International Holland Music Sessions Violist Sophia Jaffé geeft masterclasses tijdens de International Holland Music Sessions, een zomerschool voor klassiek talent in Noord-Holland. „Het was een tijdelijke gemeenschap, gebouwd op resonantie – letterlijk en figuurlijk.”
Masterclass van Sophia Jaffé in de Adriaan Roland Holst School in Bergen.
Het is een zeldzaam gevoel om ergens aan te komen en meteen te weten: hier gaat iets gebeuren. Niet alleen muzikaal, maar ook menselijk. Het Noord-Hollandse Bergen, met zijn duinen, bossen en zee dichtbij, voelt als een plek die vanzelf ruimte maakt voor concentratie, voor verdieping, voor muziek en waar ik de komende tijd masterclasses ga geven.
Toen er ik in de avond aankwam, werd ik verwelkomd door een zomerse schemering die zacht over het landschap viel. Het groen glansde nog in het laatste daglicht, vergezeld van een milde wind die door de bomen fluisterde. Er hing een stilte die niet leeg was, maar vol verwachting. In de binnentuin van het hotel, een historisch gebouw dat zijn geschiedenis discreet draagt, wachtte een verrassend tafereel: een weelderige vijver vol waterlelies. Het was alsof de plek zelf mij begroette, met een soort verstilde poëzie die me direct tot rust bracht.
De volgende ochtend begon het muzikale gedeelte van het International Holland Music Sessions op sobere maar intense wijze: een repetitie van Sergej Prokofjevs Duo-sonate voor twee violen, samen met de getalenteerde festivaldirecteur Maria-Paula Majoor. Prokofjev was een componist die geen genoegen nam met gemak. Zijn muziek daagt uit, zoekt naar scherpte en balans tussen ironie en lyriek. In dit werk vol hoekige ritmes, verrassende harmonieën en lyrische lijnen ontmoeten twee stemmen elkaar voortdurend, botsen soms, maar zoeken steeds opnieuw verbinding.
Het is een ideaal werk om het festival, dat begon als zomercursus en nu werkt als een soort springplank voor jong talent, mee te openen: het stelt vragen. Het nodigt de luisteraar én de uitvoerder uit om scherp te zijn, om elkaar te horen, om samen te ademen. En misschien ook: om niet te snel antwoorden te willen vinden.
De derde dag begon met echt onderwijs. De cursisten, afkomstig uit onder meer Duitsland, Nederland, Roemenië, Polen, Spanje, kwamen samen voor hun lessen. Van solo-etudes tot Bartóks duetten, van Bach tot Ysaÿe, ieder had zijn eigen repertoire meegenomen. Wat deze dagen direct typeerde, was de openheid waarmee gewerkt werd: nieuwsgierigheid zonder concurrentie, toewijding zonder pretentie.
’s Avonds betraden wij, de docenten, het podium van de Ruïnekerk in Bergen. Deze middeleeuwse kerk, deels verwoest, deels herbouwd, ademt geschiedenis én ruimte. De akoestiek is helder maar warm, en de stilte vóór de eerste noot voelt hier als een vanzelfsprekend ritueel. Met een programma vol variatie openden we het festival officieel. Er werd aandachtig geluisterd, met die geconcentreerde stilte die je alleen hoort bij een publiek dat zich echt laat meenemen.
De villo van Sophia Jaffé
Tussen de lessen door ontstonden de mooiste gesprekken. Niet alleen over streken, vingerzettingen en frasering, maar ook over vertrouwen, podiumpresentatie, de onzekerheden van het musiceren, en over hoe muziek zich verhoudt tot wie we zijn. Een Oostenrijkse violiste vroeg me hoe je leert het aan te durven echt zacht te spelen op een groot podium. Een Spaanse student vertelde hoe hij zijn spanning voelt verdwijnen zodra hij kamermuziek maakt, „omdat je dan samen ademhaalt.”
Wat me raakte, was hoe muziek steeds weer als brug fungeert. Het persoonlijke gesprek dat anders misschien niet op gang zou komen, vloeit hier vanzelf voort uit de muziek. Alsof het samen studeren de ruimte opent voor een ander soort nabijheid. Eén waarin verschillen het ons niet moeilijker maken, maar ons juist verrijken.
Vandaag begonnen de deelnemersconcerten op verschillende locaties in en rond Bergen. Van kleine dorpskerken tot intieme galerieën, elk met zijn eigen akoestiek, geschiedenis en sfeer. Hier krijgen de jonge musici de kans om een volledige recital van 45 minuten te geven – iets wat in hun opleiding zelden voorkomt.
Wat mij opviel: het ongelooflijke niveau van voorbereiding, en de serieuze manier waarop ze hun programma’s benaderden. Niet als een technische opdracht, maar als een verhaal dat verteld moet worden.
Na afloop waren er bloemen, applaus – en opgeluchte gezichten. Maar ook: gesprekken met toehoorders, die soms speciaal voor één jonge musicus waren gekomen. Zo wordt muziek iets dat zich niet alleen binnen de muren van de IHMS Academie afspeelt, maar wortelt in een gemeenschap.
En dan is het ineens voorbij. De concerten zijn gespeeld, de lessen gegeven, de koffers worden gepakt. Maar in plaats van een melancholisch afscheid is er feest. Er wordt gelachen, er is wijn, en er worden plannen voor toekomstige ontmoetingen gesmeed. Sommigen zullen elkaar volgend jaar weer zien, anderen misschien pas veel later. Maar de verbinding is gelegd.
Wat mij bijblijft van deze week in Bergen, is de kracht van de ontmoeting. Niet alleen tussen mensen van verschillende leeftijden, landen of achtergronden, maar ook tussen ideeën, tussen klanken, tussen manieren van luisteren. De vanzelfsprekende gelijkwaardigheid waarmee iedereen hier werkte, of je nu student of docent was, maakte deze dagen licht en betekenisvol tegelijk.
Source: NRC