Volgens het principeakkoord dat de EU en de VS zondag sloten worden de meeste Europese producten 15 procent duurder voor Amerikaanse afnemers. Toch is er voor een aantal industrieën nog geen afspraak gemaakt. Dit zijn de vier belangrijkste losse eindjes.
zijn economieredacteuren voor de Volkskrant
De staalindustrie wordt vaak geprezen als de ruggengraat van de moderne wereld. Staal wordt gebruikt bij de bouw van gebouwen, bruggen, auto’s, schepen en tal van machines. De VS zijn daarvoor nu nog sterk afhankelijk van het buitenland, vooral Canada, Brazilië, Mexico en Zuid-Korea.
Dat zat de Amerikaanse president Donald Trump niet lekker, en in een poging de lokale industrie aan te jagen kondigde hij hoge importheffingen aan. Op Europees staal en aluminium, dat lichter is maar ook minder sterk, zijn vorige maand de heffingen naar 50 procent verhoogd. Dat betekent dat de Europese import een flink stuk duurder is voor importeurs uit de VS – een domper voor bijvoorbeeld het Duitse ThyssenKrupp en het Nederlandse Tata Steel.
Zondagavond tekenden de EU en de VS een voorlopig handelsakkoord, maar de heffingen van 50 procent op Europees staal en aluminium zijn niet geschrapt. Wel wordt er gesproken over het invoeren van quota’s, waardoor er over een deel van de producten amper of helemaal geen invoerheffing hoeft te worden betaald. Ook zeggen de VS en de EU samen meer tegenwicht te zullen bieden tegen China en andere landen, die ze verwijten te goedkoop staal aan te bieden.
Bourbon heeft weliswaar niet het strategische belang van aluminium en staal, maar een gevoelig thema is het net zo goed. Al in Trumps eerste termijn stond het op de lijst met Europese vergeldingsmaatregelen voor Trumps heffingen op staal en aluminium. Toen hij die in februari opnieuw invoerde, reageerde de EU wederom door de sterkedrank uit het diep Republikeinse Kentucky op de korrel te nemen.
Trump vuurde terug door te dreigen met een heffing van 200 procent op ‘wijnen, champagnes en alcoholische producten’ uit de EU. Het leidde tot knikkende knieën bij Franse en Italiaanse wijnboeren en Ierse whiskymakers, die met een intensieve lobby bourbon van de lijst wisten te krijgen. Op de tweede set vergeldingsdoelwitten die de EU in juli opstelde keerde bourbon terug, en daarmee ook de dreiging voor de Europese drankensector.
De economische belangen zijn niet gering: de EU exporteerde in 2024 voor ruim 8,8 miljard euro aan alcoholische dranken naar de VS, en importeerde voor bijna 1,4 miljard euro. Volgens de Europese brancheorganisatie CEEV heeft de heffing van 10 procent die sinds april geldt voor wijnboeren tot een omzetverlies van 12 procent geleid.
Brancheorganisaties aan beide zijden van de oceaan hopen terug te keren naar het nultarief dat jarenlang van kracht was, maar in het principeakkoord zijn daarover geen afspraken vastgelegd. De onderhandelingen zijn nog bezig en EU-ambtenaren achten de kans groot dat er voor sterkedrank opnieuw zo’n nultarief komt. Europese wijnboeren moeten erop rekenen dat ze wel met een heffing van 15 procent te maken krijgen.
Verwarrender dan geen afspraken, is een afspraak die door beide partijen anders wordt uitgelegd. Dat is het geval bij medicijnen en farmaceutische producten, met een waarde van bijna 46 miljard euro vorig jaar veruit de belangrijkste exportproducten van de EU naar de VS.
Volgens voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie geldt het 15-procentstarief voor alle producten, inclusief geneesmiddelen. ‘Die 15 procent is een duidelijk plafond. Geen gestapel. Allesomvattend.’ Haar onderhandelingspartner Trump stelde juist dat geneesmiddelen ‘losstaan van deze deal’.
Op de achtergrond speelt een onderzoek dat de Amerikanen uitvoeren naar de gevolgen van geneesmiddelenimport. Als blijkt dat die negatieve gevolgen heeft voor de nationale veiligheid, biedt de Amerikaanse wet namelijk mogelijkheden om heffingen in te voeren.
Trump dreigde eerder met een heffing van 200 procent op geneesmiddelen. Onduidelijk is of dat dreigement met het principeakkoord van de baan is. De Amerikaanse president voert in eigen land ook een strijd tegen de hoge medicijnprijzen, een gevolg van de gebrekkige organisatie van de Amerikaanse gezondheidszorg. Een hoog tarief voor medicijnen uit Europa, waar 60 procent van de import vandaan komt, zou de prijzen alleen maar verder opdrijven.
De Europese halfgeleiderindustrie kreeg zondag zowel zoet als zuur te verwerken. Export naar de VS van chipsapparatuur, zoals de machines van het Nederlandse ASML, wordt uitgezonderd van de heffingen. Voor de export van chips zelf lijkt juist een hogere heffing te komen.
Lijkt, want ook hier spreken de twee partijen elkaar tegen. Waar de EU spreekt van ‘mogelijke toekomstige heffingen’ van maximaal 15 procent, zijn die in de verklaring van het Witte Huis al een voldongen feit.
De Amerikanen lopen daarmee vermoedelijk op de feiten vooruit. Ook naar de chipsimport loopt namelijk nog een onderzoek in het kader van nationale veiligheid, dat mogelijk tot nieuwe heffingen leidt. Dat onderzoek zou in de komende weken moeten worden gepresenteerd.
De VS halen het merendeel van hun chips nu nog uit Taiwan, maar al onder president Joe Biden werd het een nationale prioriteit om de productie naar eigen land te halen. Biden deed dat met subsidies, Trump bouwt daarop voort met zijn heffingen. Die moeten Europese chips duurder maken en daarmee de eigen industrie een handje helpen. De machines van ASML zijn juist nodig om de nieuwe halfgeleiderfabrieken te vullen.
Met medewerking van Marc Peeperkorn
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant