Nederland heeft samen met 25 andere landen opgeroepen tot een einde aan de oorlog in Gaza. Ook de hulpverlening moet worden verbeterd. Het is bepaald niet de eerste oproep aan Israël, maar het taalgebruik is dit keer opvallend veel steviger.
In de gezamenlijke verklaring wordt kritiek geuit op de hulpverlening in Gaza. Volgens de betrokken landen hanteert Israël "een gevaarlijke methode", waarbij Palestijnen onnodig risico lopen om aan voedsel te komen.
Bovendien stellen de ondertekenaars dat de aanvoer van hulp volstrekt onvoldoende is, waardoor de humanitaire situatie in Gaza "een nieuw dieptepunt" heeft bereikt. De landen noemen het "onacceptabel" dat Israël hulp weghoudt bij de Palestijnen en roepen het land op direct alle beperkingen op te heffen.
"Het is zaak om druk te blijven houden op Israël om de catastrofale humanitaire situatie te verbeteren", zegt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Casper Veldkamp op X. Vanwege de ernst van de situatie gaat het om een "resolute verklaring", zegt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken tegen NU.nl. Een die bovendien "vrij stevige taal" bevat.
De verklaring is ondertekend door de buitenlandministers van Australië, België, Canada, Denemarken, Estland, Finland, Frankrijk, Ierland, IJsland, Italië, Japan, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland.
Een diplomatieke verklaring maakt op zichzelf weinig tot geen verschil bij grote kwesties, zegt expert Benjamin Duerr. Bovendien zijn dergelijke verklaringen juridisch niet bindend. Waarom dan toch naar dit middel grijpen? "De morele druk die daarmee ontstaat of wordt opgebouwd, kan impact hebben", zegt Duerr.
Duerr stelt dat er stilaan een verschuiving gaande is in hoe landen zich opstellen richting het conflict. Dat ziet ook diplomaat Kees Rade. "Dat Nederland - gelet op de historische houding ten aanzien van Israël - zo'n verklaring zou ondertekenen, was een aantal maanden geleden ondenkbaar", zegt hij.
De gezamenlijke verklaring geeft volgens Duerr dan ook "uiting aan een bredere ontwikkeling." En doordat het document is opgesteld en ondertekend door meerdere landen, legt het volgens hem tevens meer gewicht in de schaal.
De Verenigde Staten hebben de verklaring niet ondertekend. Maar ook in Washington is toenemende onvrede over de koers van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, meldde nieuwssite Axios zondag op basis van ingewijden.
Duerr en Rade vinden verder het taalgebruik opvallend. Net zoals dat er door de landen gedreigd wordt met "vervolgstappen" als de oorlog niet onmiddellijk wordt beëindigd. "Daarmee wordt de diplomatieke druk flink opgevoerd", stelt Rade.
"Hoe meer landen betrokken zijn bij de verklaring, hoe moeilijker het is om overeenstemming te bereiken", vult Duerr aan. "Dat ze erin geslaagd zijn om zo'n duidelijke verklaring op te stellen, laat zien dat de zorgen breed gedeeld worden."
De 27 EU-ministers van Buitenlandse Zaken zijn het erover eens dat er druk op Israël moet blijven om de humanitaire situatie in Gaza te verbeteren. Maar sancties bleven vorige week na gesprekken uit. Wel heeft de Europese Commissie een lijst geïnventariseerd met maatregelen die aan Israël opgelegd kunnen worden.
Hoogleraar Alette Smeulers ziet de verklaring ook als een goed signaal, bijvoorbeeld richting de mensen in Israël die het niet eens zijn met het beleid van de regering.
"Met alles wat je doet, zorg je voor scheurtjes in het beleid en de toon van premier Netanyahu", stelt Smeulers. "En je weet nooit welk scheurtje de doorslag zal geven bij verandering".
Israël lijkt in ieder geval niet onder de indruk van de gezamenlijke verklaring. Het ministerie van Buitenlandse Zaken noemt de tekst op X "losgezongen van de realiteit". De 25 landen moeten hun klachten vooral bij Hamas neerleggen, zegt Israël.
Hamas wordt overigens wel degelijk aangesproken in de verklaring. De militante beweging moet "onmiddellijk" gijzelaars vrijlaten. "We veroordelen hun voortdurende gevangenschap en roepen op tot hun onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating."
Daarnaast vindt het ministerie de timing van de verklaring bijzonder ongelukkig, aangezien Israël met Hamas onderhandelt over een wapenstilstand. Met de verklaring geven de landen "een verkeerd signaal af aan Hamas".
De Israëlische opstelling komt voor Rade niet als een verrassing. "We hebben helaas te maken met een land dat zich niet heel veel lijkt aan te trekken van dit soort verklaringen."
De diplomaat zegt dat de verklaring vooral ook is opgesteld voor de ondertekenaars zelf. "In steeds meer landen komen beleidsbepalers onder druk van de publieke opinie te staan om 'iets' te doen", zegt hij. Met de verklaring van maandag willen regeringen volgens Duerr "tegemoetkomen aan die zorgen".
Source: Nu.nl algemeen