Uiteindelijk krijgt Donald Trump zijn importheffingen, ook op Europese producten. De Europese delegatie hield zich in Schotland gedeisd om een totale handelsoorlog te voorkomen. ‘De EU heeft gecapituleerd.’
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De gezichten spraken boekdelen zondag in de ballroom van Trumps Turnberry Golf Resort in Schotland. Terwijl de Amerikaanse president een half uur lang onafgebroken pochte over zijn geweldige prestaties – ‘wij zijn het beste land ter wereld’; ‘wij zijn de enigen die de Palestijnen helpen, en ze zeggen niet eens dank je wel’ – hielden voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en haar team de gezichten strak in de plooi.
‘Reageer niet’, was de afspraak. Laat Trump maar tetteren, riskeer geen knallende ruzie zoals de Oekraïense president Volodymyr Zelensky kreeg, toen hij in de Oval Office de aantijgingen van Trump en zijn staf niet meer kon aanhoren. Voor de EU stond er zondagmiddag te veel op het spel: een totale handelsoorlog met de Verenigde Staten.
Trump zei zelf bij aanvang dat hij ‘geen goed humeur had’. Dat de handel tussen de EU en de VS al decennia ‘heel oneerlijk is’. Dat Von der Leyen heel goed werk heeft geleverd ‘maar niet voor ons, de VS’. Ondanks de maandenlange voorbereiding van de topontmoeting tussen de twee leiders, was de sfeer ijzig en de setting uiterst ongemakkelijk in de vergaderzaal van poetineske afmetingen.
‘Er was volop spanning’, erkende Von der Leyen na afloop. ‘Het was echt moeilijk om het eens te worden. Je weet bij dit soort onderhandelingen niet of je uiteindelijk een landingszone vindt of crasht.’ Een nauw betrokken EU-ambtenaar omschreef de gesprekken met Washington afgelopen weken als ‘een permanente achtbaan, maar niet in een pretpark’.
Het werd een deal. Geen echt handelsakkoord zoals de EU met het Verenigd Koninkrijk heeft (1.292 pagina’s), maar een korte politieke verklaring van drie pagina’s die nog niet openbaar is. ‘De grootste deal ooit’, oordeelde Trump niettemin, die vervolgens alle eer naar zich toe harkte.
In haar reactie benadrukte Von der Leyen vooral het belang van rust aan het front tussen de twee grootste handelspartners ter wereld. ‘Dit biedt zekerheid in onzekere tijden.’
Het meest in het oog springende onderdeel van het akkoord is de importheffing van 15 procent die de VS voor de meeste Europese importgoederen instelt. Die heffing treft volgens Brussel ongeveer 70 procent (waarde: 380 miljard euro) van de Europese export naar Amerika. Dat levert Trump tientallen miljarden euro’s per jaar op – te betalen door de Amerikaanse importeurs – als de handel tenminste niet te hard inzakt.
Verder belooft de EU de komende drie jaar voor 750 miljard dollar aan energie in Amerika te kopen (olie, vloeibaar gas, nucleaire brandstof en technologie). Geen overbodige luxe nu Europa binnen twee jaar de import van alle Russische energie wil verbieden. Tot slot ligt er de intentie dat Europese bedrijven de komende jaren voor 600 miljard dollar extra in de VS gaan investeren.
Waar bij Trump de euforie overheerst, klinkt in Brussel vooral berusting. Trump dreigde immers met een importheffing van 30 procent vanaf deze vrijdag. Zo’n percentage had onvermijdelijk tot vergelding van de EU geleid, waarmee een totale tarievenoorlog een feit was geweest. Dat scenario wilde Von der Leyen koste wat het kost voorkomen.
‘Dit is het beste wat we konden krijgen’, zei Eurocommissaris Maros Sefcovic (Handel) maandag. Hij wees erop dat Amerika sinds het aantreden van Trump de EU-import al met 15 procent belast. Dat wordt in elk geval niet erger. Voor auto’s bedraagt de heffing momenteel 27,5 procent, die gaat nu omlaag naar 15 procent. Voor staal en aluminium (nu 50 procent) ziet het er ook beter uit: naar verwachting wordt dat komende dagen verlaagd tot bijna nul procent. En over de extra energie-aankopen en mogelijke investeringen: dat wijkt weinig af van wat de EU toch al van plan was.
De Franse premier François Bayrou was hard in zijn oordeel over het akkoord. Hij sprak over een ‘een zwarte dag’ voor de EU, die zich in zijn ogen heeft ‘overgegeven’ aan Trump. Opvallend was dat de EU-ambassadeurs maandag de deal als een realistische uitkomst accepteerden.
Het alternatief was volgens Sefcovic een handelsoorlog die honderdduizenden banen kost en de nationale schatkisten nog verder onder druk zet. Om vervolgens na enkele maanden opnieuw met Trump om tafel te gaan om de scherven bij elkaar te vegen. ‘Maar dan onderhandel je over een nieuw akkoord in veel slechtere omstandigheden’, aldus Sefcovic.
De EU-landen willen zo’n gevecht niet aangaan. De ‘pijngrens’ bij de Europese regeringsleiders ligt lager dan die bij Trump. De Amerikaanse president komt weg met besluiten die zijn eigen burgers overduidelijk schaden. De premiers en presidenten in de EU-landen daarentegen niet. Sefcovic wees op de stapel brieven die hij afgelopen weken ontving van grote Europese bedrijven: ‘Alsjeblieft, zie af van escalatie’, luidde hun smeekbede. Dezelfde boodschap kreeg Von der Leyen van de regeringsleiders.
Trump raast rond de wereld met importheffingen om wat hij ziet als ‘oneerlijke handelsrelaties’ voor de VS recht te trekken. Na het Verenigd Koninkrijk en Japan legt nu ook de EU zich daar knarsetandend bij neer. ‘De tijd van vóór Trump komt niet meer terug’, stelde een EU-ambtenaar zondagavond. En een nieuwe tijd waarin de EU economisch minder verweven is met de VS – en meer met andere continenten – ligt vooralsnog ver weg.
Von der Leyen zag nog wel een lichtpuntje. Na de succesvolle Navo-top eind juni in Den Haag, waar Trump zijn steun voor het bondgenootschap bevestigde, schaart de Amerikaanse president zich nu ook achter die andere pijler van de trans-Atlantische relatie: de handel.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant