Een groeiende groep (bijna) armen heeft problematische schulden. Ze hebben niet voldoende geld voor alle basisbehoeften en geen of te weinig buffers om tegenvallers op te vangen.
is economieredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over grote bedrijven, ongelijkheid en lobby.
Dat meldt het CBS zondag in een nieuw onderzoek, waarmee voor het eerst problematische schulden zijn gerelateerd aan armoede. Van de 540 duizend mensen die in armoede leven had 31 procent – 163 duizend mensen – te maken met problematische schulden.
Bij mensen met een inkomen net boven de armoedegrens (1,2 miljoen mensen) kwam dat met 22 procent wat minder vaak voor. Wel is de groep bijna-armen met probleemschulden met 265 duizend mensen groter. Bij de hele bevolking gaat het om een op de tien mensen.
Iemand is volgens het CBS arm als in het huishouden na het betalen van de vaste lasten aan wonen, energie en zorg te weinig geld (inkomen, spaargeld of ander direct te besteden bezit) overblijft voor de andere basisbehoeften, zoals eten en kleding. Bijna-arm zijn de mensen in een huishouden met een inkomen tot 25 procent boven de armoedegrens, en een te lage vermogensbuffer. Voor een alleenstaande was in 2023 (het jaar waar het CBS naar keek) de armoedegrens 1.510 euro per maand, uitgaande van de normbedragen voor huur en energie.
Om de problemen in kaart te brengen keek het CBS naar schulden bij de Belastingdienst, betalingsachterstanden bij het BKR en bij de zorgpremie, en achterstanden bij verkeersboetes. Arme mensen hebben drie keer zo vaak als gemiddeld te maken met problematische schulden, bijna-armen twee keer zo veel. Vergeleken met 2021 is het aandeel met probleemschulden in beide groepen (en in de hele bevolking) toegenomen.
Iemand zit langdurig in financiële nood als het huishouden drie jaar op rij te maken heeft met problematische schulden. In de arme bevolking had 21 procent problematische schulden in 2021, 2022 én 2023. Bij de bijna-arme bevolking was dat 16 procent. Armen hebben vooral achterstanden bij de Belastingdienst (iets meer dan de helft). Vier op de tien hadden achterstanden bij het BKR en bij de zorgpremie.
De financiële problemen worden verergerd doordat (bijna-)armen niet of nauwelijks vermogen hebben om tegenvallers op te vangen. Voor driekwart van de armen en net zo veel bijna-armen was de vermogensbuffer in het huishouden maximaal 25 procent van de armoedegrens. Dit betekent dat de meeste armen en bijna-armen nog geen drie maanden zonder inkomen kunnen overbruggen.
Het CBS deed het onderzoek op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken, dat kan bekijken welke maatregelen nodig zijn. Het is het tweede onderzoek naar armoede in korte tijd. Afgelopen donderdag meldde het CBS in samenwerking met onderzoekinstituut TNO dat de ‘energiearmoede’ is toegenomen. Zo’n 510 duizend huishoudens hadden vorig jaar moeite de energierekening te betalen. Dat zijn er wel nog altijd minder dan vóór het uitbreken van de energiecrisis in 2021.
Alinea 3
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant