In aanloop naar een nieuwe uitgaansrubriek, Het is een nacht, die de Volkskrant een dezer weken begint, spraken we alvast drie sleutelfiguren uit het Nederlandse nachtleven over hoe dat ervoor staat: Diego Meijers, Sven Bijma (Club Raum) en Eddy De Clercq (Roxy).
is popredacteur van de Volkskrant.
De kantine voor het personeel van de hipste Amsterdamse nachtclub en een van de belangrijkste clubs van dit moment doet verrassend bouwkeet-achtig aan. Het pand van Raum op een industrieterrein in Amsterdam-West is ’s nachts een vrijplaats voor nachtvlinders, maar overdag een doorsneekantoor in een oud, industrieel pand.
Aan tafel zitten Diego Meijers (35) en Sven Bijma (38), de oprichters van Club Raum. De nachtclub is een uitvloeisel van hun queer feest Spielraum, dat het stel jarenlang in Amsterdam organiseerde. Tegenover hen zit Eddy De Clercq (69), dj en een van de drie oprichters van de legendarische Amsterdamse Roxy, de belangrijkste club in de jaren negentig, die in 1999 afbrandde. Samen maken ze de balans op: hoe staat het ervoor met de nachtcultuur?
De Clercq herkent het ‘DNA’ van Roxy in Raum: ‘De uiterlijke vorm is anders, het publiek is anders, de tijd en de muziek zijn anders, maar uiteindelijk is dit een industriële, moderne versie van de Roxy.’
Een van de gemeenschappelijke delers die de twee clubs delen is een streng deurbeleid. Doorbitches kiezen bij de ingang van de club wie er wel en niet naar binnen mag – op basis van gedrag, uitstraling en humeur.
Het publiek op de dansvloer wordt bijna net zo zorgvuldig gecureerd als de muziek. ‘Het gaat niet om één specifieke groep qua leeftijd, stijl of kleur’, zegt De Clercq. ‘Maar om wat mensen binnenbrengen aan emotie en gevoel.’ Dat is Bijma helemaal met hem eens. ‘Kom je meedoen, of kom je kijken? Als jij naar Raum komt, verwachten we dat je komt participeren, niet alleen consumeren.’
Niet je vergapen aan mensen in extravagante uitgaansoutfits dus, maar door je gedrag bijdragen aan een vrije, fijne sfeer. Uitsluiting bij de deur, om binnen ultieme vrijheid te kunnen garanderen.
In de Roxy-tijd kwam het publiek naar de club om nieuwe muziek te ontdekken. Die functie heeft internet deels overgenomen, al is daar zo’n overdaad dat een dj die muziek selecteert alsnog waarde heeft. ‘Je gaat hier nog steeds heen om nieuwe dingen te ontdekken’, zegt Bijma. ‘Niet alleen muziek, maar ook jezelf, je seksuele- of genderidentiteit bijvoorbeeld. Die ontdekfunctie is wat breder geworden.’
Volgens De Clercq is in de jaren sinds de Roxy de (elektronische) muziek in de clubs veranderd. ‘Muziek is een afspiegeling van de wereld om je heen’, zegt hij. ‘In de tijd van de Roxy wilden mensen vrolijk en extatisch dansen. Dat is nu ingetogener geworden, vind ik. Het is strakker, harder en daardoor misschien ook wat donkerder van klankkleur.’ Het dansen op die muziek is volgens De Clercq individualistischer dan aan het begin van de housetijd; een afspiegeling van de samenleving.
Maar ook dat is in ontwikkeling. Harde en strakke muziekstijlen als hard techno zijn zo groot geworden, dat volgens Meijers in de clubs weer een tegenbeweging ontstaat richting andere stijlen, zoals melodieuzere muziek.
Zo gaat het altijd, zeggen ze alledrie: trends ontstaan in de clubs, en als ze zo groot zijn dat ze in de mainstream belanden, ontstaan er in de clubs weer nieuwe trends. Zo is de nachtclub de bakermat van de vernieuwing van elektronische muziek, en in het verlengde daarvan van stijl en tijdgeest.
De nachtcultuur zoals Raum die bedrijft floreert met name in Amsterdam. De elektronische muziekscene is in die stad het grootst, en er gaat het meeste geld in om. ‘In steden als Rotterdam en Groningen hebben mensen veel minder te bewijzen’, zegt Bijma. ‘In Amsterdam gaat het de dj’s meer om carrière maken, in andere steden gaat het ze meer om de muziek.’
‘We mogen trots zijn op de Nederlandse dance’, zegt De Clercq. ‘Niet alleen de muziek, maar ook de infrastructuur, de kennis en het organisatietalent.’ Niet voor niks verzamelt de wereldwijde dance zich jaarlijks in Amsterdam voor het Amsterdam Dance Event (ADE). ‘Van underground tot mainstream kijkt de hele wereld naar Amsterdam, Berlijn en Londen’, zegt Bijma.
Toch dalen de bezoekersaantallen van clubs in Nederland. Daar is niet één oorzaak voor aan te wijzen. ‘Jongeren zijn bewuster met zichzelf bezig, ze leven fitter en gebruiken minder drugs en alcohol’, zegt Meijers. ‘Maar geld speelt ook mee, alles is duur geworden.’ Voor clubgangers, maar ook voor de clubs zelf. Zij zien zich dus ook gedwongen om de prijzen van kaartjes te verhogen. Zorgelijk, vindt Bijma. ‘Het is echt een bloody shame dat uitgaan bijna een luxe is geworden.’
Meijers: ‘Uitgaan is een viering van jezelf en anderen én het ontsnappen aan wat er buiten de club gebeurt.’ Dat escapisme zit hem voor queer publiek ook in de mogelijkheid om gewoon zichzelf te kunnen zijn in een club. ‘Bezoekers vergeten de politiek niet, maar ze kunnen in elk geval genieten van een bubbel waarin ze zichzelf niet hoeven uit te leggen’, zegt Meijers.
‘Kijk, muzikaal is alles veranderd, het publiek en de clubs zijn veranderd’, zegt De Clercq. ‘Maar als je in een perfecte club met een goed geluidssysteem en het juiste publiek in de goede bui kunt draaien, dan creëer je magie. Of het nou 1970 of het jaar 3000 is.’
Luister hieronder naar onze podcast ‘Culturele bagage’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant