Om de democratie te versterken wil de Labour-regering het stemrecht uitbreiden naar 16- en 17-jarigen. De reacties op het plan zijn verdeeld, en de electorale gevolgen onzeker.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Ze mogen geen sigaretten kopen, kunnen niet kandidaat staan voor een politieke functie en alcohol drinken is voor hen alleen toegestaan met een volwassene in de buurt. Wat 16- en 17-jarigen voortaan wel mogen, is hun stem uitbrengen bij de verkiezingen. Wie belasting betaalt, zo redeneerde premier Keir Starmer, moet ook de kans krijgen om naar het stemhokje te gaan en mee te praten over het landsbestuur. Het versterkt volgens hem de democratie.
Op zich is deze uitbreiding van het stemrecht geen verrassing. Voor hun eigen verkiezingen hadden de Schotten en de Welsh al stemrecht gegeven aan deze groep tieners. Voor de verkiezingen van 2024 had de Labour Partij het opgenomen in haar manifest, maar het ontbrak in de troonrede die koning Charles III kort na de verkiezingszege uitsprak. Het was, zo bleek, geen dringende noodzaak voor de linkse regering.
Een jaar later ligt alles anders. De Labour-regering heeft een beroerd openingsjaar achter de rug, hetgeen wordt weerspiegeld in de peilingen. Daarin staat het rechtse Reform UK al maanden voor. Als deze trend zich doorzet stevent het land af op een premierschap van Reform UK-leider Nigel Farage, al zijn de verkiezingen nog vier jaar weg. Labour’s positie dreigt verder te verzwakken als oud-leider Jeremy Corbyn daadwerkelijk een nieuwe linkse partij opricht.
Verjonging van de stemgerechtigde bevolking kan de electorale positie van de sociaaldemocraten versterken. Al decennia is uit kiezersonderzoeken gebleken dat jongeren progressiever zijn dan ouderen. Bij de afgelopen Lagerhuis-verkiezingen stemde 41 procent van de 18-24 jarigen op Labour, en 19 procent op de Green Party. Bij 16- en 17-jarigen zal dat niet veel anders zijn, is de verwachting onder analisten. Labour zal hopen op een ‘youthquake’.
Volgens de gezaghebbende ‘verkiezingsprofessor’ John Curtice zal vooral de Green Party profiteren. ‘De Groenen zullen voor deze nieuwe lichting kiezers het aantrekkelijkst zijn, omdat zowel jongeren als groene kiezers sociaal liberaal zijn’, zei hij tegenover de BBC. Luke Tryl van het peilingbureau More in Common verwacht dat het electorale effect gering zal zijn, temeer omdat de bereidheid onder de 16- en 17-jarigen om te gaan stemmen relatief beperkt is.
De politieke reacties op de hervorming liepen langs de ideologische scheidslijnen. Reform UK-leider Farage noemde het ‘een poging om het politieke systeem te bespelen’. Hij voegde eraan toe dat zijn partij het wel eens beter kan doen dan verwacht in die leeftijdscategorie, zeker onder jongens. Farage heeft veel volgelingen op TikTok. De plaatsvervangend leider van het bestuur van graafschap Warwickshire is een 18-jarige afgevaardigde van Reform.
Vice-premier Angela Rayner wees erop dat deze groep jongeren al bijdraagt aan de samenleving door ‘te werken, belasting betalen en te dienen in het leger’. Ook beweerde ze dat ze al mogen trouwen, maar dat is onjuist: in het huwelijk treden mogen ze pas op hun 18de. Stemrecht voor 16- en 17-jarigen heeft ook steun van children’s commissioner (Kinderombudsman) Rachel de Souza: ‘Het is een boodschap dat hun ideeën meetellen.’
In The Guardian wees politiek commentator Rowena Mason erop dat de electorale gevolgen verre van duidelijk zijn. Ze haalt een opzienbarend opinieonderzoek aan van Merlin Strategy, dat in opdracht van ITV News politieke ideeën van 16- en 17-jarigen onderzocht. Labour kreeg van 33 procent de voorkeur, Reform UK van 20 procent. Opvallend was dat maar de helft positief over democratie dacht en slechts 18 procent zou gaan stemmen.
The Daily Telegraph wijst op eerdere ervaringen in Oostenrijk, waar deze uitbreiding van het stemrecht in 2007 al werd doorgevoerd. Bij verkiezingen bleken jongeren radicalere partijen, links en rechts, te verkiezen boven de middenpartijen. In The Mail on Sunday schreef de Labour-gezinde commentator Dan Hodges dat Starmer zichzelf voor de gek houdt met zijn voornemen. ‘16-jarigen zullen nooit op hem stemmen.’
Met zijn handreiking naar de jeugd treedt Starmer in de voetsporen van zijn voorganger Tony Blair, onder wiens premierschap in 1998 een ‘Youth Parliament’ werd opgezet, een parlement voor tieners.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant