Wie lijdt aan obesitas heeft vast weleens gedacht: bestond er maar een pil! Afslankpillen zijn er, en nee, niet alleen Ozempic, zeggen deze artsen. Bovendien worden ze vergoed. "Obesitas bestrijden lukt niet met oordelen en de tip om meer worteltjes te eten."
Maar grijp niet meteen naar de eerste pil die je online vindt. Die zijn niet alleen illegaal, maar kunnen ook gevaarlijk zijn. En obesitas vergt een serieuze aanpak, want het is een chronische ziekte, legt internist-endocrinoloog en hoogleraar obesitas Liesbeth van Rossum uit.
Vet is een actief orgaan. Bij obesitas is er te veel van en functioneert het niet goed meer. Vet produceert hormonen die communiceren met de hersenen en organen, en zo worden eetlust en energieverbruik geregeld.
Als vetcellen te vol raken, kan vet z'n werk niet goed doen en ontstaat er een chronische ontstekingsreactie in het lichaam, vult internist-endocrinoloog Arianne van Bon aan. Dat kan leiden tot ziekte, zoals dertien soorten kanker, depressie, hart- en vaatziekten en vruchtbaarheidsproblemen. Mensen met overgewicht leven korter en zijn vaker ziek.
Als we het hebben over obesitas, komen al snel vooroordelen en onwetendheid aan bod, zegt Van Rossum. "De weg naar obesitas toe is helaas niet vaak dezelfde als de weg terug. Als je ernstige obesitas hebt door te veel ongezond eten, dan zal dat bij velen niet verdwijnen als je ineens gezond gaat eten; de werking van je hormonen en brein zijn te verstoord. Een gezonde leefstijl draagt bij aan een betere mentale en lichamelijk gezondheid, dus het is wel de basis."
Een voorbeeld: als je een longtumor hebt door roken, is stoppen met roken natuurlijk goed. Maar iedereen snapt dat die tumor er niet door weggaat. Je moet behandeld worden met medicijnen of een operatie. "Daarom is preventie, zoals een veel gezondere leefomgeving door betere overheidsmaatregelen, ook zo belangrijk om te voorkomen dat nog meer mensen obesitas ontwikkelen. Maar verwar preventie niet met behandeling als obesitas er eenmaal is."
We hebben het allemaal over Ozempic, maar niet over de combinatietabletten naltrexon-bupropion en liraglutidespuitjes, zegt Van Rossum. Met deze afslankmedicatie vallen mensen gemiddeld zo'n 5 tot 10 procent extra af, en het wordt onder voorwaarden vergoed.
"Een afslankpil is geen wondermiddel, maar heeft duidelijk extra effect in combinatie met leefstijl. Wie zo afvalt knapt op, krijgt minder last van snacktrek en heeft minder behoefte aan alcohol. En het hart doet het beter. Een depressie klaart op, een patiënt kan beter bewegen. Dat werkt enorm motiverend."
Maar we moeten van die hype van Ozempic af, zegt Van Rossum. "Afslankmedicatie is geen quick fix voor mensen als Kim Kardashian die graag in een jurkje willen passen. Wie obesitas heeft is ziek en medicatie kan helpen, in combinatie met werken aan leefstijl. Deze middelen kunnen bijwerkingen hebben, zoals maagdarmklachten in de opbouwfase, dus gedegen medische begeleiding is erg belangrijk"
Als we obesitas willen aanpakken, moet de oorzaak worden achterhaald. Leefstijl is een veelvoorkomende oorzaak van overgewicht, maar net zo veelvoorkomend zijn sociale oorzaken zoals armoede, medicatiegebruik en hormonale aandoeningen zoals PCOS. "Is de oorzaak depressie, dan is er mentale zorg nodig. En is de oorzaak te veel alcohol, dan moet er worden doorverwezen naar verslavingszorg. Heb je overgewicht, vul dan deze vragenlijst in en neem de uitslag mee naar de huisarts. Die lijst is samengesteld op basis van de huidige richtlijnen, en zo krijg je inzicht in de oorzaken.
Vaak is een van de oorzaken leefstijl en zal een huisarts je doorverwijzen naar een vergoed GLI-traject. Bij een BMI tussen de 25 en 35 geeft dit meer kans om nog van de obesitas af te komen dan bij veel hogere BMI's. Met deze Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) werk je zo'n twee jaar samen met een groep aan je leefstijl - van voeding en beweging tot ontspanning.
Van Rossum: "De meesten krijgen door GLI een betere mentale en lichamelijke gezondheid, dus een belangrijke basis. Maar verwacht niet dat je bij een zeer hoog BMI van je obesitas afkomt. Mensen vallen gemiddeld 3,5 tot 5 procent af. Maar was jouw BMI 40, en na GLI 38,5, dan heb je nog steeds ernstige obesitas"
Die leefstijl aanpakken is het fundament, zeggen beide artsen. Van Bon: "GLI is geen one size fits all-oplossing. Sommige mensen wil je meteen medicatie meegeven of hebben alles al geprobeerd. Of ze kúnnen niet bewegen. Voor hen is een jaar heel lang om te mogen starten met medicatie die vergoed wordt."
Medicatie die de ziekte obesitas zelf aanpakt geeft een heel andere kijk op wat obesitas is, zegt Van Bon. "De gedachte was altijd: eerst de obesitasgerelateerde ziekte behandelen en dan ook nog afvallen en succes ermee. Maar als we obesitas aanpakken, verbeteren we die andere ziektes automatisch. Het is mooi als dat dankzij medicatie in de eerste lijn kan."
In de huidige richtlijn worden Mysimba en Saxenda, beide merknamen, vergoed na minstens een jaar deelname aan een GLI-programma. Semaglutide en tirzepatide, de werkzame stoffen in Wegovy en Mounjaro, zijn door het EMA goedgekeurd voor de indicatie obesitas. Het Zorginstituut beoordeelt dit jaar of deze sterkere middelen ook worden vergoed. Van Bon: "Hopelijk kunnen we snel beginnen met de eerste hele urgente patiënten. Dankzij tirzepatide kunnen mensen ruim 20 procent afvallen, en elke 5 kilo lichter geeft onmiddellijk gezondheidswinst."
Source: Nu.nl algemeen