‘Of ze hebben een affaire, of ze zijn gewoon erg verlegen’, grapte Coldplay-zanger Chris Martin toen een stel wegdook voor de camera tijdens The Jumbotron Song. Buitenlandse commentatoren over de (sociale)mediaophef die het voorval vervolgens in gang zette.
‘Als je een slechte dag hebt: je bent tenminste niet betrapt op vreemdgaan tijdens een Coldplay-concert’, staat op een bord dat een man vasthoudt op een vaak gelikete foto op X. Op Etsy kan je een T-shirt kopen met de tekst: ‘I Took My Sidepiece To The Coldplay Concert And It Ruined My Life’.
Inmiddels heeft waarschijnlijk iedereen met een internetverbinding het wegduikfilmpje van het hevig geschrokken stel tijdens een optreden van de Britse band Coldplay in het Gillette Stadium in Foxborough gezien. Andy Byron, de veelbesproken CEO van Astronomer die zich wel heel betrapt voelde door de kiss cam, is ontslagen. Zijn minnares en hoofd personeelszaken, Kristin Cabot, is tijdelijk niet meer welkom bij het ICT-bedrijf. Honderdduizenden berichten zijn aan het overspelige paar gewijd, honderden opiniemakers en columnisten hebben over het voorval geschreven.
‘Er bestaat een afgezaagd argument dat telkens opduikt als iemand in het openbaar betrapt wordt in een ongemakkelijke of compromitterende situatie: nou, als ze niet gezien wilden worden, hadden ze er niet moeten zijn. Alsof het kopen van een concertkaartje hetzelfde is als het ondertekenen van een afstandsverklaring voor publieke vernedering’, schrijft hoogleraar Milad Haghani van de Universiteit van Melbourne in een opiniestuk voor de Australische zender ABC .
‘In een menigte staan is niet hetzelfde als toestemming geven om vertoond te worden, laat staan dat een filmpje viraal gaat. Dat verschil was vroeger overduidelijk. Nu is het onherkenbaar vervaagd; vervangen door de onuitgesproken aanname dat iedereen die zichtbaar is ook een rechtmatig doelwit is. Elk spontaan moment is een potentiële film die slechts wacht om te worden gemaakt.’
‘Kan in een tijdperk van razendsnel delen op sociale media en waarin camera’s praktisch onontkoombaar zijn daarom nog wel enige hoop op privacy worden gekoesterd? Of is elke ervaring slechts materiaal dat de rest van wereld te zien krijgt?’, vraagt journaliste Wyatte Grantham-Philips zich af in een stuk voor persbureau Associated Press. Volgens Ellis Cashmore, auteur van het boek Celebrity Culture, geeft de snelle verspreiding van het kisscam-moment hier het antwoord op: ‘Er bestaat niet meer zoiets als een privéleven. Zeker niet in de traditionele zin van het woord.’
‘Niemand is veilig’, stelt ook commentator Elias Rosell in de Zweedse krant Dagens Nyheter. ‘Iedereen die betrapt wordt op een gênant moment kan een bron van vermaak voor de hele wereld worden. Is dat wat we willen? Beseffen we wel dat we, terwijl we naar onze telefoons staren, deel uitmaken van een collectieve heksenjacht? Iedereen die het filmpje deelt, draagt bij aan het in stand houden van een surveillancemaatschappij.’
Het oordeel regeert en reputaties worden herschreven met een swipe en een scrollbeweging, schrijft Shuchi Shukla, chef opinie van nieuwskanaal Times Now uit India. ‘Internetgebruikers zijn rechter, jury en beul, ze veroordelen, verzinnen verhalen en laten vaker wel dan niet reputaties in duigen vallen. (...) Context? Toestemming? Achtergrondverhaal? Persoonlijke keuze? Natuurlijk doen die er allemaal niet toe zodra een filmpje online is en de hooivorken zijn geheven.’
Dus scrollen we, delen we, schreeuwen we en blijven we ‘op de hoogte’ en ‘betrokken’ terwijl we ‘de moraal hooghouden’ in de maatschappij, aldus Shukla. ‘Maar terwijl we deel uitmaken van deze socialemediagekte, moeten we ons afvragen: Geven we echt om rechtvaardigheid? Of willen we alleen maar deel uitmaken van de ophef?’
Schrijver en satiricus Viktor Sjenderovitsj (bekend van de ‘Russische Spitting Image’) klaagt op Facebook vooral over de preutse hypocrisie die nu gepaard gaat met ‘digitale surveillance’: ‘Het is schandelijk (en idioot) om een man te ontslaan, niet omdat hij zijn werk niet kon doen, maar omdat hij de vrouw omhelsde die hij wilde omhelzen – en niet degene die hij had mogen omhelzen op basis van de gedragsregels en ethische normen die zijn bedrijf had opgesteld. Ik vind dit echt walgelijk. Dit alles is natuurlijk triviaal tegen de achtergrond van de huidige wereldwijde hypocrisie over veel ernstiger zaken, maar het is desalniettemin weerzinwekkend.’
Volgens de Amerikaanse auteur Christina Wyman, bekend van de bestseller Jawbreaker, kan het antwoord op de vraag wie in onze samenleving een bedrieger mag zijn ‘gekmakend willekeurig’ voelen. ‘De ene man die van overspelwordt beschuldigd, verliest zijn baan en mogelijk zijn gezin. Een andere man wordt president van de Verenigde Staten. Sterker nog, sommige aanhangers van de president lijken zijn mannelijkheid te vieren of te vergoelijken als het voorrecht van de rijken en machtigen.’
Maar de gevolgen van de kisscam-affaire zijn ook leerzaam, meent Wyman in haar opiniestuk voor de Amerikaanse zender MSNBC: ‘Terwijl we keer op keer besluiten dat we het recht hebben om willekeurig zowel rechter als jury te spelen over het privéleven van anderen, moeten we ook een andere ongemakkelijke waarheid onder ogen zien: ieder van ons – en bij uitbreiding onze families – is potentieel vatbaar om te worden blootgesteld aan een camera en een wereldwijde aanval’.
De Amerikaanse cultuurjournalist en columnist Kat Rosenfield, ten slotte, wijst ons in haar column voor onlineplatform The Free Press op de nasleep van de kisscam-affaire voor de gevallen CEO en zijn maîtresse, ‘doorsneezondaars die, door een combinatie van vreselijke pech en een afschuwelijk oordeel, hun hele leven berucht en gehaat zullen blijven’.
Volgens Rosenfield hoeven we heus geen medelijden met ze te hebben, hoewel ze toegeeft dat er ‘massamoordenaars zijn die meer anonimiteit en minder schande genieten dan deze twee’. ‘Als er een echt dwingende reden is om de schandpaal niet te normaliseren als een wereldwijde, altijd aanwezige publieke schouwspel, dan is het niet dat het de menselijkheid van de beschaamden degradeert; het is zelfs niet de afgezaagde rechtvaardiging ‘wie van ons heeft er niet gezoend met zijn bijvrouw op een Coldplay-concert?’. Het is simpelweg dit: als we genieten van het leed en de ondergang van anderen, maken we monsters van onszelf.’
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant