Een nieuw energietijdperk ligt binnen handbereik – waarin goedkope, schone en overvloedige energie een wereld vol economische kansen aandrijft. Maar de transitie is nog niet snel en eerlijk genoeg, betoogt VN-secretaris generaal António Guterres.
Energie heeft het pad van de mensheid gevormd – van de controle over vuur tot het gebruik van stoom en de splitsing van het atoom. Vandaag staan we aan het begin van een nieuw tijdperk. De zon komt op in een tijdperk van schone energie.
Vorig jaar was bijna alle nieuwe energiecapaciteit afkomstig van hernieuwbare bronnen. De investeringen in duurzame energie stegen tot 2 biljoen dollar – 800 miljard dollar meer dan in fossiele brandstoffen.
Over dit artikel
António Guterres is secretaris-generaal van de Verenigde Naties.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Zonne- en windenergie zijn nu de goedkoopste energiebronnen op aarde, en duurzame energiesectoren zorgen voor banen, stimuleren groei en drijven vooruitgang aan – ook al gaan nog altijd veel meer subsidies naar fossiele brandstoffen.
Landen die blijven vasthouden aan fossiele brandstoffen beschermen hun economieën niet, maar saboteren ze – deze landen ondermijnen hun concurrentievermogen en missen de grootste economische kans van de 21ste eeuw.
Schone energie zorgt ook voor energieonafhankelijkheid en -zekerheid. Fossiele brandstofmarkten zijn gevoelig voor prijsschokken, bevoorradingsproblemen en geopolitieke onrust, zoals toen Rusland Oekraïne binnenviel. Maar er zijn geen prijspieken voor zonlicht, geen embargo’s op wind en bijna elk land heeft voldoende hernieuwbare bronnen om in de eigen energiebehoefte te voorzien.
Ten slotte, schone energie stimuleert ontwikkeling. Honderden miljoenen mensen die nog altijd zonder elektriciteit leven, kunnen zo snelle, betaalbare en duurzame stroom krijgen, vooral dankzij offgrid- en kleinschalige zonnetechnologieën.
Daarom is het tijdperk van duurzame energie onstuitbaar. Maar de transitie verloopt nog niet snel en nog niet eerlijk genoeg. Ontwikkelingslanden blijven achter. Fossiele brandstoffen domineren nog altijd de energiesector en de uitstoot blijft stijgen, terwijl die juist drastisch moet dalen om het ergste van de klimaatcrisis te voorkomen. Om dat te herstellen, moeten we op zes fronten actie ondernemen.
Ten eerste moeten regeringen zich volledig inzetten voor een toekomst van duurzame energie. De komende maanden moet elk land nieuwe nationale klimaatplannen indienen – de zogenaamde Nationally Determined Contributions – met doelstellingen voor het komende decennium. Die plannen moeten aansluiten bij de doelstelling om de wereldwijde temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graad Celsius, alle emissies en sectoren omvatten en een duidelijk pad naar duurzame energie uitstippelen. De G20-landen, die verantwoordelijk zijn voor ongeveer 80 procent van de wereldwijde uitstoot, moeten het voortouw nemen.
Ten tweede moeten we energiesystemen voor de 21ste eeuw opbouwen. Zonder moderne energienetwerken en opslag kan hernieuwbare energie haar potentieel niet volledig benutten. Voor elke dollar die in hernieuwbare energie wordt geïnvesteerd, gaat er slechts 0,6 dollar naar netwerken en opslag. Die verhouding moet één op één worden.
Ten derde is het aan overheden om de wereldwijd snelgroeiende energievraag te beantwoorden met hernieuwbare energie. Ook grote technologiebedrijven moeten hun steentje bijdragen. In 2030 zouden datacenters evenveel elektriciteit kunnen verbruiken als het hele land Japan momenteel doet. Bedrijven moeten zich ertoe verplichten om deze datacenters met hernieuwbare energie te voeden.
Ten vierde moeten we rechtvaardigheid verankeren in de energietransitie. Dat betekent dat we gemeenschappen die nog afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen moeten helpen zich voor te bereiden op een toekomst van duurzame energie. En dat betekent ook dat we de toeleveringsketens van essentiële grondstoffen moeten hervormen. Vandaag de dag zijn die doorspekt met mensenrechtenschendingen en milieuschade, en zitten ontwikkelingslanden vast aan de onderkant van de keten. Dat moet stoppen.
Ten vijfde moeten we handel inzetten als instrument voor energietransitie. De toeleveringsketens voor duurzame energie zijn sterk geconcentreerd en de wereldhandel is versnipperd. Landen die zich inzetten voor een nieuw energietijdperk moeten de energievoorziening diversifiëren, tarieven voor duurzame energie verlagen en investeringsverdragen moderniseren om de transitie te ondersteunen.
Ten zesde en laatste moeten we de geldstromen naar ontwikkelingslanden verhogen. Afrika ontving vorig jaar amper 2 procent van de investeringen in hernieuwbare energie, terwijl het 60 procent van de beste zonne-energiebronnen ter wereld bezit. Internationale actie is nodig om te voorkomen dat schuldaflossingen de begrotingen van ontwikkelingslanden leegzuigen, om de kredietverleningscapaciteit van multilaterale ontwikkelingsbanken aanzienlijk te verhogen en om veel meer privéfinanciering aan te trekken.
Kredietbeoordelaars en investeerders moeten ook hun risicobeoordelingen moderniseren, en rekening houden met de mogelijkheden van duurzame energie, de kosten van klimaatchaos en het gevaar dat fossiele bezittingen hun waarde verliezen.
Een nieuw energietijdperk ligt binnen handbereik – een tijdperk waarin goedkope, schone en overvloedige energie een wereld met rijke economische kansen aandrijft, waarin landen energieonafhankelijk zijn en elektriciteit een geschenk is voor iedereen.
Dit is ons moment om de wereldwijde transitie een impuls te geven. We moeten die kans grijpen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant