Kun je straks nog wel met een schoon geweten kijken naar de nieuwe film The Odyssey van regisseur Christopher Nolan? De opnames daarvan vinden momenteel plaats in de Westelijke Sahara, een betwist gebied aan de noordwestkust van Afrika dat door Marokko wordt bezet.
is correspondent Spanje, Portugal en Marokko van de Volkskrant. Hij woont in Madrid.
De komst van de Brits-Amerikaanse topregisseur en zijn team leidt tot woede bij de Saharanen, die oorspronkelijke inwoners van het gebied, die vinden dat de bezetting door Marokko op deze manier wordt genormaliseerd.
The Odyssey is gebaseerd op de zwerftocht van de Griekse held Odysseus. Na de Trojaanse oorlog doorstond Odysseus tien jaar van ontberingen alvorens hij eindelijk weer voet op zijn geliefde eiland Ithaka kon zetten. Althans, zo beschreef Homerus het in zijn beroemde dichtwerk, De Odyssee.
Christopher Nolan, bekend van kaskrakers als Oppenheimer en Interstellar, kon de sirenenzang van de Griekse mythe niet weerstaan. Met een enorm budget van 250 miljoen dollar begon hij aan de productie van zijn ‘actie-epos’. De rol van Odysseus wordt daarin vertolkt door acteur Matt Damon.
Nolan is voor opnames neergestreken in Dakhla. De schitterende witte duinen buiten die stad, waar de Sahara en de Atlantische Oceaan samenkomen, zijn inderdaad een passend decor voor een Hollywoodfilm. Er is alleen één probleem: Dakhla ligt in de Westelijke Sahara, een gebied dat bezet wordt door Marokko.
In 1975 lijfde Marokko een groot deel in van de Westelijke Sahara, dat eerder een Spaanse kolonie was. De annexatie was tegen de wil van de Saharanen. Sinds het begin van de bezetting zijn velen van hen uitgeweken naar vluchtelingenkampen in Algerije. Daar wonen volgens de Verenigde Naties inmiddels bijna 175 duizend mensen, van wie een groot deel is geboren in de kampen.
De Saharanen moeten zo al veertig jaar langer hun thuis missen dan Odysseus in zijn epos. De opnames van Nolan leiden dan ook tot ‘diepe bezorgdheid en grote verontwaardiging’ bij de Saharaanse regering in ballingschap.
Volgens de Saharanen zijn de opnames ‘een gevaarlijke vorm van culturele normalisering van de bezetting, en een onethische uitbuiting van kunst en film om het beeld van een koloniale situatie te verfraaien’. De regering in ballingschap beschuldigt Nolan van ‘een duidelijke schending van het internationaal recht’.
De Marokkaanse regering is juist zeer in haar nopjes met de komst van Nolan. Vanaf de set in Dakhla jubelt Mehdi Bensaid, de minister van Cultuur, dat The Odyssey Dakhla ‘meer zichtbaarheid zal geven als filmbestemming’. ‘Dankzij de wereldwijde verspreiding van deze film zullen Dakhla en Marokko bekend worden bij mensen die deze regio en ons land mogelijk nog niet kenden’, zegt Bensaid in een interview met nieuwswebsite Medias24.
Nolan en filmdistributeur Universal hebben nog niet gereageerd op de commotie. The Odyssey verschijnt in de zomer van 2026 in de bioscopen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant