Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
In de Gazastrook ontvouwt zich ‘het ergst denkbare scenario van hongersnood’. Dat meldt de Integrated Food Security Phase Classification (IPC), een samenwerkingsverband van negentien internationale ngo’s en VN-organisaties. Afgelopen mei waarschuwde de IPC nog dat hongersnood dreigt door de aanhoudende voedseltekorten.
Een op de drie Gazanen heeft dagenlang geen eten, meldt de IPC. ‘Toegang tot voedsel en andere essentiële goederen en diensten is gedaald tot ongekende niveaus'. Volgens de IPC is het aantal huishoudens dat te maken heeft met extreme honger tussen mei en juli verdubbeld.
Volgens de Gazaanse autoriteiten is het dodental door ondervoeding en verhongering inmiddels bijna 150. Dit komt mede doordat Israël de toegang van voedsel en humanitaire hulp maandenlang al maanden zo goed als volledig blokkeert. Deze week kondigde het land een ‘humanitaire gevechtspauze’ aan om humanitaire hulp toe te laten. Het Rode Kruis en andere hulporganisaties stellen echter dat ze vanwege de onveilige situatie nog steeds geen voedsel kunnen distribueren.
De IPC voegt toe dat de classificatie hongersnood pas formeel wordt toegekend na verdere analyse. Die zal ‘zonder uitstel’ worden uitgevoerd. Volgens de meest recente gegevens zijn de hongersnooddrempels bereikt voor voedselconsumptie in het grootste deel van Gaza en voor acute ondervoeding in Gaza-Stad.
Frank Rensen
Lees ook dit artikel van wetenschapsredacteur Maarten Keulemans: Holle ogen, razernij en grote gevolgen voor het latere leven – dit doet honger met een mens
De extreem-rechtse Israëlische minister Itamar Ben-Gvir heeft verontwaardigd gereageerd op het inreisverbod dat Nederland tegen hem heeft ingesteld. ‘In Europa geldt net als in Europa dat degene die wordt aangevallen, de schuldige is’, schrijft hij op X. ‘Op een plek waar terrorisme wordt getolereerd en terroristen welkom zijn, worden Joden verbannen.’
Ben-Gvir is de minister van Nationale Veiligheid. Hij is onder meer voorstander van een totale Israëlische annexatie van de Palestijnse gebieden en woont zelf in een illegale nederzetting op de Westelijke Jordaanoever.
Het demissionaire kabinet kondigde gisteravond sancties aan tegen Israël wegens de blokkade van humanitaire hulp in de Gazastrook. Het sanctiepakket bevat onder meer inreisverboden voor Ben-Gvir en de minister van Financiën Belazel Smotrich. Ook het VK, Australië, Canada, Nieuw-Zeeland en Noorwegen hebben de twee ministers al gesanctioneerd.
Frank Rensen
Lees ook dit profiel van Ben-Gvir: De binnenlandse veiligheid van Israël komt in handen van een wapenliefhebber met een veroordeling voor racisme
De Palestijnse activist en docent Odeh Hadalin is op de Westelijke Jordaanoever doodgeschoten door een Israëlische kolonist. Dat zeggen het Palestijnse ministerie van Onderwijs en Basel Adra, regisseur van de Oscarwinnende documentaire No Other Land.
‘Mijn goede vriend is vanavond afgeslacht’, schreef Adra maandagavond op sociale media. ‘Hij stond voor een buurtcentrum in zijn dorp toen een kolonist hem in zijn borst schoot en doodde.’ Volgens de Palestijnse autoriteiten werd Hadalin gedood tijdens een aanval van kolonisten op het dorp Umm al-Khair, nabij Hebron.
Hadalin assisteerde Adra en zijn crew tijdens het filmen van No Other Land, een documentaire over het Palestijnse verzet tegen de kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever. De film documenteert specifiek de verwoesting van Masafer Yatta, een gebied van ongeveer twintig dorpen. Hadalin werd er geboren.
Frank Rensen
Lees ook: ‘No Other Land’ is een adembenemend filmverslag van een eindeloze cyclus van geweld en verzet
De Palestijnse premier Mohammed Mustafa heeft maandag bij de VN-conferentie in New York een oproep gedaan voor vrede. Hij riep Hamas op 'afstand te doen van zijn controle over de Gazastrook en zijn wapens te overhandigen aan de Palestijnse Autoriteit'.
In New York wordt vergaderd over een tweestatenoplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict. De conferentie wordt voorgezeten door Parijs en Riyad. Volgens premier Mustafa is de conferentie een boodschap aan de Palestijnen 'dat de wereld ons steunt bij het realiseren van onze rechten en onze soevereine staat'. Volgens hem is de boodschap richting Israël dat er een weg is naar vrede en integratie in de regio.
'Die zal bereikt worden door onze onafhankelijkheid, niet door onze vernietiging, door de realisatie van onze rechten, niet de voortdurende ontkenning ervan', zei hij. Hij schetste een toekomst waarbij 'Palestina en Israël zij aan zij leven in vrede en veiligheid', zo meldde het Palestijnse nieuwsagentschap WAFA.
Redactie
De voorgestelde sancties van Nederland en de EU tegen Israël gaan volgens mensenrechtenorganisatie The Rights Forum (TRF) niet ver genoeg. 'Het is iets, er worden stappen gemaakt, maar het is beschamend weinig en komt bovendien veel te laat', aldus directeur Gerard Jonkman. 'De mogelijke sancties die nu zijn aangekondigd juichen we toe, maar gaan lang niet ver genoeg.'
Volgens Jonkman komt de beoogde Nederlandse financiële hulp aan Gaza neer op 1,50 euro per Gazaan. Als het aan TRF ligt, komt er een volledige stop op wapenhandel en economische sancties tegen Israël en komen er ook sancties tegen alle leden van het kabinet van premier Benjamin Netanyahu en de kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever.
ANP
Het demissionaire kabinet heeft twee extremistische Israëlische ministers tot ‘persona non grata' verklaard, schrijft minister Caspar Veldkamp van Buitenlandse Zaken in een brief aan de Tweede Kamer. Het is een van de (mogelijke) maatregelen waarmee het kabinet Israël onder druk wil zetten om snel veel meer humanitaire hulp toe te laten in de Gazastrook.
Door Israëlische blokkades is er sprake van extreme honger in Gaza. Israël had eerder deze maand toegezegd meer hulp toe te laten in het gebied, maar voor Nederland is daar tot nu toe niet voldoende gevolg aan gegeven.
De ministers Itamar Ben-Gvir (Nationale Veiligheid) en Bezalel Smotrich (Financiën) zijn omstreden vanwege hun extremistische uitlatingen over onder meer het etnisch zuiveren van de Gazastrook en de bezette Westelijke Jordaanoever. Nederland wil dat zij een inreisverbod krijgen voor het volledige Schengen-gebied. Landen als het Verenigd Koninkrijk en Canada namen eerder al strafmaatregelen tegen het tweetal.
In de brief schrijft Veldkamp verder dat het ‘vrijwel uitgesloten’ is ‘dat een vergunning wordt verleend voor de uitvoer naar Israël van wapens die kunnen bijdragen aan de activiteiten van de Israëlische krijgsmacht in de Gazastrook of op de Westelijke Jordaanoever’. Onderdelen voor het Iron Dome-luchtverdedigingssysteem zijn daarvan uitgesloten.
Daarnaast zet het kabinet zich in Europees verband in voor een verbod op goederen afkomstig uit bezette Palestijnse gebieden en opschorting van het handelsgedeelte van het Associatieverdrag met Israël, als de hulptoevoer aan Gaza niet snel toeneemt.
Premier Dick Schoof maakte vandaag al kenbaar dat het kabinet een voorstel van de Europese Commissie zal steunen om Israëls deelname aan een Europees onderzoeksprogramma op te schorten, indien Israël geen aanvullende maatregelen neemt. Daarover belde hij met de Israëlische president Isaac Herzog. Die liet daarna weten dat het ‘een enorme fout’ zou zijn als Nederland tot sancties over zou gaan.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft vandaag erkend dat de humanitaire situatie in de Gazastrook ‘moeilijk’ is. Gisteren beweerde hij juist nog dat er geen sprake is van hongersnood. Hoewel hij stelde dat Israël ‘zal blijven samenwerken met internationale organisaties, evenals met de VS en Europese landen, om te bewerkstelligen dat er grote hoeveelheden humanitaire hulp de Gazastrook binnenkomen’, zei hij niet hoe dat moet gebeuren.
De Amerikaanse president Donald Trump, Israëls trouwste bondgenoot, nam eerder vandaag al afstand van Netanyahu’s uitspraken van gisteren. ‘Ik zou zeggen van niet, vooral omdat die kinderen er erg hongerig uitzien’, zei Trump toen hem werd gevraagd naar of hij het met Netanyahu eens was. ‘Dat is echte hongersnood, dat zie ik, en dat kun je niet veinzen.’ Hij riep zijn Israëlische bondgenoot op meer te doen om de toegang van Gazanen tot voedsel te verbeteren.
Thom Canters
Demissionair premier Dick Schoof heeft gezegd dat Nederland zal instemmen met een eerste voorstel van de Europese Commissie over strafmaatregelen tegen Israël, als dat land afspraken over het toelaten van humanitaire hulp in de Gazastrook niet nakomt. Op X schrijft Schoof dat het kabinet daarnaast nationale sancties overweegt ‘om de druk op te voeren’.
‘Het doel van het kabinet is glashelder: de mensen in Gaza moeten onmiddellijk ongehinderde en veilige toegang krijgen tot humanitaire hulp’, schrijft Schoof. Israël beloofde eerder deze maand aan de Europese Unie al dat het meer hulp toe zou laten in de Gazastrook, waar honderdduizenden inwoners kampen met extreme honger. De EU had bij Israël gehamerd op aanvullende maatregelen om de humanitaire situatie te verbeteren, nadat ze vorige maand concludeerde dat Israël de mensenrechten in Gaza aan zijn laars lapt.
Dat heeft vanuit de EU echter nog niet tot sancties geleid, hoewel de Europese Commissie daar vandaag wel een eerste voorstel voor heeft gedaan. Israëls deelname aan het Europese wetenschaps- en onderzoeksprogramma Horizon zou gedeeltelijk opgeschort moeten worden.Voor goedkeuring is een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten nodig. Onderlinge verdeeldheid heeft de EU tot nu toe belet zware maatregelen te nemen waar unanimiteit voor vereist is, zoals het opschorten van het handelsverdrag tussen de EU en Israël.
Welke nationale maatregelen het kabinet overweegt, is vooralsnog niet bekend. Schoof zegt dat het kabinet later vandaag een brief hierover naar de Tweede Kamer zal sturen. Hij heeft met de Israëlische president Isaac Herzog gebeld om de boodschap over de Nederlandse inzet over te brengen.
Thom Canters
Lees hier ook: Waarom sancties tegen Israël zo ingewikkeld liggen en wat Nederland wél kan doen
Als het aan de Europese Commissie ligt, komen er voor het eerst sinds het begin van de oorlog in de Gazastrook Europese strafmaatregelen tegen Israël. Volgens het voorstel dat de Commissie vandaag heeft gepresenteerd moet de Israëlische deelname aan het Europese wetenschappelijk programma Horizon gedeeltelijk worden opgeschort. Het is nog de vraag of de EU-lidstaten het voorstel zullen goedkeuren.
Het voorstel is het gevolg van het uitblijven van de sterk verslechterde humanitaire situatie in de Gazastrook, dat dankzij Israëlische blokkades met grote tekorten aan voedsel kampt. Israël zegde eerder deze maand op straffe van sancties toe meer hulp toe te laten aan het door de oorlog verwoeste gebied. Naar het oordeel van de Commissie is dat niet voldoende gebeurd.
‘Hoewel Israël dagelijkse humanitaire pauzes in Gaza heeft ingesteld en aan enkele van zijn verplichtingen voldoet ten aanzien van humanitaire hulp, blijft de situatie ernstig’, schrijft de Commissie in een verklaring. Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken noemt het voorstel ‘onjuist, betreurenswaardig en ongerechtvaardigd.’
EU-buitenlandchef Kaja Kallas concludeerde vorige maand al dat er ‘aanwijzingen zijn dat Israël zijn mensenrechtenverplichtingen zou schenden’ in de Gaza-oorlog. Daarmee zou Israël het handelsverdrag met de EU overtreden, wat de deur openzette naar sancties tegen het land. Daar is het tot nu toe echter niet van gekomen.
Het voorstel van de Europese Commissie behelst dat Israëlische start-ups geen aanspraak meer kunnen maken op financiering vanuit Horizon, een programma dat is bedoeld om wetenschap en innovatie op verregaande wijze te stimuleren. Een hele reeks landen van buiten de EU, zoals Canada, Turkije en Oekraïne, neemt ook deel aan Horizon. Israëlische universiteiten, die volgens critici veelal nauwe banden hebben met het Israëlische leger, zouden wel nog steeds geld kunnen krijgen voor onderzoeksprojecten.
Onduidelijk is nog of het voorstel ook groen licht zal krijgen van de EU-lidstaten. Tot nu toe konden ze het niet eens worden over strafmaatregelen. Zware maatregelen als de opschorting van het handelsverdrag vereisen unanimiteit. Israël-trouwe landen als Hongarije en Duitsland liggen vooralsnog dwars. Voor een gedeeltelijke opschorting van Israëls deelname aan Horizon is een gekwalificeerde meerderheid nodig.
Thom Canters
Spanje is van plan om deze week via de lucht 12 ton voedsel te leveren aan de Gazastrook. Premier Pedro Sánchez zegt daarmee iets te willen doen aan de ‘humanitaire catastrofe’ in het gebied. Jordanië en de Verenigde Arabische Emiraten hervatten de droppingen de afgelopen dagen, nadat Israël daar groen licht voor had gegeven.
‘De hongersnood in Gaza is een schande voor de hele mensheid en het stoppen daarvan is een morele plicht’, aldus Sánchez tijdens een persconferentie vandaag. Doordat Israël de afgelopen maanden zeer beperkt hulp heeft toegelaten, kampen honderdduizenden Gazanen met extreme honger.
Spanje heeft eerder al een soortgelijke operatie uitgevoerd. In maart vorig jaar leverde het land 26 ton voedsel via de lucht aan Gaza. De regering in Madrid geldt binnen de Europese Unie als een van de belangrijkste pleitbezorgers van de Palestijnse zaak en heeft zich regelmatig fel uitgelaten over Israëls optreden in de oorlog.
Later op maandag kondigde ook Duitsland aan bij te willen dragen aan het droppen van hulp boven Gaza. Bondskanselier Friedrich Merz zei na afloop van een overleg met het Duitse veiligheidskabinet dat daarvoor samengewerkt zal worden met Jordanië. We weten dat dit maar een heel klein beetje hulp is voor de mensen in Gaza. Maar het is in ieder geval een bijdrage die we graag leveren", zei Merz.
Hulporganisaties staan niet te springen over de voedseldroppings. Philippe Lazzarini, hoofd van het VN-agentschap voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA, noemde het eerder al een afleidingsmanoeuvre. ‘Het is duur, inefficiënt en kan zelfs dodelijk zijn voor mensen die verhongeren.’ Israël zou over de grond meer hulp toe moeten laten. Maar ook daarbij blijft Israël, ondanks de gevechtspauzes die het heeft ingesteld om dat te faciliteren, volgens hulporganisaties nog altijd in gebreke.
Thom Canters
Dit bericht is aangevuld met het nieuws over de Duitse bereidheid om mee te werken aan de voedseldroppings.
Twee Israëlische ngo’s, B’Tselem en Physicians for Human Rights, beschuldigen de Israëlische regering voor het eerst sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 van het plegen van een genocide in Gaza. ‘De gebeurtenissen in Gaza en de uitspraken die verschillende Israëlische politici en militaire leidinggevenden hebben gedaan over de oorlogsdoelen hebben ons tot deze conclusie gedwongen’, zo verklaart B’Tselem.
Volgens de hulporganisaties is Israël doelbewust bezig met het uitroeien van de Palestijnen in Gaza. ‘Deze misdaad moet onmiddellijk stoppen. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt op de eerste plaats bij de Israëlische regering, maar ook bij de internationale gemeenschap’, zo sprak de voorzitter van de raad van bestuur van B’Tselem, Orly Nov, tijdens een persmoment in Oost-Jeruzalem vandaag.
Israël heeft nog niet gereageerd op de verklaring van de ngo’s, maar ontkent tot nu toe een genocide te plegen. De Israëlische autoriteiten reageerden woedend toen Zuid-Afrika Israël bij het International Gerechtshof van genocide beschuldigde.
Ook zegt Israël honger niet te gebruiken als wapen. Zo ontkende premier Netanyahu zondag nog dat Israël noodhulp tegenhoudt. Ook beschuldigde hij Hamas ervan vrachtwagens met humanitaire hulp te beroven, waardoor voedsel de Palestijnse burgers niet zou bereiken. Persbureau Reuters berichtte onlangs dat daarvoor geen bewijs bestaat.
Yassin Boutayeb
In Gaza zijn zondag 14 mensen omgekomen van de honger, onder wie twee kinderen. Dat melden ziekenhuizen in het gebied. In totaal zouden volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid, dat onder controle staat van Hamas, nu 147 mensen zijn overleden als gevolg van de voedseltekorten, van wie 88 kinderen.
Israël heeft sinds maart vrijwel geen hulpgoederen Gaza binnengelaten. Afgelopen weekend stonden de Israëlische autoriteiten echter weer een beperkt aantal vrachtwagentransporten met hulpgoederen toe, als onderdeel van de invoering van gevechtspauzes in drie dichtbevolkte delen van Gaza. Hoewel de Verenigde Naties die koerswijziging verwelkomen, is volgens de organisatie vele malen meer noodhulp nodig om Palestijnen en (internationale) hulpverleners en journalisten in Gaza te kunnen voorzien van onder meer voedsel.
De Israëlische aanvallen op burgerdoelen in andere delen van Gaza gaan ondertussen onverminderd door. Volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheid werden daarbij vandaag al 34 Palestijnen gedood. Bij een luchtaanval op een huis in Muwasi, ten westen van Khan Younis, werden 12 Palestijnen gedood. Ook zijn volgens medewerkers van het centraal in Gaza gelegen Awda-ziekenhuis zeven Palestijnen doodgeschoten toen zij hulpgoederen wilden afhalen bij een distributiepunt van de omstreden hulporganisatie GHF, dat sinds mei het alleenrecht heeft op de voedseldistributie in Gaza.
Yassin Boutayeb
Vandaag begint in New York de tweedaagse top van de Verenigde Naties over de tweestatenoplossing voor het conflict tussen Israël en de Palestijnse gebieden. De top is georganiseerd door Frankrijk en Saoedi-Arabië, maar de regeringsleiders van beide landen zullen niet aanwezig zijn. Buitenlandministers van 110 andere landen, waaronder Nederland, zullen de conferentie bijwonen.
De top moest eigenlijk in juni plaatsvinden, maar werd uitgesteld vanwege het conflict tussen Israël en Iran. De conferentie zou vier dagen duren en ook de staatshoofden en regeringsleiders van de deelnemende landen zouden aanwezig zijn. Nu alleen de buitenlandministers de top bijwonen, verwachten experts geen diplomatieke doorbraken in New York.
Israël en de Verenigde Staten, die tegen een tweestatenoplossing zijn, boycotten de VN-top. Frankrijk kondigde afgelopen week aan de Palestijnse staat te erkennen, om een duurzaam einde aan het conflict mogelijk te maken, stelde de Franse president Emmanuel Macron. Maar volgens Israël is Frankrijk gezwicht voor het terrorisme van Hamas en de VS zeggen dat de beslissing alleen maar tot meer chaos zal leiden in de regio.
Yassin Boutayeb
Lees ook: Frankrijk erkent Palestina, de vraag is nu: welke landen volgen Macrons voorbeeld?
Dit was het belangrijkste nieuws over het Midden-Oosten en de oorlog in de Gazastrook van afgelopen week:
• Frankrijk zal per september Palestina erkennen als onafhankelijke staat. Dat heeft Emmanuel Macron bekendgemaakt op X. De Franse president haalt het leed in de Gazastrook als een van de redenen aan om dit te doen.
• Het Israëlische leger heeft gevechtspauzes aangekondigd in drie aangewezen delen van de Gazastrook. De ‘tactische pauze’, zoals het leger het noemt, zou onderdeel moeten zijn van de humanitaire ramp die momenteel plaatsvindt in de Gazastrook.
• De eerste vrachtwagens met hulpgoederen zijn vandaag de grens tussen Egypte en de Gazastrook gepasseerd. Dat meldt de Egyptische staatstelevisie Al Qahera News TV. Er zouden vandaag zo’n honderd vrachtwagens Gaza binnen komen.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Source: Volkskrant