Bijtincidenten maakten van GW3237m, alias ‘Bram’, de beroemdste wolf van Nederland. Het dier ging graag op verkenning, maar kwam te dicht bij mensen. De rechter heeft nu bepaald dat hij mag worden afgeschoten.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Geert van Elst kwam hem augustus vorig jaar op een namiddag tegen op landgoed Den Treek, bij Amersfoort. Een loslopende hond, dacht Van Elst, maar het bleek een wolf die daar in een bocht kwam aangelopen. De twee passeerden op een meter afstand. ‘Hij keek mij aan en ik hem’, schrijft Van Elst. ‘Ik schrok wel even en pakte meteen mijn telefoon. De wolf liep rustig door en bleef achterom kijken, het fietspad over, en verdween in het bos’.
Zulke anekdotes zijn er veel over wolf GW3237m, alias ‘Bram’, de zogeheten probleemwolf van Leusden en omstreken. Zachtaardig, nieuwsgierig, een rustig karakter, ontspannen en niet agressief, luidt de kenschets van de meeste ontmoetingen (zoals de verslaggever van deze krant eenmaal zelf mocht ervaren).
Is Bram een onschuldig lam in wolfskleren? Na enkele incidenten (in mei beet de wolf een hardloper tweemaal in haar been) en een lange juridische strijd tussen voor- en tegenstanders mag het roofdier sinds afgelopen woensdag worden afgeschoten. Daarmee staat hij symbool voor de moeizame verhouding tussen de moderne mens en het beschermde roofdier, dat na honderdvijftig jaar zijn weg naar Nederland wist terug te vinden.
Wat weten we over de beroemdste wolf van Nederland?
Zijn (bij)naam ‘Bram’ heeft hij te danken aan een ontmoeting met een hond. De eigenaar riep zijn hond terug met diens naam Bram. In de volksmond werd dat de naam van de wolf, eenvoudiger uit te spreken dan de code GW3237m die wetenschappers hem gaven (waarbij de m staat voor male, mannetje).
DNA-onderzoek leerde dat GW3237m een nakomeling is van de zogeheten Noord-Veluweroedel, het eerste paar dat zich vanuit Duitsland in 2019 in Nederland (tussen Wezep en Apeldoorn) vestigde en daar al minstens 32 welpen grootbracht.
GW3237m zwierf uit, zoals de meeste wolven. In mei 2023 werd zijn DNA gevonden op de Utrechtse Heuvelrug, rond Austerlitz en landgoed Den Treek, nog altijd zijn thuishaven.
Aanvankelijk zagen de Zoogdiervereniging en Bij12, de organisatie die (genetische) informatie over wolven in Nederland bijhoudt, GW3237m aan voor een solitaire wolf, die rond een ouderpaar met vijf welpen cirkelde, mogelijk om een vrouwtje te versieren. Zo eenzaam bleek hij niet: DNA-onderzoek op de uitwerpselen van de welpen wees uit dat ‘Bram’ hun vader was.
Op 3 oktober 2024 werd Bram op de Doornseweg in Leusden aangereden door een auto, een lot dat ongeveer een kwart van de Nederlandse wolven treft. Na de aanrijding was hij korte tijd buiten bewustzijn, maar daarna liep hij zelfstandig weg. Hij overleefde het ongeluk, wel met een manke poot. Alles doet het nog: dit jaar werd Bram opnieuw vader, van vermoedelijk drie welpen.
Anders dan verreweg de meeste wolven kwam Bram soms te dicht bij mensen. Drie incidenten werden bewezen met wolven-DNA, waarvan tweemaal van Bram. Naast het recente geval met de hardloper was er in juli 2024 een treffen met een 5-jarig meisje. In diezelfde maand verwondde hij een ander kind licht.
Wat was er in Bram gevaren? Zat er een steekje los in zijn brein? Kan die aanrijding onnatuurlijk gedrag hebben aangewakkerd? Is hij door gevoerd te worden gewend geraakt aan mensen?
Niets van dat alles, zegt Glenn Lelieveld, ecoloog en wolvendeskundige. ‘Voor voederen door fotografen of anderen is geen enkele aanwijzing. Ook hondsdolheid is uitgesloten, dat is in heel Europa bij geen grondzoogdier meer vastgesteld. Er is ook geen steekje los, want hij gedraagt zich verder volstrekt normaal. Deze wolf reageert vanaf het begin alleen zeer op honden. Dat komt voort uit pure interesse voor wat hem biologisch gezien soortgenoten lijken.’
Bram is volgens Lelieveld een ‘exploratief individu’ dat graag dingen uitprobeert. ‘Dat doen onze honden en katten ook, maar die corrigeren we en dan gaat het ongewenste gedrag over. Deze wolf mocht eerder van de rechter niet gecorrigeerd worden met verfkogels of zenderen.’
Als elke wolf was ook Bram in principe risicomijdend, zegt Lelieveld. ‘Maar in het zoeken naar voedsel gaan exploratieve dieren steeds een stapje verder, zolang dat goed gaat. De incidenten zijn volledig te verklaren vanuit dat karakter, dat nooit is afgestraft.’
De uitkomst is onverbiddelijk: Bram moet dood. In het sterk gepolariseerde wolvendebat is hij voor sommigen slachtoffer van falend beleid. Een offerdier, gesneuveld om angsten te bezweren of bestuurlijke daadkracht te illustreren. Anderen zien dit vonnis als onvermijdelijk: het idee dat de overheid ingrijpt bij excessen zou goed zijn voor het draagvlak voor de meeste andere wolven.
Het doodvonnis zal naar verwachting spoedig worden voltrokken. Volgens deskundigen zijn het gedragspatroon en zijn vaste dagelijkse route bekend. Wolvenwaarnemers zagen afgelopen weken bij het ecoduct Treeker Wissel al een ‘jagerstoel’ in gereedheid gebracht worden, vlak bij de kleine ven waar Bram geregeld komt drinken. Het gebied is afgezet met schrikdraad en er mogen geen honden komen.
In theorie is afschieten dan eenvoudig. Maar mogelijk weet Bram opnieuw te verbazen. Hij liep na zijn aanrijding enige tijd mank, maar sinds dat niet meer het geval is valt hij minder goed te onderscheiden.
Ecoloog Rick van Malssen schrijft op zijn Facebook-account Groep Wolf over de nakomelingen van Bram: ‘Er zijn redelijk recente beelden van de jaarlingen, helaas is de kwaliteit hiervan dusdanig dat er geen lichamelijke kenmerken op zichtbaar zijn. Die kunnen op meerdere manieren veel op die van GW3237m lijken.’
Oftewel: ‘De kans is niet ondenkbeeldig dat een jaarling voor GW3237m wordt aangezien en geschoten wordt, omdat diens lichamelijke kenmerken vergelijkbaar kunnen zijn.’
Drie keer ‘Bram’
Tijdens de rechtszitting over het afschieten van wolf Bram verklaarde een wolvendeskundige dat het dier op dezelfde dag dat hij een vrouw in haar been beet, ’s ochtends in dezelfde omgeving ook een vader met kind zou hebben benaderd.
Bezwaarprocedures tegen de afschotvergunning lopen nog, maar vergen tijd. Mochten die alsnog worden gewonnen, dan zal dat te laat zijn voor Bram, die nu al bejaagd mag worden.
Bram zal worden doodgeschoten door leden van de Faunabeheereenheid Utrecht, die namens de provincie de vergunning had aangevraagd.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant