Oekraïense straten stroomden dinsdag vol met demonstranten. De grootste protestgolf sinds de Russische invasie was aangewakkerd door een omstreden wet. Onder druk ging president Volodymyr Zelensky woensdag overstag en beloofde hij aanpassingen. Brokkelt de steun voor hem af?
De demonstraties leggen de verdeeldheid in Oekraïne bloot, stelt analist Michel Michaloliákos. Hij is geopolitiek analist Europa en oprichter van Haagsch Instituut GeopolitiekNu. "Zelensky daalt in de peilingen en de protesten zijn een teken aan de wand." Hij ziet de steun voor de president afnemen en vindt de massale betogingen een opvallende ontwikkeling.
László Marácz, hoogleraar Oost-Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam, sluit zich daarbij aan. "De demonstraties laten zien dat burgers genoeg hebben van dit beleid en de oorlog. Die betogingen zijn niet niks, want dit zien we voor het eerst sinds de uitbraak van de oorlog met Rusland, ruim drie jaar geleden."
Oekraïne kampt met veel binnenlandse uitdagingen en Oekraïners worden oorlogsmoe, zegt Michaloliákos. "Oekraïne staat onder gigantische druk. In het begin van oorlogen is er altijd steun voor de leiders van een land. Dat kritiek later toeneemt is ook niet vreemd."
Die uitdagingen noemt Marácz ook: "Rusland wint elke dag terrein, dat lijkt niet af te stompen." Zo lukte het de Russen vorige week na een lange strijd om de stad Pokrovsk binnen te glippen. Hoewel de Russische terreinwinst minimaal is, blijft de druk onverminderd hoog. "Er zijn problemen met de wapenleveranties en tekorten aan manschappen. De problemen voor Zelensky stapelen zich op."
Lees meer over de omstreden wet en de draai van Zelensky in dit artikel:
Daarmee is het niet gek dat Zelensky meer macht naar zich toe trekt om het tij te keren, zegt Marácz. "Ergens is het begrijpelijk dat Zelensky dat doet, maar meestal laat de praktijk zien dat dit de zaken verergert. Een kat in het nauw maakt rare sprongen: door de opstapelende problemen ziet hij geen andere uitweg."
Michaloliákos vindt de stappen van Zelensky begrijpelijk in oorlogstijd: "Je moet daadkrachtig beslissingen kunnen nemen. En dat kan op gespannen voet staan met democratische waarden."
Dat er demonstraties in Oekraïne waren, is volgens historicus Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland niet uitsluitend slecht nieuws. "Gelukkig zijn de Oekraïense burgers scherp op corruptie. De roep om een 'normaal' land wordt steeds luider. De oorlog heeft die roep alleen maar versterkt. Mensen zijn zelfs bereid om daar hun leven voor te geven", zegt de docent Oost-Europese Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Het democratische systeem reageert dus sterk, vindt ook Michaloliákos. "De protesten van dinsdag laten zien hoe sterk het democratische systeem is. En Zelensky luistert daar in dit geval naar." Hoewel de analist de betogingen "zorgwekkend" groot noemt, benadrukt hij dat miljoenen Oekraïners niet demonstreren en Zelensky onverminderd steunen.
Toch zijn er volgens Michaloliákos wel degelijk zorgwekkende ontwikkelingen: "Zelensky probeert soms beslissingen te nemen buiten parlementaire controle om, maakt dubieuze wisselingen in de militaire leiding en ondertekende voor de protesten de omstreden wet. Het valt dus binnen een patroon."
Het patroon waarin Zelensky macht naar zich toe trekt, kan de Europese steun aan Oekraïne schaden. De EU maakt zich al langere tijd zorgen over corruptie in Oekraïne. Daarom is corruptiebestrijding een van de speerpunten. Pas daarna mag het land toetreden tot de EU. "De omstreden wet van deze week zal een zorgpunt voor de EU zijn, maar geen breekpunt", denkt Michaloliákos.
Het kan wel gevolgen voor de oorlog hebben als de demonstraties in Oekraïne blijven doorgaan, stelt Marácz: "Interne polarisatie is niet goed voor de steun aan Oekraïne. Landen die al kritisch zijn op steun, zoals Hongarije en Slowakije, zullen dit als bevestiging zien voor hun standpunt. "
Source: Nu.nl algemeen