstad Warschau hadden zowel tegendemonstranten als supporters van Nawrocki zich verzameld tijdens zijn beëdiging. Honderden mensen hielden de Poolse vlag omhoog en applaudisseerden na zijn toespraak. Tegenstanders droegen zwarte rozen.
Source: Nu.nl algemeen