Zondag verloopt de deadline van de onderhandelingen over de verkoop van de havens van het Hongkongse bedrijf Hutchison, dat van twee havens aan het Panamakanaal af wil. De deal zit muurvast nu de Chinese regering nieuwe voorwaarden stelt bij de overname door een westers consortium.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Geopolitiek getouwtrek tussen de VS en China frustreert al maandenlang de verkoop van Hutchisons belangen in 43 havens wereldwijd. Het Hongkongse conglomeraat wil de havens liever vandaag dan morgen kwijt. Ze boekten al tegenvallende resultaten voordat Donald Trump aantrad. De gehaaide Hutchison-topman Li Ka Shing voorzag nog grotere verliezen toen de Amerikaanse president tijdens zijn inauguratiespeech begin dit jaar dreigde het Panamakanaal ‘terug te nemen’. Volgens Trump is China heer en meester over de maritieme infrastructuur van het Midden-Amerikaanse land.
Hutchison wil zijn havens voor 23 miljard dollar overdoen aan een westers consortium onder leiding van het Amerikaanse Blackrock en de Italiaans-Zwitserse rederij Mediterranean Shipping Company (MSC). De deal leek in maart zo snel rond dat in de Rotterdamse haven al werd gespeculeerd over de positieve kant van het vertrek uit de haven van de ‘grootste Chinese investeerder’.
Li’s uitverkoop kwam bijna iedereen goed uit: Trump dacht de strijd om het Panamakanaal te hebben gewonnen, en de Panamese regering dacht van Hutchison af te zijn zonder de Chinese regering al te zeer te schofferen. Hutchison had de handen vrij om zich te concentreren op Hongkong en het Chinese vasteland, vorig jaar goed voor 12 procent van de totale inkomsten van het conglomeraat.
Beijing was echter zo woest over het ‘landverraad’ door Hutchison, dat de verkoop met een beroep op anti-monopolieregels werd stilgelegd. Het was een ongekende staatsingreep in de schijnbare zelfstandigheid van het Hongkongse bedrijfsleven, maar de Chinese regering vond het blijkbaar belangrijker een rode lijn tegenover Trump en eigengereide Hongkongse privé-ondernemers als Li Ka Shing te trekken.
Vlak voordat zondag de termijn om de deal rond te maken verstrijkt, meldt de Amerikaanse krant The Wall Street Journal dat Beijing slechts met de verkoop van de Hutchison-havenbelangen kan leven als de Chinese scheepvaartgigant Cosco een veto krijgt binnen het consortium dat de havens overneemt. Daarmee kan de staatsrederij besluiten tegenhouden die tegen Chinese belangen indruisen.
Nu is de deal nog verder van huis. Staat de invloed van Beijing op Hutchisonbaas Li Ka Shing, die behoorlijk kritisch is over de communistische partij, niet onomstotelijk vast, met Cosco weet het westerse consortium zeker dat de Chinese communistische partij aanschuift.
Cosco is een van China’s 53 cruciale centrale staatsbedrijven, in het Chinees yangqi. Ze staan onder directe controle van de partijleiding. Die benoemt de bestuursleden, die dezelfde status als een viceminister hebben en de dienst uitmaken in het comité van de communistische partij binnen de staatsrederij. In dit partijcomité wordt iedere zakelijke beslissing eerst afgehamerd.
Hutchison kan het zich niet permitteren Beijing opnieuw kwaad te maken met een afwijzing van Cosco. De westerse leden van het consortium schijnen best met Cosco in zee te willen gaan, ware het niet dat ze dan Trumps woede over zich afroepen.
Cosco staat sinds januari op een Amerikaanse lijst met ruim honderd ‘Chinese militaire bedrijven’ waarvoor Amerikaanse bedrijven en hun internationale zakenpartners moeten uitkijken wegens vermeende innige banden tussen deze bedrijven en het Chinese leger. Belangrijke Republikeinse politici zeggen nu al dat betrokkenheid van Cosco ‘of welk Chinees bedrijf dan ook’ bij Panamese havens een ‘onacceptabel’ risico is voor de Amerikaanse en Panamese nationale veiligheid.
Met de Chinese voorwaarde Cosco een doorslaggevende stem in het consortium te geven dreigt ook Europa dieper te worden meegezogen in deze Amerikaans-Chinese strijd om havens in Panama. Cosco, dat druipt van de Chinese staatssubsidies, is actief in allerlei Europese havens. De rederij heeft sinds 2016 een meerderheidsbelang in het Griekse Piraeus, waarmee Cosco de invloed heeft op een klein, maar zeer strategisch stukje van het grondgebied van Griekenland, dat lid van de Europese Unie en de Navo is.
Cosco ontfermde zich ook over de binnenhaven van het Duitse Duisburg. Bij de overname van een haventerminal in Hamburg in 2021 waren de Duitsers echter zo bezorgd over Chinese spionage of sabotage via Cosco dat de staatsrederij daar geen veto kreeg.
Europese regeringen van landen waar Hutchison zijn havens tegelijkertijd met die in Panama wil afstoten, zullen ook hun fiat moeten geven aan de verkoop. Was dat met een westers consortium geen probleem, nu een Chinese staatsrederij zich in de zaak mengt wordt dat lastiger. Dan staan Nederland, Spanje, België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk voor de lastige vraag of ze meer Cosco in hun havens willen, of juist niet. En welke grootmacht ze met hun beslissing schofferen: China of de VS.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant