De aankoop van Amerikaanse wapens met Europees geld komt op gang. Na Nederland hebben nu ook Denemarken, Noorwegen en Zweden aangekondigd samen wapens ter waarde van circa 500 miljoen euro te zullen aanschaffen voor Oekraïne.
Er komen bovendien nog meer wapenaankopen voor Oekraïne aan, liet de Amerikaanse ambassadeur bij de Navo deze week weten. De aankondigingen zijn een uitvloeisel van de aankondigingen begin vorige maand van een aantal Navo-lidstaten dat zij bereid zijn Amerikaanse wapens te kopen om de Oekraïense noden op het gebied van onder andere luchtverdediging, precisiemunitie en artilleriegranaten zo snel mogelijk te lenigen.
Ook Canada, Duitsland, Finland en het Verenigd Koninkrijk kondigden toen aan daartoe bereid te zijn. Andere grote Europese landen, zoals Frankrijk en Italië, lieten bijna direct weten geen budgettaire ruimte te zien om de Amerikaanse wapens voor Oekraïne mee te financieren.
De mogelijkheid voor de Europese aankopen voor Oekraïne ontstond nadat de Amerikaanse president Donald Trump zich, uit frustratie over Ruslands opstelling in zijn vredesproces en over de voortdurende massale luchtaanvallen op Oekraïense steden, zich plotseling bereid had getoond indirect tóch wapens aan Oekraïne te leveren – op voorwaarde dat ze worden gekocht en betaald door andere Navo-bondgenoten.
Mark Rutte, de secretaris-generaal van de Navo, noemde eind vorig jaar deze variant al als optie om ook onder de nieuwe president nog cruciale Amerikaanse wapens aan Oekraïne te kunnen leveren.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei drie weken geleden dat Duitsland bereid is twee complete Patriot-luchtafweersystemen te kopen voor zijn land, en Noorwegen één. Of het daarvan komt, moet worden afgewacht, maar in de Nederlandse omschrijving van het hulppakket ter waarde van 500 miljoen euro gaat het om ‘middelen voor luchtverdediging, munitie en andere essentiële benodigdheden, afgestemd op de behoefte van Oekraïne’.
Dat is ‘inclusief munitie die alleen door de VS wordt geproduceerd’, zoals raketten van het Patriot-luchtafweersysteem waarmee vijandelijke ballistische raketten kunnen worden neergehaald.
De wapenleveranties aan Oekraïne zullen geschieden via een instrument wat daartoe binnen de Navo is opgezet – de Prioritized Ukraine Requirements List (Purl). Onder dit initiatief, dat op 14 juli door Rutte en Trump in het Witte Huis werd aangekondigd, stellen de Saceur (de hoogste Navo-commandant, altijd een Amerikaan), Oekraïne en de VS gezamenlijk pakketten van circa 500 miljoen dollar samen die, nadat ze zijn aangekondigd, snel naar Oekraïne moeten worden overgebracht. ‘Het Amerikaanse initiatief biedt een mogelijkheid om Oekraïne op zeer korte termijn van cruciaal militair materieel te voorzien’, schrijft minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD) aan de Kamer.
Die snelheid is van essentieel belang, omdat de Russische militaire druk op Oekraïne onverminderd aanhoudt terwijl sommige Oekraïense voorraden – bijvoorbeeld op het gebied van luchtverdediging – slinken. Volgens Defensie moeten de eerste twee hulppakketten nog deze maand aan Oekraïne geleverd worden en het begin zijn van stelselmatige leveranties. ‘Elke 2 tot 3 weken moet een nieuwe lading materieel volgen.’
Om dat tempo vol te houden, moeten bondgenoten dan wel over de brug komen. Tot dusver is die bereidheid er in elk geval bij de landen die nu ook al voorop lopen in de ondersteuning van Oekraïne, maar (nog) niet bij andere bondgenoten. De Nederlandse financiering van het eerste Amerikaanse wapenpakket voor Oekraïne dat op deze wijze wordt georganiseerd, komt niet in plaats van lopende projecten, zegt Defensie, ‘maar er bovenop’.
Tegelijkertijd schrijft Brekelmans dat de financiering ervan gebeurt ‘uit eerder toegezegde middelen voor militaire steun aan Oekraïne’. Als ook andere bondgenoten deze Amerikaanse wapenpakketten financieren uit al toegezegde middelen, blijft het de vraag of Europa en Canada alleen de politieke wil en de financiële middelen kunnen vinden om het wegvallen van directe Amerikaanse militaire steun (behalve de uitvoering van al onder president Biden toegezegde steun) helemaal te compenseren.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant