Steeds vaker ondervinden Russen hinder van de oorlog, mede door Oekraïense sabotageacties. Deels komt dit door het Kremlin, dat de laatste weken huiveriger is voor Oekraïense droneaanvallen. Experts leggen uit waarom de onvrede in Rusland groeit.
Op vliegveld Sjeremetjevo, net buiten Moskou, ziet het maandag zwart van de gestrande mensen. De grootste luchthaven van Rusland ligt op 650 kilometer van de frontlinie in Oekraïne, maar de laatste tijd is hier ook steeds vaker de oorlog voelbaar. Oekraïense drones verstoren het luchtruim, waardoor vliegtuigen niet kunnen vertrekken.
Tienduizenden Russen hebben deze zomer al te maken gehad met vertragingen en annuleringen op luchthavens, schrijven The Guardian en The Moscow Times. De ergste verstoringen waren op 6 en 7 juli. Toen moesten maar liefst 485 vluchten worden geannuleerd. Negentienhonderd vluchten raakten vertraagd en er moesten tienduizenden terugbetalingen en hotelovernachtingen worden vergoed.
Maandag volgde een sabotageactie door pro-Oekraïense hackers, die de systemen van vliegmaatschappij Aeroflot platlegden. Tientallen vluchten werden geannuleerd.
Het is zeker niet voor het eerst dat Oekraïne het Kremlin in eigen land probeert te ondermijnen. Maar steeds vaker ondervindt 'de gewone, alledaagse Rus' daar hinder van. "De schaal van dit soort acties lijkt toe te nemen", zegt historicus Karel Berkhoff.
"Er zijn wel hackeracties geweest waarbij op de Russische televisie - weliswaar korte tijd - berichten te zien waren die zich uitspraken tegen Poetin en tegen de oorlog", voegt hij eraan toe. "Maar hackacties die luchtverkeer platleggen, had ik nog niet eerder gezien."
Een belangrijk keerpunt is de massale Oekraïense verrassingsaanval Operatie Spinnenweb, waarbij Kyiv diep in Rusland miljardenschade op luchtmachtbases aanrichtte. Sowieso lukt het Oekraïense drones steeds makkelijker om opmerkelijk ver Rusland binnen te dringen.
Maar nog ontwrichtender dan die aanvallen zelf, is de Russische reactie daarop, ziet Ruslandkenner Gijs Kessler. "Wat je eigenlijk ziet, is dat na die grootschalige Oekraïense aanval van 1 juni de Russische autoriteiten steeds huiveriger zijn geworden voor massale droneaanvallen", zegt hij. "Daardoor sluiten ze veel sneller het luchtruim af, wat veel ontwrichting veroorzaakt."
En dat is volgens hem nog niet eens het grootste probleem voor veel Russen. "Het internet - vooral het mobiele, maar ook wel het kabelinternet - wordt door de Russische autoriteiten op allerlei plekken om de haverklap platgelegd", zegt Kessler. Mogelijk komt dat doordat de autoriteiten angstig zijn voor nieuwe Oekraïense droneaanvallen, die gebruik zouden maken van het Russische internet.
De gevolgen zijn veel groter dan bij de verstoringen van het luchtverkeer, zegt Kessler. "Sinds 1 juni wordt het internet continu platgelegd, vaak zonder waarschuwing of zonder reden." Internetafsluitingen zijn bovendien enorm ingrijpend. "Het raakt allerlei terreinen: betaalverkeer, navigatiesystemen, thuiswerkmogelijkheden: noem maar op."
In onderstaande video leggen we je meer uit over de verwoestende Oekraïense Operatie Spinnenweb.
Kessler ziet dat Oekraïense droneaanvallen bedoeld zijn om paniek te zaaien, maar denkt dat de Russische angst daarvoor voor meer ontwrichting zorgt. Berkhoff weet niet of Oekraïne bewust het leven van gewone Russen saboteert, maar ziet er zeker het nut van in. "Het gaat niet alleen om aandacht trekken. Het ontregelt ook de Russische maatschappij", zegt hij.
Daarnaast wil Kyiv met sabotageacties mogelijk ook een signaal afgeven aan het Westen. "Ze willen laten zien: wij zijn nog lang niet verslagen." Berkhoff ziet dat Oekraïne moet vechten tegen het idee dat het kansloos in de strijd tegen Rusland is. "Daar gaat het Oekraïne nu deels ook om. Ze willen laten zien dat ze slagkracht hebben."
De grote vraag is hoe de Russen zelf op de verstoring van het dagelijks leven reageren, en of dat gevolgen voor het Kremlin heeft. Berkhoff benadrukt dat de Russische opinie sterk wordt beïnvloed door propaganda, waardoor veel Russen "in staat zijn om te leven alsof er geen oorlog is", zegt hij.
De kans is groot dat de Oekraïense sabotageacties op de zenuwen van het Kremlin werken. "De autoriteiten lijden sowieso gezichtsverlies. Dat is belangrijk voor Poetin en zijn vertrouwelingen", zegt Berkhoff. "Ze konden altijd zeggen: we zijn een groot land dus we kunnen veel hebben. Er kunnen oorlogen aan de grens zijn, maar het Russische achterland is altijd veilig." Daar is nu geen sprake meer van.
Kessler, die zelf jarenlang in Rusland woonde, ziet ook dat onder Russen het wantrouwen en de onvrede groeit. "De afsluiting van het internet zorgt voor ongelooflijk veel woede bij de Russen, en vooral richting hun eigen overheid", zegt hij. "Ze denken: die schoften leggen gewoon alles plat, het interesseert ze geen sjaak!"
Russen zijn wat internetafsluitingen betreft wel wat gewend, maar het gaat nu nog wel een stapje verder, ziet Kessler. Dat voedt wantrouwen. "Wat ik veel zie, is dat Russen zich afvragen: gaat dit überhaupt wel om die drones? Of zijn ze eigenlijk bezig met het nog verder afsluiten van het internet?'"
De kans dat die onvrede zich ook vertaalt in politieke onrust, is volgens Berkhoff en Kessler erg klein. Poetin heeft nog steeds "ongelooflijk veel controle", ziet Berkhoff. Bovendien zijn veel Russen cynisch over hun mogelijkheden om iets te veranderen", voegt Kessler eraan toe.
"Veel Russen zijn die oorlog natuurlijk allang spuugzat. Mensen hebben denk ik al vrij lang de hoop opgegeven dat ze hier invloed op hebben. Ze zingen het maar uit, zolang het duurt."
Source: Nu.nl algemeen