Het is gemakkelijk voor jonge ouders en volgens de producenten ook nog eens reuzegezond. Maar zit in zo’n potje babyvoeding daadwerkelijk een volwaardige baby- of peutermaaltijd?
schrijft voor de Volkskrant vooral over praktische vragen op het terrein van wetenschap en gezondheid
Het is even wennen: een begrijpelijke ingrediëntenlijst, en dat op een kant-en-klaarproduct. Spinazie, kip en aardappel vormen werkelijk de hoofdingrediënten van een potje babyvoeding dat met die smaken wordt aangeprezen. Goed, er zitten nog wel zaken in als tarwezetmeel en koolzaadolie, maar toegevoegd zout ontbreekt, net als de gebruikelijke rits conserveringsmiddelen. Ook potjes babyvoeding in andere smaken kenmerken zich door betrekkelijke eenvoud en lijken op het eerste oog dus vrij gezond.
Zit er geen addertje onder het gras? De ingrediënten zitten al bereid in het potje, wat mogelijk minder gezond klinkt dan vers. Maar dat leed is te overzien, zegt hoogleraar kindervoeding en volksgezondheid Hinke Haisma van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Er gaan allicht wat vitaminen verloren tijdens het bereidingsproces, maar dat gebeurt ook als je zelf kookt.’ Voedingsfabrikanten op dat vlak verslaan is zelfs knap lastig, doordat geïndustrialiseerde processen strak zijn afgesteld op vitaminebehoud.
Gezonder dan zelf bereid?
Op babyvoeding uit potjes is qua samenstelling dan ook niks aan te merken, zegt Victoire de Wild van de Wageningen University & Research. Zij is gespecialiseerd in kindervoeding en eetgedrag. ‘Als je een potje neemt, weet je zeker dat de voedingswaarde goed is.’
Gezien alle ophef over misleidende keurmerken en gesuikerde kinderproducten mag dat best bijzonder heten. Hoe dat kan? De producenten hebben geen andere keuze: waar de samenstelling van maaltijden voor volwassenen en oudere kinderen weinig eisen kent, heeft baby- en peutervoeding vanaf 0 tot 3 jaar zich te houden aan strikte EU-wetgeving. Daarin is onder meer het maximale zout-, koolhydraat- en vetgehalte vastgelegd, op basis van input van voedingswetenschappers.
De regelgeving is zo streng dat het resultaat in zekere zin gezonder lijkt dan zelf koken. Babyvoeding kent namelijk veel lagere grenswaarden voor bestrijdingsmiddelen dan de groente in de supermarkt. De Wild: ‘Er is vaak speciale teelt en extra monitoring voor de gewassen in babyvoeding.’ Op de ingrediënten mogen alleen resten van bestrijdingsmiddelen zitten die niet tijdens de teelt zijn gebruikt, maar die uit het milieu afkomstig zijn.
Over die regelgeving ontstond in januari de nodige opschudding na een uitzending over babyvoeding van het televisieprogramma Keuringsdienst van waarde. Als voor potjesvoer hogere eisen gelden, zijn groenten uit het schap dan wel veilig voor de allerkleinsten?
Bij reguliere teelt moeten maximumwaarden voor bestrijdingsmiddelen verzekeren dat de mogelijke inname ervan altijd onder een veilig geachte dagelijkse limiet blijft. In bepaalde onwaarschijnlijke, maar niet ondenkbare scenario’s kunnen baby’s desondanks meer dan de voor hen geldende bovengrens binnenkrijgen, berekenden wetenschappers in 1997. Hun geringe gewicht maar grote eetlust speelt kleintjes daarbij parten. Ook vanwege de kwetsbaarheid van hersenen in ontwikkeling werden de eisen voor ingrediënten van babyvoeding daarop aangescherpt.
In niet-extreme gevallen komt ook bij reguliere groente de limiet qua aanvaardbare dagelijkse inname niet in zicht, al kun je uit voorzorg wel een soortgelijke keuze maken, vertelt De Wild. ‘Je zou bijna zeggen: als je zelf iets maakt, gebruik dan biologische groente.’
De meerwaarde van koken
Met voedsel uit potjes zit je hoe dan ook goed. Ook volwassenen met trek in een gezonde snelle hap kunnen het babyschap eens overwegen. Maar er is een belangrijke kanttekening, want voor baby’s draait eten om meer dan voedingswaarde alleen. De eerste levensjaren zijn cruciaal voor de smaakontwikkeling, zegt De Wild. ‘Je wordt geboren met een voorkeur voor zoete smaken en een afkeur voor bitter en zuur. Elke nieuwe smaak moet je aanleren. Vooral in het begin is het belangrijk dat kinderen met zoveel mogelijk smaken in aanraking komen.’
Nu zijn potjes er in behoorlijk wat varianten, maar zeker niet elke vergeten groente is vertegenwoordigd. Tot twee jaar laten kinderen zich gemakkelijk iets nieuws voorzetten, waardoor het loont vroeg een gevarieerde smaaktraining te starten, aldus De Wild. ‘Een kind moet iets tien tot vijftien keer op verschillende momenten proeven om een nieuwe smaak te leren waarderen.’ Dat kan evengoed op latere leeftijd, maar vraagt dan om veel meer doorzettingsvermogen en ouderlijke frustratie.
Zelf koken helpt bovendien om kinderen te laten wennen aan verschillen in structuur en grootte, zegt Haisma. Zij voedde haar kinderen in Brazilië op, waar babypotjes ongewoon zijn. ‘Daardoor hebben ouders meer aandacht voor kindervoeding. Als je de maaltijden van je kind van jongs af aan bereidt, weet je veel beter waar ze aan toe zijn.’
Ouders kunnen hun kinderen gericht begeleiden in de lastige overgang van moedermelk naar een veelheid aan smaken en eetervaringen. Wortels leren eten is bijvoorbeeld een proces van doorgekookt prakje richting harde peen. Daar kunnen ouders tijdens het koken op inspelen, bij Olvarit eet een kind altijd wat het potje schaft. De maaltijdpotjes zijn weliswaar afgestemd op leeftijdscategorieën, ook qua voedselstructuur, maar dat is nogal grofmazig, zegt Haisma. ‘Welke baby voldoet precies aan het ideale patroon? Elk kind is anders.’
Een veilige uitvlucht
Er blijft voor ouders dus reden om voor hun kroost het fornuis op te zoeken. Tegelijkertijd zijn maar weinig kant-en-klare supermarktproducten qua voedingswaarde zo verantwoord als babyvoeding uit een potje. Ze bieden daarmee een prima uitvlucht bij haast, constateert Haisma. ‘Jonge ouders hebben het vaak hartstikke druk. In die zin zijn de potjes geweldig handig.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant