In elk paradijs ligt een zondeval op de loer, leren we in The White Lotus. De serie zit vol verwijzingen naar beeldende kunst, waaronder naar de Eva van de Vlaamse renaissanceschilder Michiel Coxcie.
schrijft voor de Volkskrant over kunst, cultuur en moderne mores.
Het idee van een paradijs is zo universeel dat je geen christen hoeft te zijn om te weten welk verlangen het oproept. Schoonheid, onschuld, bescherming. Het opmerkelijke aan het woord paradijs is dat het niet iets hemels betekent, maar iets heel aards: het komt uit de millennia oude taal Avestisch en betekent gewoon ‘ommuurde tuin’, schrijft Olivia Laing in het heerlijke boek The Garden Against Time (2024) – een aanrader voor wie van plantjes en poëzie houdt. ‘Paradijs’ beschrijft niets goddelijks, maar een hof met bloemen en water, zo mooi dat-ie áls de hemel voelt.
Verf & serie is een zomerrubriek van Volkskrant Magazine waarin scènes uit series worden besproken die op een schilderij zijn geïnspireerd.
Maar in elk paradijs ligt de zondeval op de loer. Eva twijfelde te eten van de vrucht aan de verboden boom, deed het toch, en beslechtte daarmee de verdrijving van haar en haar gezin, en de mens in het algemeen, uit de gated community van schoonheid en onschuld.
De dramaserie The White Lotus is, zou je kunnen zeggen, gebaseerd op het verlangen naar een paradijs. Een smetvrije omgeving van ultieme schoonheid, waar rampen, oorlogen, klimaatschade, armoede, lijden en geweld niet bestaan. Ultrarijke mensen kopen zich even in in zo’n paradijs, in de vorm van hotelketen White Lotus. En natuurlijk gaat dat mis. Elk seizoen begint met een vooruitwijzing naar de ‘zondeval’; er worden lijken gevonden. De idylle vertoont barsten.
In het derde seizoen, dat zich afspeelt op een hemelse locatie in Thailand, weet de kijker al in de eerste minuten dat er trouble in paradise is. Er klinken schoten, mensen verstoppen zich. Dan wordt er weer teruggeschakeld naar de wereld van wellnessbehandelingen, cocktails en zalige strandjurken, beleefd door mensen die het zich met een onuitstaanbare verveling laten welgevallen.
Een van hen is Timothy Ratliff (gespeeld door Jason Isaacs), vader van een gezin in het zuiden van de VS, met een in lorazepam gedrenkte vrouw, die liever dood zou gaan dan haar comfortabele bestaan opgeven, en drie verwende volwassen kinderen. Timothy blijkt zich diep in de problemen te hebben gewerkt met frauduleuze investeringen. Hij krijgt het niet over zijn hart om zijn familie te vertellen dat hij ze hun luxe leventje niet meer kan bieden.
En dan staat daar die boom. De pong pong-boom, een echt bestaande palm die ook ‘zelfmoordboom’ wordt genoemd, want de vruchten hebben zaden vol cerberin, een giftige stof die bij kleine doses al dodelijk is. Timothy ziet een uitweg, en hij zal zijn gezin erin meesleuren.
Eva vond de vruchten van de boom van de kennis van goed en kwaad niet eng. Ze zagen er aanlokkelijk en veelbelovend uit, staat in de Bijbel. Ze kende de risico’s. De Vlaamse schilder Michiel Coxcie maakte van Eva een mooie roodharige vrouw met zachte huid en blosjes, die met een blik van betovering naar de appels kijkt. Meestal kijkt Eva niet naar de vruchten, maar naar Adam, of naar de slang die haar opjut. Daarom is de vergelijking van Timothy Ratliff met deze Eva, gemaakt op Artnet door schrijver Sarah Cascone, de meest rake.
The White Lotus is vergeven van de beeldverwijzingen naar beroemde kunstwerken – Arnold Böcklins Het dodeneiland komt weer voorbij, net als Ophelia van John Everett Millais. De scène waar het cruciale moment van Tim die de vrucht plukt wordt verbeeld, duurt een fractie van een seconde. Een genderomkering bovendien, want Tim is een man, die hiermee het lot bepaalt van zijn vrouw en kinderen. Hij kijkt naar de vrucht, en dat gezicht, dat al afleveringen lang in elke trek zijn implosie verraadt, ontspant. Er is een keuze.
Het is explosief in z’n vluchtigheid, juist omdat het de essentie van de hele serie verbeeldt. Een paradijs is slechts de spanningsboog tot een zondeval. Schijnveiligheid is de premisse. The White Lotus tilt de verdrijving uit de Hof van Eden op naar een schitterend niveau.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant