Lang gold Amsterdam als de gay place to be, maar door recente afname in homoacceptatie liep dat imago een flinke deuk op. Op de Rainbow Bar Tour, langs gay-horeca en coffeeshops, lijken die problemen echter ver weg.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en human interest.
Tourleider Erik Mensah: ‘Deze stad ligt aan een rivier die de Amstel heet.’ Iedereen: ‘Am-stel’.
Iedereen: ‘Am-stel!’.
Mensah: ‘En over die rivier is een dam gebouwd. Iedereen: dam.’
Iedereen: ‘Dam.’
Mensah: ‘Nu samen: Am-stel-dam.’
Iedereen: ‘Am-stel-dam.’
Mensah: ‘Zo, nu weten jullie meteen hoe deze stad aan zijn naam is gekomen. Now, let’s get high!’
Op de Dam stijgt er gegrinnik op uit het wandeltourclubje. Maar het voorstel van de Amerikaanse tourgids Erik Mensah is niet meer dan redelijk, want in zijn stadstour komen twee unique sellingpoints van de hoofdstad samen: de coffeeshops en de homohoreca. Mensah – zelf gay – verruilde twaalf jaar geleden Philadelphia voor Amsterdam en heeft het hartverwarmend over ‘we’ als hij over Nederlanders praat. Hij praat ons bij over beide Amsterdamse attracties, en doet daarbij ook een historische duit in het zakje.
‘Iedereen: ge-vel-ste-nen.’
De Coffeeshop Tour en de Rainbow Bar Tour zijn vandaag om pragmatische redenen samengevoegd. Het aantal aanmeldingen is nogal laag. Normaal zo’n twintig man per tour, zegt Mensah. Vandaag zijn het er maar vier. En dat in Amsterdam, dat met ruim driehonderd roze activiteiten de Pridemaand viert. Of misschien juist daarom. Mensah houdt het erop dat zijn potentiële klandizie tot diep in de nacht heeft gefeest op het queerfestival Milkshake.
Het mag de pret niet drukken. In startpunt Bar Prik verzamelen Caitlin uit Nieuw-Zeeland, woonachtig in Edinburgh, André uit Florida, Sissy uit Turkije en Dennis uit Hamburg. Dennis, die overduidelijk voor de coffeeshoptour is gekomen, heeft zich alvast ingeblowd en staart nu als ongemakkelijke, verwarde hetero catatonisch voor zich uit.
Inclusiviteit indachtig probeert onze tourgids-entertainer iedereen mee te krijgen en pookt de gezelligheid op met een quizje. Wie een vraag over Amsterdam goed beantwoordt, wordt beloond met een high five.
‘...Want toeristen komen naar Amsterdam voor seks en...?’, gevolgd door een hoopvolle blik op Dennis.
Dennis: ‘Marihuana?’
Mensah: ‘High five.’
Een zieltogend handje dient als respons.
Onder het kopje ‘het liberale karakter van Amsterdam’ schaart Mensah het softdrugsgedoogbeleid en homoacceptatie behendig samen. Over het tweede vertelt hij dat Nederland in 1997 als eerste land het homohuwelijk instelde, over de wereldberoemde Canal Parade en over de talloze bars en clubs.
Na een shotje, inbegrepen bij de tour, volgt het echte werk. Kijken hoe het ‘Disneyworld for grown ups’ er vandaag bij staat, met een gids die een regenboogparaplu draagt als baken.
Twee coffeeshops en dan naar ground zero voor gay Amsterdam: de Reguliersdwarsstraat, waar een flinke moot van de Amsterdamse homohoreca zich bevindt. Maar deze straat heeft een enorme klap gehad. Tussen 2010 en 2015 sloten volgens de website homohoreca.nl in Nederland veertien van de 38 Amsterdamse gaycafés en clubs hun deuren, waarvan een aantal in de Reguliersdwars. De laatste vijf jaar is er wel een klein herstel te bespeuren.
Deze zomer bezoekt de Volkskrant elke week een tourist trap: zo’n toeristische trekpleister waar amper lokale bewoners komen en die vaak – maar niet altijd – een uitvergrote versie toont van een nationaal cultureel element. Eerdere afleveringen uit deze serie vindt u hier.
De terugval komt deels door het overlijden van horecamagnaat Sjoerd Kooistra, die er nogal wat kroegen beheerde. Er ook omdat cruisingapps als Grindr gemeengoed zijn geworden in de gayscene voor mannen. Ze hoeven het nachtleven niet meer in voor seks. Ook niet onbelangrijk: andere steden hebben de klassieke voortrekkersrol van Amsterdam overgenomen.
Peter Koop, beheerder van de website homohoreca.nl, doet al jarenlang onderzoek naar de Amsterdamse homohoreca en heeft daarover veel geschreven in de Gaykrant. Volgens Koop beleefde de hoofdstad rond 2000 zijn hoogtepunt als gay capital of the world. Amsterdam had club iT, waar elke celebrity gezien wilde worden, de eerste Canal Parades vonden in de hoofdstad plaats, net als de Gay Games van 1998.
Maar Amsterdam kreeg last van de wet van de remmende voorsprong. Ook in voorheen minder tolerante landen als Engeland, Duitsland en Spanje kreeg homo-emancipatie voet aan de grond. Londen, Berlijn en Barcelona, die een veel groter potentieel hebben dan het kleine Amsterdam, namen het stokje over.
De recentste dreun voor gay Amsterdam: het GGD-onderzoek uit 2023 waaruit bleek dat minder dan de helft van de Amsterdamse jongeren homoseksualiteit normaal vindt. Een dalende trend, waarvoor nog geen sluitende verklaring is. De UvA doet op dit moment op verzoek van demissionair staatssecretaris Mariëlle Paul verder onderzoek naar homoacceptatie onder Nederlandse jongeren. In bar BlendXL vertelt Erik Mensah dat hij vorige week nog op straat werd uitgemaakt voor vuile flikker.
En toch, vertelt Caitlin, die zichzelf pas als gay identificeerde toen ze uit Nieuw-Zeeland vertrok, heeft ze in haar thuisland nooit koppels van hetzelde geslacht hand in hand zien lopen. Vandaag heeft ze er een paar gespot. En André had Amsterdam al lang op zijn bucketlist. Niet per se omdat het de gay place to be was. Hij heeft Berlijn al gezien en ‘Berlin was wiiiiild’. Nee, het werd Amsterdam, om het liberale en veilige karakter waarover hij heeft gelezen.
Koop beaamt: ‘Amsterdam blijft nog steeds een aantrekkelijke plek. Waar homo’s vroeger louter en alleen voor de homovoorzieningen kwamen, komen ze naar mijn idee nu veel meer voor het totaalpakket van de relaxte stad met de homohoreca als pluspunt.’
Sommigen gaan nooit meer weg. Tourguide Mensah kwam hier naartoe voor de liefde. Toen het uitging, besloot hij met zijn tours geld te verdienen om zijn terugreis te betalen. Hij bleef. ‘Mensen zijn hier zo open en vriendelijk. Ze hebben niet die fake-mentaliteit van Amerikanen. Alleen al de manier waarop Nederlanders gedag zeggen.’
En hij illustreert dat met een ontwapenende glimlach en de meest opbeurende groet waar Nederland nog wel het patent op heeft: ‘Hoi hoi.’
Toegang: Vanaf 23 euro per persoon
Aantal bezoekers: Vandaag vier, maar op goede dagen twintig, aldus de gids
Organisatie die erachter zit: The Oranje Umbrella Company
Berlijn, Barcelona of Londen. Amsterdam heeft nog steeds een levendig homonachtleven, maar moet tegenwoordig andere Europese steden laten voorgaan. Voordeel van Amsterdam is wel dat de gayscene geconcentreerd is op twee plekken: de Reguliersdwarsstraat en, voor de meer kinky bezoeker, het gebied rond de Warmoesstraat. Wie meer wil weten over de geschiedenis van Amsterdam als homohoofdstad is er de uitstekende website homohoreca.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant