DEN HAAG - Met 5,5 miljoen verkochte exemplaren is het nog steeds één van de meest succesvolle kinderboekenreeksen in Nederland: Arendsoog. Van Jan Nowee, en later zijn zoon Paul Nowee. De in totaal 63 delen over Arendsoog en zijn vriend Witte Veder waren razend populair, voornamelijk onder jongens. Deze maand is het precies negentig jaar geleden dat het eerste deel verscheen. Maar als het aan de uitgever van Jan Nowee had gelegen, was het eerste deel nooit uitgebracht.
Jack Nowee is de kleinzoon van Jan Nowee. Als we bij zijn huis aankomen, staat er een mini-bibliotheek voor de deur, met daarop de naam Arendsoog. In de woonkamer is er ook geen ontkomen aan. Anderhalve boekenkast is gevuld met de boeken van zijn opa en zijn oom Paul Nowee.
Jack is ook de eigenaar van de Arendsoogwebsite. Begin deze eeuw heeft hij ook nog een paar fandagen georganiseerd.
Trots laat hij het gouden boek zien dat Paul Nowee in december 1973 kreeg uitgereikt van uitgeverij Malmberg. Voor zover Jack weet is het het eerste gouden boek dat ooit is uitgereikt.
'Eén van zijn kinderen vroeg Paul waarom muzikanten een gouden plaat krijgen en schrijvers nooit een gouden boek. Toen dacht Malmberg, bij de drie miljoenste Arendsoog geven we Paul een gouden boek.'
Jan Nowee begint in 1934 met het schrijven van Arendsoog. Niet alleen is hij onderwijzer, maar ook schrijver en ook nog eens werkzaam bij de bibliotheek.
Veel jongens willen de cowboyverhalen van Karl May lenen, maar Jan vindt die boeken niet geschikt voor de kinderen. Hij vond ze 'te ruw', weet Jack. 'Dus besloot hij zelf wat te proberen en zo is Arendsoog ontstaan.'
Zijn toenmalige uitgever Spaarnestad weigert het boek echter uit te geven. 'Spaarnestad was een katholieke uitgever. Ondanks dat het boek goed gekeurd was door de Katholieke Keurraad, vonden ze het geen goed idee. Ze zeiden: Tegenover zoveel schoten heeft den geest geen kans. Het is dus afgeketst. Toen zei mijn opa: Dan ga ik naar een andere uitgever.'
Die nieuwe uitgever wordt Malmberg. Jack: 'Spaarnestad heeft daar jaren spijt van gehad want er zijn 5,5 miljoen exemplaren van Arendsoog verkocht. Dat had mijn opa zelf ook niet verwacht.'
De eerste Arendsoog kwam in 1935 uit. Het tweede deel Witte Veder in 1936 en toen kwam de oorlog. Het derde deel is pas in 1949 verschenen.
In 1957 dreigt een voortijdig einde te komen aan de succesformule van Arendsoog als Jan Nowee overlijdt. Er zijn dan negentien delen verschenen.
Jack: 'Hij kreeg een hartlongoperatie en is daar in gebleven. Toen was hij dus dood en Malmberg kwam sympathiek condoleren maar ze vroegen wel aan mijn oma of hij deel twintig had afgemaakt?'
Omdat dat niet het geval is, vraagt Malmberg toestemming om op zoek te gaan naar een auteur om deel 20 af te maken. 'Dat vond mijn oma goed. Mijn oom Paul was net 22 en dacht: Dat gaat niet gebeuren, daar blijven ze met hun fikken vanaf, dat ga ik doen. Maar mijn opa maakte geen aantekeningen en zijn laatste zin was: En de volgende dag was Percy verdwenen....'
'Paul heeft het boek toen afgemaakt. Tenminste, is daarmee begonnen.' Als de moeder van Paul daar lucht van krijgt, roept ze de hulp in van de bevriende schrijver Leonard Roggeveen, die enthousiast reageert.
'Die zei tegen Paul, ik zie niet waar jouw vader is opgehouden met schrijven en waar jij bent begonnen. Dat is natuurlijk een fantastische veer in zijn reet en Paul is dus naar Malmberg gegaan.'
'Paul Nowee wordt daar ontvangen door de heren directeuren met een grote sigaar in de mond. Zo van: Jongetje van 23 jaar, wat kom jij hier nou doen?' zegt Jack. 'Uiteindelijk stemden ze toch in: Maak het maar af, dan gaan we wel kijken. Ze vonden het boek van Paul toch het beste en bovendien vonden ze het wel fijn dat de naam Nowee bleef voortbestaan.'
Niet alleen wil Malmberg deel twintig uitbrengen, ze willen Paul ook meteen vastleggen voor een vervolg maar daar moet de oom van Jack toch over nadenken.
'Hij liep over de Veluwe en trof daar een schoolklas. Ze speelden cowboy en indiaantje en riepen toen: Hé Arendsoog flikkert van zijn paard. Toen dacht hij: Arendsoog leeft toch en heeft besloten om door te schrijven.'
Met succes, want uiteindelijk verschijnen er in totaal 63 delen. Er komt een einde aan de reeks als Paul Nowee in 1993 overlijdt. Jack: 'Mijn oom is ook op 57-jarige leeftijd overleden. Hij vond: Arendsoog is iets mijn vader en van mij. Daar gaat niemand meer mee verder. Hij had al wel twee nieuwe hoofdstukken geschreven, maar hij vond het niet goed dat iemand anders nog een nieuw deel ging schrijven. Nee.'
Jack vermoedt dat zijn oom waarschijnlijk ook dacht dat het na 63 delen wel mooi was geweest. Zo blijkt wel, want ondanks dat Arendsoog nog steeds wordt verkocht, is het bij lange niet meer zo populair als tot begin jaren negentig.
Zelf heeft hij ook nooit de behoefte gehad om het stokje over te nemen. 'Nee, ik kan wel schrijven maar ik maak onderwijsmateriaal voor de kinderen op de basisschool, elke dag nog, ondanks dat ik met pensioen ben.'
Source: Omroep West Den Haag