Door het personeelstekort in de gevangenissen worden mensen die vastzitten minder goed voorbereid op hun terugkeer in de samenleving. Dat zeggen de belangenverenigingen voor gevangenen en gevangenispersoneel tegen NU.nl. Die gebrekkige voorbereiding brengt risico's met zich mee.
Door de grote personeelstekorten verloopt de terugkeer van gevangenen in de maatschappij niet goed, stelt Bonjo, de belangenorganisatie van gedetineerden en oud-gedetineerden in Nederland. Veel verlofbegeleiders hebben last van een burn-out door de hoge werkdruk. Dat zou leiden tot het niet op tijd beginnen of niet kunnen afmaken van re-integratietrajecten voor gedetineerden.
"Als je geen verlof kunt krijgen om te wennen aan het leven buiten de gevangenis of een baan te vinden, kan dat het moeilijker voor je maken op een goede manier terug te keren in de maatschappij", zegt Marion van der Laar van Bonjo. "Laten we eerlijk zijn: zonder werk verval je eerder in crimineel gedrag."
Precieze cijfers ontbreken, maar FNV, de grootste vakbond van gevangenispersoneel, herkent het beeld. Het personeel had dit ook graag anders gezien. "Gevangenismedewerkers willen gedetineerden kunnen helpen om terug te keren in de maatschappij", stelt Marcelle Buitendam van FNV.
De vakbondsbestuurder bracht werkbezoeken aan zeker twintig gevangenissen en voerde gesprekken met tientallen gevangenismedewerkers. "Zij vinden dit ook vreselijk", zegt Buitendam. "Gedetineerden krijgen te weinig hulp, via bijvoorbeeld agressie- en sollicitatietrainingen, om op een goede manier terug te keren in de samenleving."
De grote tekorten binnen de gevangenismuren leiden tot onrust onder gedetineerden en personeel, zeggen Bonjo en FNV. Gevangenen kunnen nog wel gebruikmaken van basisrechten zoals dagelijks luchten en het ontvangen van bezoek.
Maar extra activiteiten zoals avondrecreatie of traumabegeleiding voor zowel personeel als gevangenen sneuvelen regelmatig, omdat er te weinig medewerkers zijn. Ook zouden inwerktrajecten minder zorgvuldig verlopen, om personeel zo snel mogelijk op de werkvloer te krijgen.
De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), de uitvoerder van de gevangenisstraffen, laat weten dat de tekorten hardnekkig zijn en lastig zijn op te lossen. "We hebben maatregelen genomen die je liever niet neemt. Bijvoorbeeld door gedetineerden eerder vrij te laten", zegt een woordvoerder. Ook kunnen gevangenen sinds januari minder vaak en pas later in hun celstraf aanspraak maken op verlof.
Het eerder vrijlaten van gevangenen gebeurt op aanwijzing van toenmalig staatssecretaris Ingrid Coenradie (Justitie). Zij zag geen andere mogelijkheid omdat andere maatregelen, zoals het heropenen van gevangenisafdelingen, te weinig uithaalden.
"Je kunt ook niet te weinig gevangenispersoneel op een groep gedetineerden zetten", zegt de DJI-woordvoerder. "Dat levert risico's op voor hun veiligheid, waardoor medewerkers kunnen besluiten te stoppen." Een aanzienlijk deel van het gevangenispersoneel overweegt nu al te stoppen, concludeerde EenVandaag na een rondgang.
Zo'n tien jaar geleden sloot Nederland een kleine twintig gevangenissen omdat de criminaliteit daalde, een trend die tot nu toe doorzet. Maar na die jarenlange daling vertoont het aantal gedetineerden sinds 2020 weer een stijgende lijn. In september vorig jaar zaten 9.800 mensen vast, blijkt uit nieuwe cijfers van statistiekbureau CBS. Dat is 2 procent meer dan een jaar eerder.
Sinds eind vorig jaar is het personeelstekort in de gevangenissen in Nederland zo groot dat 'code zwart' geldt. Ook de werkdruk onder het personeel is veel te hoog door de tekorten. Bovendien neemt het aandeel gedetineerden met psychische of sociale problemen toe door tekorten in de geestelijke gezondheidszorg. Dat maakt het werk voor gevangenispersoneel moeilijker.
Source: Nu.nl algemeen