Het Oekraïense parlement heeft de onafhankelijkheid hersteld van de belangrijkste anticorruptiediensten in het land. Het stemde donderdag tijdens een verhitte zitting in met een wetsvoorstel van president Volodymyr Zelensky. Die hoopt een politieke blunder te hebben goedgemaakt.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Zelensky sloeg vorige week een deuk in de Oekraïense eenheid door een eind te maken aan de onafhankelijkheid van twee diensten die corruptie bestrijden. Duizenden Oekraïners deden mee aan de eerste straatprotesten sinds de Russische invasie van 2022. Europese regeringsleiders waarschuwden dat Zelensky de Oekraïense toetreding tot de EU in gevaar had gebracht.
Met het donderdag aangenomen wetsvoorstel komt Zelensky terug van zijn wet, die hij had gepresenteerd als wapen tegen Russische infiltratie binnen de diensten. De zeggenschap over corruptieonderzoeken ligt weer bij de diensten zelf – en niet bij de procureur-generaal, een door Zelensky aangestelde functionaris die vorige week opeens de macht kreeg om onderzoeken naar bewindspersonen stil te leggen.
Zelensky zegt gehoor te hebben gegeven aan de protesten. ‘Het is heel belangrijk dat de staat luistert naar de publieke opinie’, schreef hij donderdag op Telegram nadat het parlement in grote meerderheid had ingestemd met zijn voorstel (331 stemmen voor, 0 tegen). ‘Oekraïne is een democratie – daar bestaat geen twijfel over.’
Maar de stemming maakte duidelijk dat Zelensky blijvende schade heeft aangericht. Dmytro Kostjoek, een parlementslid dat aanvankelijk instemde met inperking van de onafhankelijkheid van de diensten, stapte donderdag tijdens de zitting uit Zelensky’s partij. Volgens Oekraïense media had de partijleiding grote moeite om fractieleden achter de draai van de president te krijgen. Eenendertig parlementsleden, onder wie enkele leden van Zelensky’s partij, zijn door de corruptiediensten aangeklaagd in corruptiezaken.
De oppositiepartij van oud-president Petro Porosjenko beschuldigde Zelensky van autoritair leiderschap. Porosjenko riep in het parlement op tot bestraffing van functionarissen die vorige week ‘in turbo-modus’ de omstreden wet door het parlement hadden geloodst.
De stemming werd donderdag bij hoge uitzondering rechtstreeks uitgezonden in Oekraïne – rechtstreekse uitzendingen uit het parlement zijn sinds de Russische invasie om veiligheidsredenen opgeschort. Enkele uren voor de vergadering sloegen er in Kyiv opnieuw Russische raketten en drones in. Zeker acht mensen kwamen om het leven.
Ondanks het gevaar uit de lucht verzamelden honderden mensen zich bij het parlement om volksvertegenwoordigers onder druk te zetten om in te stemmen met de nieuwe wet. Ze hielden plakkaten omhoog met teksten als ‘Handen af van anticorruptiediensten’ en ‘Wij zijn met velen – speel niet met ons’.
De anticorruptiediensten prijzen het herstel van hun onafhankelijkheid, maar stellen ernstig te zijn beschadigd. Oleksandr Klymenko, het hoofd van Oekraïnes Gespecialiseerd Aanklager voor Corruptiebestrijding, zegt dat de recente acties tegen zijn organisatie deel zijn van een ‘gecoördineerde’ campagne door hoge regeringsfunctionarissen.
Een reeks huiszoekingen bij medewerkers van de diensten, waarbij tal van documenten door de veiligheidsdiensten in beslag zijn genomen, is volgens Klymenko reden voor klokkenluiders om geen informatie meer te delen met de diensten. ‘Ons werk is feitelijk stilgelegd’, zei Klymenko donderdag in een interview met de Britse krant Financial Times.
De twee diensten stelden onlangs onderzoeken in naar meerdere mensen in de kringen rond Zelensky. In juni klaagden ze toenmalig vicepremier en minister van Nationale Eenheid Oleksi Tsjernysjov aan in een corruptiezaak. Tsjernysjov wordt verdacht van machtsmisbruik en het aannemen van steekpenningen bij een vastgoedproject in de periode voor de Russische invasie.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant