Microbiologen van het Leidse LUMC werken aan een poeppil die eind dit jaar klaar moet zijn voor gebruik. In de pil zit ontlasting van gezonde donoren waarmee patiënten met ernstige, soms levensbedreigende ziektes kunnen worden behandeld.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over gezondheid.
Poep is een levend geneesmiddel dat patiënten kan helpen die een ernstig verstoord microbioom hebben. Nu krijgen zij donorpoep via een slang in de neus. De pil biedt een alternatief voor die effectieve maar toch wat onsmakelijke behandeling. ‘De capsules zijn in het lab al uitgebreid getest’, zegt arts-microbioloog Liz Terveer, hoofd van de Nederlandse fecesbank in het Leidse LUMC. Ze zijn zo gemaakt dat ze de zure maag passeren en pas in de darmen open gaan.
Wereldwijd zijn er al meer poeppillen in gebruik. De Amerikaanse medicijnwaakhond FDA heeft twee jaar geleden de eerste poeppil goedgekeurd voor de behandeling van ernstige diarree. Britse wetenschappers testen sinds kort hun eigen ontwikkelde poeppil bij patiënten met resistente bacteriën in hun darmen. Canadese artsen beproeven een pil bij patiënten met alvleesklierkanker in de hoop dat zij beter reageren op chemotherapie. Internationaal onderzoek wijst uit dat kankerpatiënten die niet reageren op immuuntherapie gebaat zijn bij donorpoep van patiënten bij wie de immuuntherapie wel succesvol is.
Buitenlandse poeppillen mogen hier niet zomaar op de markt komen, zegt Terveer. Er gelden strikte eisen voor onder meer donorselectie en verwerking van het materiaal, net als voor bijvoorbeeld bloed. Daarnaast speelt mee dat de samenstelling van het microbioom sterk wordt beïnvloed door omgevingsfactoren zoals dieet en leefstijl. Daardoor is bijvoorbeeld Amerikaanse donorpoep niet automatisch geschikt of effectief voor Europese patiënten.
Dat verklaart waarom er in Leiden wordt gewerkt aan een Nederlandse poeppil. Die is gevuld met ontlasting van de tien vaste donoren van het ziekenhuis.
De samenstelling van de micro-organismen in onze darmen is van groot belang voor onze gezondheid. Darmbacteriën doen veel meer dan alleen voedsel verteren, ze zijn bijvoorbeeld ook van groot belang voor een gezond immuunsysteem. Is het evenwicht verstoord, dan kan dat leiden tot ziektes. Soms kan het helpen om patiënten via de poep van een donor een grote lading gezonde bacteriën te geven, die het evenwicht herstellen en de slechte soorten verdringen.
Poeptransplantaties worden nu vooral toegepast bij patiënten met een ernstige vorm van diarree die met antibiotica niet te bestrijden valt. Ook leukemiepatiënten die een stamceltransplantatie ondergaan, zijn gebaat bij de ontlasting van een gezonde onbekende, zo blijkt uit Nederlands onderzoek. Een tot twee keer per week gaan er vanuit de Leidse donorbank een paar flesjes met ontlasting naar een van de 66 aangesloten ziekenhuizen voor een transplantatie.
Terveer verwacht dat de pil iets minder effectief zal zijn dan de verse, ingevroren ontlasting die nu voor de transplantaties wordt gebruikt. Bij de productie van de pil gaat een deel van de gunstige bacteriën verloren omdat zij slecht tegen zuurstof kunnen. Om die reden zijn niet alle patiënten gebaat bij een pil.
Het Leidse lab is bezig de productie van de capsules op te voeren zodat er vergelijkend onderzoek mee kan worden gedaan bij patiënten. Om de hoeveelheid poep te evenaren die ze via een traditionele transplantatie binnenkrijgen, moeten ze ongeveer dertig capsules slikken.
De ontlasting van donoren wordt in Leiden twee keer streng gecontroleerd, zegt Terveer. Zes jaar geleden overleed een 73-jarige Amerikaanse leukemiepatiënt nadat hij donorpoep had gekregen waarin een resistente bacterie zat. Het lab had de ontlasting daar niet op onderzocht.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant