Het grensconflict tussen Thailand en Cambodja, dat om betwist terrein rond de Preah Vihear-tempel draait, is deze week opnieuw geëscaleerd. Bij gevechten in het grensgebied zijn meerdere mensen om het leven gekomen. Maar waar komt dit geweld eigenlijk vandaan?
De ruzie heeft zijn wortels in een grensverdrag uit 1907, legt Zuidoost-Azië-correspondent Kris Janssens uit aan NU.nl. In dit verdrag werden de grenzen tussen Thailand en Frans Indochina, waar Cambodja destijds toe behoorde, vastgelegd. "Aan dat akkoord zit een kaart vast, maar die kaart is eigenlijk niet erg duidelijk", vertelt Janssens. "De grenzen waren niet goed te zien, en dat zorgde in de jaren die volgden voor een aantal gewelddadige conflicten."
Cambodja werd in 1953 onafhankelijk en stapte in 1962 naar het Internationaal Gerechtshof (ICJ) om de soevereiniteit over de zogeheten Preah Vihear-tempel op de grens te claimen. Het Hof oordeelde in het voordeel van Cambodja. "Maar tot de dag van vandaag erkent Thailand die uitspraak niet", zegt Janssens. En zo werd over wel meer tempels in het grensgebied gesteggeld.
Het decennialange conflict laaide eind mei weer op toen een Cambodjaanse soldaat bij een schietincident werd gedood langs de betwiste grens. In eerste instantie gebeurde dat nog zonder geweld. Thailand stopte met het leveren van elektriciteit en internetdiensten aan Cambodja, terwijl Cambodja de import van Thaise producten stopzette.
Maar het conflict escaleerde donderdag. Bij gevechten aan de grens kwamen zeker twaalf mensen om het leven. Een dag later meldde het Thaise leger de dood van honderd Cambodjaanse soldaten. Vanwege de gevechten zijn tienduizenden burgers uit het grensgebied geëvacueerd en is de grens volledig afgesloten.
Volgens de correspondent gaat het conflict allang niet meer over de tempels. "Die hebben nu echt een symbolische waarde. De Cambodjanen willen gewoon geen grond afgeven. Zij vinden dat het hun grondgebied is, en het voelt voor hen alsof het van ze wordt afgepakt. Als je er met het volk over praat, dan komen er heel veel emoties naar boven."
De huidige premiers van Thailand en Cambodja zijn de kinderen van voormalige premiers van de landen. Thaksin Shinawatra was premier van Thailand van 2001 tot 2006, totdat hij het land na een militaire staatsgreep moest verlaten. Hij is inmiddels teruggekeerd en zijn dochter, Paetongtarn Shinawatra, is premier geworden. In Cambodja was Hun Sen meer dan dertig jaar premier. Hij droeg het stokje twee jaar geleden over aan zijn zoon Hun Manet.
De twee voormalige premiers spelen achter de schermen nog steeds een rol in het beleid van Thailand en Cambodja. Ze hadden voorheen een goede verstandhouding, wat hoop leek te bieden op een vreedzame oplossing van het oplopende grensconflict. "Maar van die vriendschap is niets meer over", vertelt Janssens. "De mannen hebben elkaar recent allerlei dingen verweten via sociale media."
Bovendien lekte een vertrouwelijk telefoongesprek uit waarin Paetongtarn Shinawatra rechtstreeks contact had gezocht met Hun Sen. In dat gesprek probeerde ze het leger te marginaliseren en te benadrukken dat zij, als regeringspartij, een vreedzame oplossing wilde.
"Maar dat telefoontje is gelekt en heeft haar in nauwe schoentjes gebracht", zegt Janssens. Paetongtarn Shinawatra is door het grondwettelijk hof voorlopig geschorst. "De kans is aanwezig dat ze definitief moet aftreden."
Het uitgelekte telefoontje voedde niet alleen het wantrouwen in eigen land, maar zette ook spanningen tussen de regering en het machtige leger op scherp. "Thailand heeft een geschiedenis van militaire staatsgrepen", zegt Janssens. "De laatste was in 2014, en die daarvoor in 2006. Dat gebeurt altijd op een moment van politieke crisis."
De correspondent sluit een nieuwe staatsgreep niet uit. "Het is moeilijk te zeggen, maar ik denk dat er een redelijke kans is. Toen dat telefoontje uitlekte, werd in Thailand opgeroepen om nieuwe verkiezingen te houden. Maar een staatsgreep gaat natuurlijk een stuk sneller."
Het feit dat Thailand nu in een gewapend conflict zit, maakt de kans op een staatsgreep volgens Janssen groter. "De kans is aanwezig dat het leger zegt: 'Om het allemaal snel en efficiënt vooruit te laten gaan, is er een duidelijke leider nodig. Onze politici slagen er niet in, wij stappen op het podium en nemen de macht over.' Het zou kunnen."
Source: Nu.nl algemeen