De Fryske Nasjonale Partij wilt binnenkort boven zijn roots uitstijgen door mee te doen aan de landelijke verkiezingen. Die optie lag zaterdag ook voor bij Lokaal Brabant, maar het conglomeraat van plaatselijke partijen blijft voorlopig in de eigen provincie.
is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
Jan van de Weem wijst naar een banner in de hoek van het zaaltje in Chaam, waar de partij Lokaal Brabant vergadert over een zeer wezenlijke kwestie: blijven ze lokaal of gaan ze landelijk? ‘“Geen Haags verhaal, kies lokaal”, is de slogan’, zegt Van de Weem, een afgevaardigde van een lokale fractie. ‘Ik heb er toch een beetje moeite mee om nu naar Den Haag te gaan.’
In navolging van de Fryske Nasjonale Partij (FNP) was het idee ontstaan bij Lokaal Brabant, een samenwerking van Brabantse partijen die momenteel vier zetels heeft in de Provinciale Staten en één gedeputeerde levert, om hun geluk ook te beproeven in oktober bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer. FNP zegt op te zullen komen voor álle plattelandsregio’s, maar Lokaal Brabant wil toch het liefst de eigen belangen behartigen.
Er wordt te veel óver de Brabanders gepraat en te weinig mét de Brabanders, is de redenering van bestuursvoorzitter John van Gorp. Zijn idee leverde hem meteen een bak met gratis publiciteit op: alle Brabantse kranten schreven erover en hij zat bij het SBS6-programma Nieuws van de Dag om zijn plannen toe te lichten en kritiek van onder meer Halbe Zijlstra (VVD) en Lilian Marijnissen (SP) te pareren, die het beiden niet bepaald een fijn vooruitzicht vinden als straks elke provincie een zetel in de Tweede Kamer bemachtigt.
‘De bekendheid van Lokaal Brabant zit in de lift’, constateert Van Gorp tevreden zaterdag in Chaam, waar cameraploegen van onder meer NOS, SBS6 en Omroep Brabant in de aanslag staan. Samen met fractievoorzitter Hubert Koevoets licht hij aan de hand van een powerpointpresentatie toe waarom Lokaal Brabant het lokale moet overstijgen.
De fileproblematiek in Brabant moet meer aandacht krijgen in Den Haag, de giftreinen zouden niet meer dwars door steden als Tilburg en Eindhoven moeten rijden en Brabant moet een eigen bedrijf voor openbaar vervoer krijgen.
Dan is er nog het punt van representativiteit: de 2,6 miljoen inwoners van Brabant zijn matig vertegenwoordigd in de Tweede Kamer, vindt Lokaal Brabant.
Omroep Brabant maakte een overzicht van de Brabanders die bij de vorige verkiezingen werden verkozen: Rachel van Meetelen (PVV), Maikel Boon (PVV), Eric Esser (PVV), Esmah Lahlah (GroenLinks-PvdA), Ruben Brekelmans (VVD), Daan de Kort (VVD), Femke Zeedijk (NSC), Caspar Veldkamp (NSC), Mpanzu Bamenga (D66), Inge van Dijk (CDA), Lilian Marijnissen (SP), Bart van Kent (SP) en Michiel van Nispen (SP). Nog zo’n tien te weinig voor een goede afspiegeling.
Bovendien, zegt Van Gorp: ‘De Brabanders die er nu zitten weten nog geen potten te breken voor onze provincie.’
‘De provincies aan de randen van het land zijn een blinde vlek in Den Haag’, zegt een lid tijdens de discussie. Daar lijkt vrijwel iedereen het mee eens hier: Brabant wordt structureel genegeerd, onbegrepen of onderbedeeld.
Een teken aan de wand: de eindtoets in groep 8 werd gepland tijdens carnaval. Koevoets: ‘Vanuit Den Haag zei men: verzet carnaval dan een paar weken. Dan begrijp je er erg weinig van. Handen af van ons cultureel erfgoed!’
Tijdens de inspraakronde brengen de leden geen enkel inhoudelijk argument te berde tegen meedoen aan de landelijke verkiezingen. Versnippering? Geen bezwaar. ‘Als elke provincie een zetel heeft in de Kamer dan worden de provincies ten minste gehoord’, zegt lid Adrienne Adam. ‘Dat is hard nodig, want Den Haag is volledig de weg kwijt en het contact met de mensen in de dorpen en steden van Nederland totaal verloren.’
Eén man op de eerste rij ziet nog wel een potentieel struikelblok. ‘Welk standpunt gaan we innemen over landelijke kwesties? Wat vinden we van asiel? Van Gronings gas? Van het toeslagensysteem?’
Een goede vraag, beaamt Koevoets. ‘We moeten ons nog buigen over het verkiezingsprogramma. Maar wij gaan niet zeggen: wij willen geen asielzoekers meer in Brabant, wij nemen onze verantwoordelijkheid. We zeggen niet: alles moet goed gaan in Brabant, in Gelderland mag het een zooitje zijn.’
‘Stel dat we met veel moeite een zetel halen’, zegt een afgevaardigde van een lokale partij. ‘Wat denken we daar dan te bereiken?’ Dat valt nu nog niet goed te zeggen, volgens Van Gorp, maar het is een krachtig signaal. ‘Dit triggert iets. In Den Haag gaan ze nu denken: met die provincies moeten we rekening houden. Als dat het enige resultaat is, is het al mooi meegenomen.’
Ook over de timing zijn twijfels. ‘Kun je het redden in drie maanden?’, zegt Liesbeth Heeswijk. ‘Is er een draaiboek, een kandidatenlijst?’ In maart 2026 zijn er óók nog gemeenteraadsverkiezingen. Moet de focus daar niet op liggen?
‘Ik heb nog niet eens goed kunnen overleggen met mijn fractiegenoten over deze beslissing’, zegt Jan van de Weem. ‘Ik voel me bezwaard.’ ‘Een goede voorbereiding is het halve werk’, zegt Peter Roozen. ‘Laat het gaan en focus je eerst op de gemeenteraadsverkiezingen.’
Tijd om te stemmen. Een gevlochten mand met het woord ‘Home’ erop gaat rond: alle afgevaardigden stemmen namens hun fractie. Het antwoord is snel duidelijk: tweederde is tegen. Lokaal Brabant gaat niet landelijk, in elk geval niet deze verkiezingen. Wie wil, mag zich wel nu al aansluiten bij de lijst van FNP.
‘Ik vind dit enorm jammer’, zegt Adrienne van Dam na afloop. ‘Het was helemaal niet te snel. Je moet gewoon de sprong wagen. Zo zijn we ook ooit begonnen.’
‘Wij luisteren naar onze leden’, zegt John van Gorp. ‘We gaan ons voorbereiden op de volgende val van het kabinet. Die komt vast snel.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant