Er speelt zoveel tegelijk, het zou gek zijn als rundvlees niet nog duurder wordt. Maar niet iedereen wordt ongelukkig van hogere vleesprijzen.
Lijkt het maar zo of liggen er deze zomer minder steaks en hamburgers op de barbecue, en meer kip en vis? Misschien heeft het iets met de prijs te maken. 40 euro voor een kilo ribeye is heel normaal tegenwoordig. Blijft dat zo? En zijn hoge rundvleesprijzen alleen maar slecht nieuws of valt er nog iets positiefs uit te halen?
De vleesprijzen stijgen al langer, maar gaan sinds eind vorig jaar steil omhoog. In mei lag de winkelprijs van rundvlees zelfs 11 procent boven die van maart. Dat doet pijn, als je van biefstuk houdt. En kijk je naar de prijsontwikkeling sinds 2020, dan zie je dat bij producenten en boeren de prijzen nog harder zijn gestegen.
„Consumentenprijzen blijven vaak wat achter”, zegt Pieter Willem Blokland, landbouweconoom van Wageningen University & Research, daarover. Supermarkten kiezen ervoor de prijzen niet te snel en te veel te laten stijgen, om geen marktaandeel te verliezen. En vaak lopen er nog contracten tussen producent en supermarkt die voor een dempend effect zorgen. Maar uiteindelijk zal iedereen het bij de kassa voelen.
Wat er nu gebeurt, zegt Blokland, is anders dan in 2022. Ook toen was er een piek. „Maar toen zorgde de Oekraïne-oorlog voor een tijdelijke marktverstoring. Nu is het aanbod krap, en de onzekerheid groot – je weet niet waar het naartoe gaat. Die steile lijn van de prijzen bij de boer, dat is echt bijzonder.”
Dat krappe aanbod komt niet uit de lucht vallen. Het komt door de stoppersregeling voor boeren, hoor je vaak: minder boeren betekent minder melkvee om te slachten. Dat is één kant van het verhaal. Nu de melkprijzen hoog zijn, loont het ook om koeien wat langer te blijven melken, en de slacht uit te stellen. Ook dat geeft krapte.
En er speelt er meer. In andere EU-landen, met name in Frankrijk, stoppen ook veel boeren met runderen die speciaal voor het vlees gehouden worden. De prijs voor rundvee mag dan goed zijn, veevoer en energie zijn ook duur, en de opbrengst van vleeskoeien staat ondanks de hoge vleesprijzen onder druk.
Tegelijk lieten boeren met vleesrunderen begin dit jaar hun vee jonger slachten, vanwege de hoge de vleesprijzen. „Jonger slachten betekent minder vlees per dier en minder dieren; het verergert de krapte”, zegt Matthijs Bremer, analist van DCA Market Intelligence.
De waarde van rundvlees wordt voor een groot deel bepaald op de wereldmarkt. En daar is nog meer aan de hand. In de Verenigde Staten en Zuid-Amerika leidt aanhoudende droogte tot kleinere veestapels. In grote vleesproducerende staten als Nebraska zijn de velden soms zo verschroeid dat boeren hun vee eerder naar de slacht moeten brengen, zonder dat ze hun kudde meteen aanvullen met jongvee.
In tijden van schaarste komt aan de oppervlakte hoe de markt zich in bochten wringt. Vakblad Boerderij schreef eind mei dat de hoge prijzen in Nederland Deense handelaren en veehouders verleiden om hun vleeskoeien aan een Nederlands slachthuis te verkopen. President Erdogan kondigde vorig jaar aan rundvee uit Brazilië en Uruguay te halen om het in Turkije halal te slachten en zo rundvlees niet nóg duurder te laten worden dan het al was.
Het gesleep met dieren is van alle tijden. „Maar toch verschrikkelijk”, zegt Lesley Moffat, van dierenwelzijnsorganisatie Eyes on Animals, dat zich vooral richt op veetransporten. Ze ziet wel waar het door komt. In Nederland daalde het aantal runderslachtingen in een jaar tijd met 8 procent. „In de weinige grote slachterijen die Nederland nog heeft, draait alles om efficiëntie en telt elke cent. Ze moeten de slachtlijnen blijven vullen om rendabel te blijven.”
Dat de markt erom vraagt, betekent niet dat je niet met transporten kunt stoppen, zegt ze. „Er zijn ook landen, zoals Zwitserland, die geen levende dieren voor de slacht importeren. Dat kan Nederland ook doen. Je moet ergens beginnen.”
Niemand is blij met duurdere boodschappen. Maar niet iedereen is ongelukkig met hogere rundvleesprijzen. Vraag het aan Jeroom Remmers van de True Animal Protein Price Coalition, een organisatie die lobbyt voor een eerlijke vleesprijs. „Wat we al sinds 2019 bepleiten, gebeurt nu door ontwikkelingen in de markt.”
In het tweede kwartaal van 2025 verkochten Nederlandse supermarkten 18 procent minder rundvlees dan in dezelfde periode vorig jaar. De prijs was ruim een derde hoger, volgens nieuwe cijfers van marktonderzoeksbureau Circana. Wat Remmers hoopte, is nu te zien: als de prijs maar hard genoeg stijgt, daalt de consumptie vanzelf.
Dat juist rundvlees nu zo duur is, noemt Remmers „een zegen”. Niets van wat we eten heeft zo’n grote klimaatvoetafdruk als rundvlees. Zelfs overstappen op varken of kip is al winst – ze hebben geen beter leven dan koeien, maar kip stoot wel minder broeikasgas uit dan koe, per kilo vlees. En het is gezonder dan rood vlees.
Doet het er dan helemaal niet toe hoe rundvlees duurder wordt? Dat toch wel, zegt Remmers. Wanneer je alle verborgen kosten in de prijs zou verdisconteren, kom je nog hoger uit. En liever dan de prijs aan de markt over te laten, zou Remmers zien dat er een verbruiksbelasting op dierlijke producten komt. Zodat de overheid deze inkomsten, net als alcohol-accijnzen of een CO2-heffing, kan inzetten voor zinvolle dingen. „Dat kan defensie zijn, als dat bij je politieke voorkeur past. Maar liever zien we dat er stikstofmaatregelen mee worden gefinancierd, of een lagere btw op groente en fruit.”
Met een verbruiksbelasting kun je, anders dan met een hogere btw, ook voorkomen dat het prijsverschil tussen biologisch en gangbaar vlees groter wordt. „Btw is een percentage van de prijs. Verbruiksbelasting wordt per kilo berekend; grote verpakkingen kiloknallers worden dan duurder ten opzichte van duurzamer vlees.”
Een paar jaar geleden hadden voorstanders van een vleesheffing de wind nog in de rug. Tijdens de onderhandelingen over het (mislukte) landbouwakkoord waren er plannen om met een vleestaks boeren te betalen voor natuurbeheer.
Maar de wind is gedraaid. De dure boodschappen zijn een speerpunt voor rechts en links. Voor een heffing boven op de hoge prijs die consumenten (kiezers!) nu al betalen voor hun vlees, krijg je in Den Haag weinig applaus, ook al zou je dat mogelijk kunnen rechttrekken met goedkopere groenten en fruit.
De ironie is: als de overheid geen hogere prijzen afdwingt, doet de natuur het wel. De verborgen kosten beginnen zich nu al te openbaren in de voedselprijzen, en Remmers is niet de enige die dat te berde brengt. Grote voedselbedrijven noemen klimaatverandering als een risico voor de beschikbaarheid en betaalbaarheid van grondstoffen.
Drie Amerikaanse onderzoekers schreven er vorige week nog over in het wetenschappelijk tijdschrift Nature: hoe langer de wereld doorgaat met zoveel vlees en zuivel eten, hoe meer we in 2050 moeten inleveren om de opwarming van de aarde te stoppen. En hoe duurder ons voedsel zal worden. Niet alleen de ribeye op de barbecue dus. Ook de maiskolf. Al ons voedsel.
De laatste inzichten over eten de lekkerste recepten en slimme tips om gezond te leven
Source: NRC