Voor het Vredespaleis in Den Haag vroegen honderden druzen om ingrijpen van de Verenigde Naties in het plotseling opgelaaide conflict in Syrië. Minstens duizend mensen zijn daarbij gedood. De in Nederland wonende Manal zag op haar telefoon hoe een aantal familieleden werd doodgeschoten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant
Het is mogelijk dat ze straks de woorden niet meer kan vinden, excuseert Manal (43) zich als ze het terras oploopt tegenover het Vredespaleis in Den Haag. Ze kan de gruwelijke beelden die ze afgelopen week binnenkreeg op haar telefoon nog nauwelijks bevatten. Sinds een week wordt ze overspoeld met berichten over het opgelaaide geweld in de zuid-Syrische stad Suwayda, en heeft ze geen oog meer dichtgedaan.
De druzische, die met haar man, zoon en dochter zes jaar geleden uit Syrië naar Nederland vluchtte, wordt zo nu en dan aangevuld door haar gezinsleden die eveneens weinig slaap hebben gehad. Manal draagt foto’s mee van familieleden uit de zuid-Syrische stad Suwayda. Ze zijn afgelopen week geëxecuteerd.
Net als enkele honderden andere in Europa wonende druzen is het gezin zaterdagmiddag naar Den Haag gekomen om te demonstreren tegen het geweld in de provincie Suwayda in het zuiden van Syrië. Een eeuwenoud lokaal conflict tussen de bedoeïenen en druzen, een etnisch religieuze minderheid, escaleerde daar afgelopen week waarna het Syrische regeringsleger de provincie Suwayda en de gelijknamige stad binnenviel.
Ook Israël voegde zich vorige week in de strijd met luchtaanvallen op doelen van het Syrische leger. Het land wil daarmee naar eigen zeggen de druzen beschermen. Maar critici denken dat Israël vooral wil voorkomen dat de Syrische regering de controle krijgt over Suwayda, dat grenst aan door Israël bezet gebied en dat door Jeruzalem als een soort bufferzone zou worden gezien.
‘Staan jullie telefoons wel op stil?’, vraagt Manal haar zoon en dochter voor de zekerheid aan het begin van het interview. Ze gaan sinds een week immers ‘elke minuut’ af. Het gezin komt uit Suwayda en kent de stad goed. Ze hebben er tientallen familieleden en vrienden wonen. Aanvankelijk kwamen de berichten van hen, maar inmiddels is direct contact met de stad schaars. ‘Er is geen wifi, er is geen elektriciteit’, vertelt Manal. ‘Ze zijn totaal geïsoleerd.’
Hun informatie halen ze nu vooral uit de vele groepsapps van de druzische diaspora in Europa waarin de schaarse berichten uit Suwayda worden gedeeld. Tijdens het gesprek kan het gezin het niet laten toch een paar keer te kijken of ze niet een update hebben gemist.
Toen begin vorige week nog wel contact mogelijk was, belde Manal veel met haar vader. Het waren gehaaste gesprekken waarin ze live op de hoogte werd gehouden van het Syrische leger dat oprukte in de straten van de druzische stad en uiteindelijk het huis van haar vader binnendrong.
‘Hij vertelde: ze komen naar binnen nu, ze hebben een tank, ze hebben wapens. Als je ooit terugkeert naar de stad, dan zijn wij er misschien niet meer. Misschien vind je alleen het huis nog terug’, vertelt Manal geëmotioneerd. Haar zoon Karim valt haar bij. ‘Het is de eerste keer dat ik angst hoorde in opa’s stem.’
Meerdere keren zijn soldaten het huis binnengegaan, vertelt Manal, maar de laatste keer dat ze kort met elkaar spraken, afgelopen weekend, was haar vader nog ongedeerd.
Dat de geweldsspiraal inmiddels een hoge tol heeft geëist onder de bevolking is duidelijk. Volgens het in Engeland gevestigde Syrische Observatorium voor Mensenrechten zijn al meer dan duizend mensen omgekomen. Het Syrische leger heeft in het conflict de kant gekozen van de bedoeïenen. Soldaten zouden zich schuldig hebben gemaakt aan executies van druzen.
Volgens de Syrische regering onder leiding van president Al-Sharaa, die vorig jaar het regime van dictator Bashar Al Assad omverwierp, was de interventie nodig om burgers, en dus de druzen, te beschermen. Maar volgens de druzen zelf maken de soldaten zich juist schuldig aan ‘sektarisch geweld’, worden huizen in brand gestoken en zijn zowel druzische strijders als burgers vernederd en geëxecuteerd.
Tegenover het Vredespaleis, waar het internationaal gerechtshof van de Verenigde Naties huist, vragen de druzische demonstranten daarom actie van de internationale gemeenschap. Ze willen dat de VN ingrijpen, dat de mensen in Suwayda humanitaire hulp krijgen, er een humanitaire corridor komt en dat er onafhankelijke onderzoekers en journalisten worden toegelaten in het gebied.
Manal, die om veiligheidsredenen alleen met haar voornaam in de krant wil, heeft getwijfeld of ze het verhaal zou vertellen over haar familieleden die zijn omgekomen. Aanvankelijk wilde ze haar gezin en zichzelf uit de wind houden, maar zaterdagochtend hakten ze samen de knoop door. ‘Ik kan niet meer wachten. Ik moet mijn stem laten horen voor mijn familie’, zegt ze, ‘zodat hun dood niet helemaal zinloos is.’
Haar angst dat haar familie iets zou overkomen, werd bewaarheid toen ze afgelopen week werd geconfronteerd met een gruwelijke video waarop ze zes neven en een oom herkende. Op de beelden is te zien hoe een rij mannen geknield op een centraal plein in Suwayda zit, hun armen boven het hoofd. Eromheen lopen gewapende en gemaskerde mannen in uniform. Op basis van de beelden is onduidelijk tot welke factie zij behoren, maar de uniformen ogen als die van het Syrische leger.
Er klinken schoten. En hoewel het beeld hevig schokt, is duidelijk zichtbaar hoe de geknielde mannen op de grond vallen en levenloos blijven liggen. Het fragment is inmiddels de wereld overgegaan en werd onder meer geverifieerd door de NOS. Die concludeerde dat het inderdaad ging om een executie op een plein in Suwayda.
Manal en haar gezin hebben de beelden tientallen keren gezien. ‘We wilden ons ervan overtuigen dat ze niet echt waren, dat zij het níét waren’, zegt Karim. ‘We geloofden het niet.’ Manal: ‘Misschien waren ze nep. Misschien werd er alleen maar op de grond geschoten, of alleen maar boven hun hoofd, om ze bang te maken.’
Maar nu er langzaamaan meer duidelijk wordt, is die hoop weg. Een paar dagen geleden zijn de zeven mannen door andere familieleden begraven. Over de reden waarom ze zijn gedood, tasten Manal en haar gezin in het duister. ‘Ze werden gewoon uit hun huis gehaald, en koelbloedig geëxecuteerd.’
Ze heeft de foto’s van de zeven mannen uitgeprint en op twee kartonnen borden geplakt die ze hebben meegenomen naar de demonstratie. Door het verhaal nu te delen, hoopt Manal dat de dood van haar neven en oom de wereld kan wakker schudden. Ze wil daarmee vooral voorkomen dat meer familieleden hetzelfde overkomt.
Op de demonstratie blijkt dat Manal niet de enige is met die angst. Ondanks dat er in Nederland maar weinig druzen wonen (exacte cijfers zijn er niet, maar de gemeenschap spreekt zelf over enkele honderden tot ongeveer duizend druzische Nederlanders) is het plein voor het Vredespaleis aardig volgestroomd. Veel demonstranten, die zich in een grote kring hebben verzameld, hebben net als Manal foto’s van familieleden of vrienden uitgeprint en houden die omhoog. De sfeer is bedrukt. Op enkele leuzen na, is de kring stil.
Sommige druzen vinden dat de bevolking in Suwayda een speelbal is geworden in conflicten waar zij weinig mee te maken hebben. Zo denkt Karim dat de bombardementen van Israël op het Syrische leger niet zijn bedoeld om de druzen te beschermen, maar vooral om Israëlische belangen veilig te stellen. ‘Syrië en Israël mogen het met elkaar uitvechten, maar blijf weg uit Suwayda’.
‘Dat we hier staan is ook voor alle andere druzische slachtoffers’, gaat Karim verder. ‘We kunnen onszelf niet meer aankijken in de spiegel als wij nu niks doen. Elke persoon die ik bel, zegt: we leven in angst, de situatie is afschuwelijk. En dit is maar een voorbeeld van duizenden verhalen.’
De achternaam van Manal is bekend bij de redactie.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant