Het Russische leger kampt met een nijpend tekort aan strijdkrachten in Oekraïne, waardoor ook gewonde en half-invalide militairen steeds vaker weer naar het front worden gestuurd. Wie niet meer kan vechten, kan zich nog steeds ‘nuttig’ maken als lokaas, is de Russiche gedachte.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland en de VS.
‘Wat kom jij hier doen?’, kreeg Vitali Anisimov te horen toen hij zich strompelend op krukken bij een Russische eenheid aan het front in Oekraïne meldde. Twee maanden eerder had hij beide benen gebroken, maar volgens de militaire keuringsartsen was hij voldoende opgeknapt om zich weer in de bloedige gevechten tegen de Oekraïeners te werpen.
De 42-jarige man uit de stad Tsjita had eigenlijk nooit opgeroepen mogen worden, vertelde zijn dochter Nastja aan de site Sibir.Realii. Hij leed aan een zeldzame aandoening die inwendige bloedingen veroorzaakte. Maar de militairen die hem van huis kwamen halen, lieten zich niet vermurwen. ‘We hebben geen boodschap aan die diagnose’, zeiden ze, ‘volgens onze papieren voldoe je aan de eisen.’
Kort nadat hij in de loopgraven was gearriveerd, kreeg hij weer last van bloedingen. Een klacht van Anisimovs dochter bij de militaire aanklager leverde niets op. Volgens hem was er geen sprake van ‘onregelmatigheden’. Anisimov moest terug naar zijn eenheid aan de frontlinie waar hij inmiddels de bijnaam ‘Kostylj’ oftewel ‘Kruk’ had gekregen.
Na vier maanden als halve kreupele aan het front wist hij zijn commandant om te kopen om hem toestemming te geven voor een opname in het ziekenhuis. Maar het was al te laat: het bleek dat hij kanker had. Hij overleed kort daarna. Alle kosten, inclusief de begrafenis, moest de familie zelf betalen.
De laatste tijd komt het steeds vaker voor dat Russische soldaten die zwaar gewond zijn geraakt, het bevel krijgen zich weer aan de frontlinie te melden, ook als ze nog nauwelijks hersteld zijn. Volgens de onafhankelijke Russische nieuwssite Oknopress zijn er zelfs eenheden die vrijwel geheel uit kreupele militairen bestaan. Kennelijk heeft het Russische leger te kampen met nijpende tekorten als gevolg van de zware verliezen die het in Oekraïne lijdt.
Op Russische en Oekraïense sites circuleren beelden van Russische soldaten die zich op krukken en soms zelfs in een rolstoel bewegen over het slagveld. ‘Ze sturen hen op krukken naar het front. Het is een complete waanzin hier. Iedere dag ben ik doodsbenauwd dat ze mij daarheen zullen sturen met dat been van mij. Rennen kan ik niet, ik kan zelfs nauwelijks lopen’, zegt een gewonde Russische soldaat in een videofilmpje uit een kliniek in Donetsk.
Een groep militairen van het 26ste tankregiment uit het Russische Moelino die gewond waren geraakt in Oekraïne, deed vorig jaar in een video beroep op president Poetin om te voorkomen dat zij naar het front zouden worden gestuurd. De militairen – sommigen op krukken, anderen nog in het gips – klaagden dat andere soldaten alweer naar het front werden gestuurd, hoewel hun behandeling nog niet klaar was.
Ze zijn bang dat zij de volgende zullen worden. ‘Wij zijn bereid onze taak voort te zetten en het vaderland te beschermen, maar daarvoor moeten we eerst genezen van de wonden die we in de strijd hebben opgelopen. Luister naar ons alstublieft, dit is onze laatste kans’, klinkt het in de video.
Anastasia Kasjevarova, een Russische blogger die vierkant achter Poetins 'speciale militaire operatie’ staat, reageerde verontwaardigd op de oproep van de gewonde soldaten. Zij verweet de militaire commandanten dat zij zich vaak niets aantrekken van de adviezen van de legerartsen. ‘Welke enorme waarde heeft een strijder op krukken aan het front?’, vroeg zij zich bovendien af. ‘Geef hun de kans om te herstellen en uit te rusten, dan kunnen ze zich weer nuttig maken’.
Kennelijk vinden sommige commandanten dat ook soldaten op krukken zich wel degelijk ‘nuttig’ kunnen maken, namelijk als lokaas. Zij worden vooruit gestuurd als ‘smertniki’ oftewel ‘zelfmoordsoldaten’, zodat hun eenheid kan zien vanuit welke posities de mannen onder vuur worden genomen door de Oekraïners.
Aanvankelijk werden voor dergelijke zelfmoordmissies voornamelijk gedetineerden gebruikt uit Russische strafkampen, maar nu gaat het ook om soldaten die half-invalide zijn geraakt en hun ‘waarde’ als militair grotendeels hebben verloren.
Anton Savtsjenko, een 37-jarige soldaat uit Tjoemen in Siberië die zich vrijwillig voor Poetins oorlog tegen Oekraïne aanmeldde, werd volgens zijn moeder naar de frontlinie gestuurd, nadat hij zwaargewond was geraakt. ‘Aan één oog was hij blind, zijn lijf zat vol granaatscherven’, vertelde ze aan de nieuwssite Okno (Raam).
Hij kwam terecht bij een compagnie die helemaal uit half-invalide militairen bestond, de één met slechts een halve voet, de ander met granaatscherven in zijn hoofd en longen. Allemaal werden ze volgens zijn moeder ingezet bij het bestormen van de Oekraïense posities.
Voor het Russische leger is het een goedkope oplossing. Het bespaart zich de kosten van een dure medische behandeling. Formeel moet het leger de nabestaanden van een gesneuvelde militair een flinke schadevergoeding uitbetalen, maar vaak worden zij als ‘vermist’ opgegeven.
Wie op zo’n zelfmoordmissie wordt gestuurd, weet dat het ‘geen retourtje’ wordt. ‘Het is eenrichtingsverkeer. Zelfs als je gewond raakt, gaat niemand je daar weghalen’, zegt een militair die te horen heeft gekregen dat hij naar de voorste linies wordt gebracht in een afscheidsvideo.
Achter de frontlinie blijkt een heel nieuw soort oorlogsindustrie te zijn ontstaan: corrupte commandanten persen gewonde soldaten af met het dreigement dat ze naar de frontlinie worden gestuurd.
Een Russische vrouw vertelde op de site ‘Ne zjdi chorosjië novosti’ (Verwacht geen goed nieuws) dat haar man met andere soldaten vast zat in een kuil, waar ze met knuppels werden afgetuigd. In een telefoontje smeekte hij haar een miljoen roebel (bijna 11.000 euro) over te maken. ‘Als je dat geld niet bij elkaar krijgt, vermoorden ze mij.’
‘We worden als vee behandeld’, zegt een andere soldaat, Viktor Zjoeravljov, in een videofilmpje op dezelfde site. Ook hij werd vastgehouden in een kuil en onder druk gezet om naar het front te gaan, hoewel hij zijn rechterhand niet meer kan gebruiken. ‘Als je niet op gevechtsmissie wilt, dan moet je betalen’, kreeg hij van zijn officieren te horen. Prijskaartje: 3250 euro.
Volgens hem weet iedereen ervan, ook de militaire politie. Maar ook die durft er volgens Zjoeravljov niets tegen te doen, omdat de afpersers van hogerhand bescherming krijgen. ‘Ik hoop dat het militaire parket dit ziet en er iets mee doet’, zegt hij. ‘Ik schaam me voor ons leger, dat er zulke schoften, smeerlappen en bloedzuigers bij zitten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant