Het Tourcafé in Hilversum is weer open: een tijdelijke ontmoetingsplek waar wielerfans samen de slotweek van de Tour de France beleven. Dat roept bij velen nostalgische herinneringen op aan krakende campingradio’s en het hele gezin rond de tv. Wat maakt juist de Tour zo’n hecht zomerritueel?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
De Col du Tourmalet is nog maar net in beeld op het grote scherm van het Tourcafé in Hilversum, of de herinneringen borrelen op. ‘Ik weet nog precies met wie ik daar toen was’, zegt Joost Hontelez (60), in wielerpak, nog nahijgend van de tocht die hij die ochtend samen met zijn vriend Menno Anker (64) vanuit Utrecht maakte.
Even later veert hij op: ‘Ah, de Superbagnères! Daar heb ik ooit een wedstrijd gereden.’ Vroeg opgestapt, in lycra, zijn de twee heren nu neergestreken in het Tourcafé: een tijdelijke wielerhub waar bezoekers de laatste Tourweek live volgen.
Het Tourcafé op het Hilversumse Mediapark, een initiatief van NPO Radio 1 en de NOS, is ingericht als eerbetoon aan de collectieve herinnering aan de Tour. De entreehal van Beeld & Geluid doet tijdelijk dienst als Franse camping, compleet met klapstoeltjes, een jeu-de-boulesbaan en een camper die fungeert als radiostudio van Radio Tour de France. Tussen de etappes door zijn er optredens van artiesten als Van Dik Hout, Goldband en Toontje Lager. Het publiek is overwegend mannelijk en grijzend, dan wel kalend. Hier en daar zit een kind naast vader of opa.
De opening van het Tourcafé benadrukt hoe diep de Tour is verankerd in de Nederlandse zomercultuur. Wat ooit begon als een Franse wielerwedstrijd is uitgegroeid tot een sociaal fenomeen waarbij tienduizenden mensen zich jaarlijks naar het ritme van de Tour voegen. Alleen al naar Radio Tour de France luisteren gemiddeld zo’n 2,2 miljoen luisteraars per week, wat het een van de best beluisterde programma’s op de Nederlandse radio maakt.
Het idee voor het Tourcafé ontstond in 2018, toen Tom Dumoulin en Steven Kruijswijk onverwacht hoog in het klassement stonden. ‘Twee Nederlanders op weg naar het podium, dat was historisch’, zegt Robbert Meeder, inmiddels voor het elfde jaar presentator van Radio Tour de France. Voor de laatste uitzending werd hij naar Parijs gestuurd, waar een geïmproviseerd radiopunt werd opgetuigd met plastic stoelen en een partytent. ‘Mensen vonden het geweldig.’
Terug in Nederland schreef Meeder een voorstel: waarom dat ietwat knullige campinggevoel niet voortzetten, maar dan met publiek in eigen land? In 2019 ging het Tourcafé open. Na een coronapauze is dit de derde editie.
Voor Meeder is de Tour onlosmakelijk verbonden met de zomer. ‘Toen ik met mijn ouders op vakantie was, hing er een kortegolfradiootje aan een campingstoel. Zo luisterden we naar de Tour. Als ik dit vertel, ben ik weer daar.’
De kracht zit volgens hem in de mix van sport, muziek en herinnering. ‘Zoals de Top 2000 je terugbrengt naar vroeger: die plaat, toen was ik zo oud. Bij de Tour is dat gevoel nóg sterker, omdat er altijd wel iets gebeurt: een valpartij, een overwinning. Mensen hebben daar herinneringen aan.’
Ook voor cafébezoekers Hontelez en Anker voert de Tour terug naar hun jeugd. Hontelez komt uit het Brabantse Ossendrecht, waar Hennie Kuiper woonde toen hij tweede werd in de Tour. ‘Ik zat als 10-jarige met het hele gezin voor een zwart-wittelevisie van Philips, vurig hopend dat hij zou winnen.’ Anker werkte als jongen bij een bollenkweker in de kop van Noord-Holland. ‘In de schuur stond altijd de Tour aan. Gelukkig was het werk niet moeilijk, dus we konden gewoon kijken.’
In een tijd waarin sport steeds individueler wordt beleefd, onder meer door de opkomst van streamingdiensten, creëert de Tour met zijn vaste dagindeling en langgerekte spanningsboog juist een gedeeld ritueel. Campings organiseren gezamenlijke kijkmomenten, cafés zetten schermen op pleinen, vrienden vullen Tourpoules in, gezinnen luisteren naar Tourflitsen onderweg naar Frankrijk.
In Frankrijk is die collectieve beleving nog zichtbaarder. Langs het parcours staan tienduizenden toeschouwers, vaak al uren van tevoren, geflankeerd door koelboxen, vlaggen en klapstoeltjes. Campings aan de route zijn weken vooraf volgeboekt.
‘Sport verbindt’, zegt Tom Dumoulin, die dit jaar het Tourcafé opent. Hij komt net terug uit Frankrijk, waar hij verslag deed, en heeft zijn rolkoffer nog in de hand. ‘Of het nou om voetbal gaat of om wielrennen: het is iets wat je samen beleeft.’ Zelf groeide hij niet op met de Tour. ‘Ik kom niet uit een wielergezin. Mijn vader keek weleens en dan keek ik met een schuin oog mee. Ik begon het pas echt te volgen toen ik op mijn vijftiende begon met wielrennen.’
Pal voor het scherm zitten Yvet Legters (21) en Dirk Reijnoudt (24), die die ochtend vanuit Varsseveld zijn vertrokken. Legters is vooral mee ‘voor de sfeer’. Reijnoudt kijkt geconcentreerd, zonder zijn blik van het scherm te wenden. Vandaag is etappe 14: van Pau naar Luchon-Superbagnères, 182,6 kilometer over vier cols, waaronder de Tourmalet. ‘Het is één groot slagveld’, zegt hij. ‘Maar mooi om ze te zien zoeven.’ Lachend: ‘En dat je zelf gewoon op een stoel zit.’
Dan ontstaat er reuring in het café. Renners ploeteren tegen de wind, mist hangt laag over de Pyreneeën. Een van hen grijpt een kartonnen bord van een toeschouwer en schuift het onder zijn vest als geïmproviseerd windjack. ‘Wat gebeurt hier nou?’, klinkt het verbaasd uit het publiek. Even later opnieuw opwinding: de Belgische wielrenner Remco Evenepoel raakt steeds verder achterop en moet de Tour verlaten.
‘O, o, dat gaat niet goed’, roept Hontelez, die de koers luidkeels analyseert. Zijn vriend Anker heeft intussen nagedacht over wat de Tour tot zo’n gedeelde ervaring maakt. ‘Het collectieve’, zegt hij, ‘zit ’m erin dat je in contact komt met mensen die ook weleens die berg op zijn gefietst. Door die ervaring met elkaar te delen, wordt het een gezamenlijke beleving.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant