De hoge femicidecijfers in Nederland komen niet alleen door ruim tien jaar aan slechte naleving van het verdrag van Istanbul. Ook de ontkenning van het woord, het concept ‘femicide’ zelf, draagt bij.
Femicide. Veel mensen zijn niet bekend met het begrip, of komen er pas recent mee in aanraking. Microsoft Word en de gratis online versie van de Dikke van Dale kent het woord nog niet. Dit is merkwaardig, aangezien het woord al sinds 1976 in de kranten verschijnt.
Hierbij de definitie, zoals hij te lezen is in de betaalde versie van de Van Dale:
fe·mi·ci·de (zelfstandig naamwoord • de v • femicides): moord op een vrouw vanwege het feit dat ze vrouw is
Femicide kan worden omschreven als moord op vrouwen, meestal door de (ex-)partner. Deze vrouwen bevinden zich door hun vrouw-zijn in een extra kwetsbare positie. De statistieken zijn alom bekend (het gebeurt in Nederland ongeveer eens in de acht dagen) en femicide komt voor in alle lagen van de samenleving.
Dat de cijfers in Nederland zo hoog zijn, is schrijnend en duidt op een slechte naleving van het Verdrag van de Raad van Europa inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld (2011), ook wel bekend als het Verdrag van Istanbul. Nederland was een van de ondertekenaars en het verdrag trad hier op 1 maart 2016 in werking. Twee belangrijke punten uit deze overeenkomst stellen dat landen zich moeten inzetten om alle vrouwen tegen alle vormen van geweld te beschermen en dat zij een allesomvattend beleidskader moeten opzetten voor bescherming en ondersteuning van slachtoffers.
Over de auteur
Fay Strieder is academisch docent aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, vakgroep Geschiedenis.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Tot nu toe is de naleving van dit verdrag in Nederland na ruim negen jaar onsuccesvol gebleken. Onlangs werden twee moorden op vrouwen breed uitgemeten in de media en het is wachten op de volgende. Verbazing alom, wederom zijn twee vrouwen vermoord door hun (ex-)partners, al dan niet in het bijzijn van kinderen, of waar huiselijk geweld aan vooraf lijkt te zijn gegaan.
Maar, moeten we echt zo verbaasd zijn? Schrijver Elfie Tromp vroeg in 2019 al bij een uitzending van De Nieuws BV meer aandacht voor femicide. Rechtbankverslaggever Saskia Belleman bracht begin 2024 een podcastserie uit met de titel Zij is van mij, waarin ze in gesprek ging met slachtoffers van huiselijk geweld en nabestaanden van vermoorde vrouwen. Eind vorig jaar werd bekend dat Nederland veel te weinig opvangplekken heeft voor slachtoffers van huiselijk geweld. Bovendien kaartte Songül Mutluer, Kamerlid voor GroenLinks/PvdA, dit op 20 november 2024 al aan in een initiatiefwet.
Over hoe een effectieve aanpak eruit moet zien schreef zij: ‘Een effectieve aanpak van femicide vereist uiteindelijk dat we diepgewortelde seksistische opvattingen en schadelijke genderstereotypen in de samenleving aanpakken’. Dit zou moeten beginnen bij bewustwording in de maatschappij en de Nederlandse politiek over wat femicide en geweld tegen vrouwen precies inhoudt.
Bijna tien jaar na de ratificatie van het verdrag in Istanbul is het beleid simpelweg tekortgeschoten. Dit is niet alleen duidelijk door de ontkenning van het bestaan van het woord ‘femicide’ zelf, maar blijkt ook uit uitingen op bijvoorbeeld sociale media. Onder menig nieuwsbericht over femicide staan misogyne, of seksistische opmerkingen. Een punt van kritiek is bijvoorbeeld dat berichtgeving ‘ongenuanceerd’ zou zijn met betrekking tot welke mannen in staat zijn tot het plegen van geweld tegen, of moord op vrouwen, terwijl het in elke laag van de samenleving voorkomt. Hier liggen nog genoeg kansen.
Hoewel het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt aan een subsidieregeling, gericht op het opzetten van een mannenalliantie om geweld tegen vrouwen én femicide te voorkomen, is het slechts een klein begin dat voor veel vrouwen te laat komt.
Een eerste stap richting erkenning is om steun te betuigen voor vrouwen die slachtoffer waren van femicide, hun kinderen, nabestaanden én voor vrouwen die elke dag in angst leven. Dolle Mina en andere betrokken organisaties organiseren op 3 augustus aanstaande een protestmars tegen femicide in Rotterdam. Het doel is om een tegengeluid te bieden tegen de heersende vrouwenhaat en om te eisen dat de overheid femicide sneller en effectiever gaat bestrijden.
Femicide moet stoppen. Dat begint bij een erkenning van het probleem, door de politiek, door de maatschappij. Maak femicide dan ook het woord van het jaar in 2025.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant