In de keuken voor het Oekraïense leger heeft iedereen iemand aan het front om aan te denken tijdens het schoonmaken, schillen en drogen van groenten. ‘Eet smakelijk – samen naar de overwinning’, staat dan ook op elk rantsoen. Terwijl de situatie nijpend is.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Op 750 kilometer van de dichtstbijzijnde frontlinie glijdt een dunschiller over een pastinaak. Ljoebomira Hoekovska denkt aan haar buurman terwijl ze de witte wortel schoonmaakt. Bij elk stuk groente op haar snijtafel stelt de gepensioneerde vrouw zich voor dat het bij haar buurman terechtkomt, in een kommetje in een loopgraaf ergens op het slagveld.
‘Mijn buurman heeft geen dierbaren, alleen een kat’, zegt Hoekovska, die de kat in huis heeft genomen tot haar gemobiliseerde buurman terugkeert uit de oorlog. ‘Ik stuur hem elke dag een foto van Oemka en zeg hem telkens: ‘Je moet overleven, want je kat wacht op je.’’
Alle medewerkers van de keuken voor het Oekraïense leger hebben wel iemand aan het front aan wie ze denken tijdens de bereiding van de rantsoenen. Ze zitten met mesjes rondom een grote tafel in een oud pand in de West-Oekraïense stad Lviv. Tegen de muren staan kratten met aardappelen, uien en bieten die zo snel mogelijk als gedroogde maaltijden naar de voorposten van de landsverdediging moeten.
De Lviv Vrijwilligerskeuken is een schakel in de lange ketting van kleine, innovatieve vrijwilligersorganisaties die het Oekraïense leger ondersteunen in de strijd tegen het veel grotere, maar logge Russische invasieleger. In de keuken komen sinds 2014 dagelijks tientallen mensen bijeen om groenten te snijden, te drogen en vervolgens als kant-en-klare voedselpakketten over te dragen aan de strijdkrachten.
Per dag sturen ze ongeveer 1.000 kilo groente naar het front, in zakjes voor borsjtsj, maïspap en groentesoep met balletjes. De maaltijden worden steeds vaker door drones afgeleverd bij stellingen op het slagveld, die door dronebeschietingen te gevaarlijk zijn om met wagens te bevoorraden. Ook voorwaarts gestuurd vanuit deze keuken: honingbroden, energierepen en kruidenthee.
‘De jongens vragen vooral om onze Karpatische thee tegen de hersenschuddingen’, zegt Oksana Mazar, de oprichter van de keuken, terwijl ze in de voorraadkamer soeppakketten bijeen grist voor ‘Wild Zwijn’, de strijdersnaam van een stevige, bebaarde militair die is komen voorrijden met zijn truck, op weg naar de Donbas. ‘Ze zeggen dat de thee kalmeert en de hoofdpijn even wegneemt.’
De rantsoenen hebben allemaal hetzelfde opschrift: ‘Eet smakelijk – samen naar de overwinning.’ Maar al het keukenpersoneel weet dat de overwinning, in elk geval op korte termijn, niet realistisch is. In het oosten verliest Oekraïne steeds sneller terrein. Elke dag komen honderden militairen om. Ze worden vervangen door mannen die door rekruteringsambtenaren uit hun gezinnen worden weggerukt.
De berichten van het front komen snel binnen in de keuken. Net voorgereden om rantsoenen op te halen is Zorina Boedenkevitsj, die tussen het westen en oosten pendelt om het leger te bevoorraden met drones en voertuigen. Uit haar handtas pakt ze een ingelijste foto van haar 26-jarige zoon en haar echtgenoot, in uniform en met een arm over elkaars schouder. Het is hun laatste foto. Haar zoon is onlangs doodgeschoten door de Russen, haar echtgenoot vecht door.
‘Deze foto gaat overal met me mee, naar alle plekken langs het front’, zegt Boedenkevitsj voor ze met een doos honingbroden een wagen instapt richting Donetsk, de plek waar Rusland momenteel met honderdduizenden militairen aanvalt, maar grote verliezen lijdt en nog geen grote doorbraak heeft weten te forceren.
Net als aan het front vallen ook in de keuken gaten. De oogst van veel groenten valt tegen. Prijzen zijn gestegen. ‘We drogen minder groenten dan normaal’, zegt Oksana Mazar, de keukenoprichter.
Nog een probleem: veel van de vrijwilligers die zich in 2022 aansloten nadat ze hun baan waren verloren door de Russische invasie, hebben nieuw werk gevonden en geen tijd meer om urenlang uien te snijden. Overgebleven in de keuken zijn gepensioneerden.
Maar er is versterking gekomen. ‘Uit de hele wereld komen buitenlanders om ons te helpen’, zegt Mazar. ‘Ze geven ons hoop.’
De buitenlanders schillen buiten en praten Engels. Om een tafel zitten een Amerikaan, twee Chilenen, drie Australiërs, een Zuid-Afrikaan en een Chinees. ‘Ik keek naar het nieuws op tv en dacht: ik wil met eigen handen helpen’, zegt de 33-jarige econoom Nicolas Salazar, een van de twee Chilenen.
Hij is voor de derde keer op een visum van drie maanden naar Lviv gekomen. Overdag schilt hij groenten, ’s avonds werkt hij op zijn laptop voor zijn Chileense werkgever, die hem toestaat om op afstand te werken, zolang hij maar rekening houdt met het tijdsverschil. ‘Ik voel me nuttig hier’, zegt Salazar, die zijn vriendin heeft meegenomen naar Oekraïne.
Door hun vrienden worden ze vaak niet begrepen. ‘Mijn vrienden flippen dat ik hier ben’, zegt de Australische Sue Beckett, die de verantwoordelijkheid voelt om Oekraïne ‘te helpen tegen pestkoppen’. Ze is al gewend aan het luchtalarm en maakt zich geen grote zorgen over haar veiligheid.
Lviv is, vergeleken met andere Oekraïense steden, relatief veilig. Maar ook deze stad wordt beschoten door Rusland: vorige week sloeg er nog een Russische drone in en raakten negen mensen gewond.
Het moeilijkste, zegt Zuid-Afrikaan Bogareth Neveling bij een kop bietensoep tijdens de lunchpauze, is om na drie maanden weer te vertrekken. Dan heeft hij het gevoel dat hij de Oekraïners overlaat aan de grillen van de Amerikaanse president Donald Trump. ‘Dan zit ik weer gefrustreerd thuis voor de televisie in Zuid-Afrika’, zegt Neveling. ‘Ik vind het heel eng om toe te kijken hoe de democratie wordt aangevallen. Dus dan boek ik weer een reis hierheen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant