De Oekraïense president Volodymyr Zelensky komt terug op een omstreden wet die de onafhankelijkheid van twee anticorruptiediensten beperkt. Zelensky kondigde woensdag aan een nieuwe wet in te dienen die de onafhankelijkheid van die instanties moet garanderen.
Zelensky kondigde de draai aan in zijn dagelijkse avondtoespraak aan de Oekraïense bevolking. Daarin zei hij dat hij een wet zal indienen bij het Oekraïense parlement die de onafhankelijkheid van anticorruptiediensten moet garanderen.
Daarmee komt hij terug op een wet die hij een dag eerder ondertekende en die hij met grote meerderheid door het Oekraïense parlement loodste. Met die wet kwamen twee belangrijke anticorruptiediensten - NABU en SAPO - onder direct gezag van de procureur-generaal te vallen. Die valt onder de president.
Critici vinden dat de president zo een veel te dikke vinger in de pap krijgt bij lopende corruptiezaken. Het leidde woensdag tot de grootste protesten in Oekraïne sinds de uitbraak van de oorlog met Rusland, ruim drie jaar geleden. Oekraïners trokken naar hoofdstad Kyiv om hun onvrede te uiten.
Zelensky zegt de zorgen die onder zijn bevolking leven gehoord te hebben. "Die zijn niet aan dovemansoren gericht", zei hij. De president zegt op basis daarvan te hebben aangepast wat moet worden aangepast. Die aanpassingen zijn opgenomen in de wet die hij zal indienen. Hij benadrukt dat onafhankelijkheidsnormen gehandhaafd blijven.
De aankondiging markeert het einde van een turbulente 24 uur, waarin de regering van Zelensky fors onder druk kwam te staan. Het rommelt al langer binnen de regering en de eensgezindheid in Kyiv staat onder druk. Opvallend was dat de wet haastig en bijna paniekerig werd ondertekend, schrijft The Economist.
De vraag is dan ook waarom Zelensky tot de ondertekening van de wet besloot, helemaal gezien de ambities van Kyiv om ooit toe te treden tot de Europese Unie. De EU stelt hoge eisen aan (kandidaat-)lidstaten op het gebied van corruptiebestrijding. Vanuit Brussel kwam dan ook vrijwel meteen kritiek op het besluit om de onafhankelijkheid van NABU en SAPO aan te tasten.
Zelensky zelf verdedigde de wet in de nacht van dinsdag op woensdag door te stellen dat onderzoeken naar corruptie gezuiverd zouden moeten worden van "Russische invloed". Dat herhaalde hij in zijn toespraak van woensdag. "Er zal geen Russische invloed of inmenging in de activiteiten van wetshandhavers zijn", zei de president.
Het ligt voor de hand dat er excuses worden bedacht om de omstreden wet te rechtvaardigen, zeggen experts tegen NU.nl. László Marácz, hoogleraar Oost-Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam, zegt dat het onwaarschijnlijk is dat de omstreden wet écht gericht is tegen Russische inmenging.
"Er zal vast Russische inmenging zijn. Maar als dat echt de reden was van de wet, zouden er geen demonstraties plaatsvinden. De gewone Oekraïner vermoedt dat het niet goed zit", zegt hij.
Marácz heeft vermoedens waar deze wet mee te maken heeft. "Er is veel gerommeld met wapenleveranties en gelden. Die zijn niet op de juiste plekken terechtgekomen. Men is bang dat dat bekend wordt."
De wet zou mensen dus een hand boven het hoofd moeten houden, denkt ook Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, docent Oost-Europese Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Dat zal Zelensky alleen nooit zo kunnen verkopen", voegt hij toe.
Dat de wet tot zoveel protesten leidt, heeft zowel voor als nadelen, zeggen Marácz en Kraft van Ermel-Nijland. Enerzijds benadrukt het dat Oekraïners scherp zijn op corruptie in hun land, vindt Kraft van Ermel-Nijland.
Anderzijds kan het de broodnodige eenheid in oorlogstijd schaden, zegt Marácz. "Interne polarisatie is niet goed voor de steun aan Oekraïne. Landen die al kritisch zijn op steun, zoals Hongarije en Slowakije, zullen dit als bevestiging zien voor hun standpunt."
De vraag is vooral: hoe nu verder? De omstreden wet staat niet op zich, schrijft The Economist. De ondertekening ervan volgde op wekenlange onrust in de regering van Zelensky. Daarbij werd onder meer een anticorruptieactivist gearresteerd en vonden tientallen doorzoekingen plaats bij de kantoren van NABU en SAPO.
Zelensky heeft de blik nu vooral op de toekomst gericht. "Onze grootste prioriteit blijft het behoud van nationale eenheid, het stoppen van het Russische kwaad en het bereiken van waardige vrede in Oekraïne. En precies zoals we het allemaal voor ons zien, als volwaardig onderdeel van Europa. We zorgen dat het voor elkaar komt", sloot hij zijn toespraak woensdag af.
Source: Nu.nl algemeen