De Franse premier stelt voor twee feestdagen te schrappen om het grote begrotingstekort terug te dringen. Frankrijk heeft bovendien veel meer geld nodig voor defensie, net als Nederland. De vraag is of zo'n maatregel Nederland veel zou opleveren.
Vanuit alle kanten klinkt kritiek op het plan van de Franse premier François Bayrou. Frankrijk moet in totaal 44 miljard euro besparen om het begrotingstekort onder de Europese norm te krijgen. De premier stelt meerdere maatregelen voor, maar het schrappen van twee feestdagen springt het meeste in het oog.
Terwijl Frankrijk het begrotingstekort onder controle probeert te krijgen, moet het land veel meer gaan uitgeven aan defensie. Alle NAVO-landen verhogen de uitgaven, spraken zij af op de recente top in Den Haag.
Het idee om een feestdag te schrappen vanwege hogere defensie-uitgaven, is niet nieuw. Denemarken stopte in 2024 om die reden met Store Bededag (Grote Gebedsdag), die al sinds 1686 bestond. Ook de Denen moesten offers brengen voor de oorlog in Oekraïne, vond premier Mette Frederiksen.
Kan het zijn dat Nederlanders ook zulke offers moeten gaan brengen? Kunnen feestdagen verdwijnen?
"Wat ik altijd interessant vind, is dat mensen denken dat ze op feestdagen het recht hebben vrij te zijn", zegt arbeidsrechtadvocaat Suzanne Meijers, die werkgevers bijstaat in lastige situaties.
"Dat een feestdag automatisch een vrije dag is, is niet in de wet vastgelegd", zegt Meijers. Zulke dingen worden vastgelegd in cao's of arbeidsovereenkomsten. "Feit is eigenlijk dat elke feestdag waarvoor je vrij krijgt, een cadeau is."
De Franse premier wil onder meer af van een vrije dag op Tweede Paasdag. Meijers snapt wel dat de Franse premier dat idee oppert. "Werkgevers hoeven dan geen vrij te geven." Dat betekent economische groei.
"Werkgevers in Nederland zullen zich er niet populair mee maken", denkt Meijers. In de huidige krappe arbeidsmarkt, waarin personeel schaars is en werknemers meer eisen kunnen stellen, is zo'n politiek voorstel dus onwaarschijnlijk.
Wat vaak terugkomt, is dat Nederland uitzonderlijk weinig feestdagen heeft. "Nederland heeft in vergelijking met de rest van Europa weinig te beknibbelen", zegt directeur Saskia Boumans van Wetenschappelijk bureau de Burcht. Ze doet promotieonderzoek naar de arbeidsmarkt. "Discussies zoals in Frankrijk zijn er in Nederland niet geweest."
"Je hebt wel die jarenlange discussie over 5 mei", zegt Boumans. De vraag of de Nederlandse Bevrijdingsdag een jaarlijkse feestdag moet zijn, blijft een twistpunt. Sommigen zijn erop tegen omdat er al veel vrije dagen zijn in die periode. Om diezelfde reden wil de Franse premier af van de Franse Bevrijdingsdag op 8 mei.
"Een kleine honderd jaar geleden was hier de discussie over 1 mei, de Dag van de Arbeid", zegt Boumans. "De arbeidersbeweging, waar ook communisten en revolutionairen tussen zaten, wilden een dag waarop de arbeider werd gevierd. Dat was niet per se de bedoeling in een calvinistisch land als Nederland. Koninginnedag is toen ingesteld om die discussie de wind uit de zeilen te halen."
Daarom is 1 mei in Nederland geen feestdag, in tegenstelling tot veel andere West-Europese landen.
Wat vindt Boumans van het Franse plan? "De gedachte is dat als mensen twee dagen meer werken zonder extra salaris, er meer output komt voor hetzelfde geld. De hoop is ook dat het economische effect groter is, omdat er in mei al meerdere vrije dagen zijn."
"De overheidsuitgaven zouden bovendien dalen. Op allerlei werkplekken in de publieke sector, zoals in ziekenhuizen, moet er tijdens feestdagen toch gewerkt worden. Op zo'n feestdag kost een werknemer in feite dubbel: de ambtenaar die vrij is en de invaller die de vrije plek invult. Misschien kost die invaller zelfs meer dankzij een feestdagtoeslag. Ik vraag me wel af of zo'n maatregel echt zo veel oplevert in een kantooromgeving."
"In principe heeft een extra dag werken effect op je economie", zegt hoofdeconoom Bert Colijn van ING. "Maar er werken al heel veel mensen op een feestdag, dus dat vermindert het weer."
Colijn haalt een onderzoek van de Europese Central Bank (ECB) uit 2004 aan. Omdat 2004 een schrikkeljaar was en enkele feestdagen in het weekend vielen, telde het jaar veel werkdagen. Daardoor groeide de economie. Volgens de ECB zorgde een extra werkdag voor zo'n 0,1 procent extra groei van het bbp.
Dat klinkt volgens Colijn aannemelijk. "Ik kan het een beetje staven omdat het Verenigd Koninkrijk in 2022 het zeventigjarig jubileum vierde van koningin Elizabeth. Dat had ongeveer hetzelfde effect. Twee feestdagen minder betekent dan 0,2 procent stijging van het bbp."
"We verwachten in Nederland een economische groei van 1,6 procent en 0,2 procent erbij is geen gigantisch verschil", zegt Colijn. "Dat wordt wat anders in tijden dat je heel veel meer aan defensie moet uitgeven. Hier komt de discussie over die uitgaven op gang, maar in Frankrijk is die wat heftiger, omdat begrotingstekort daar al zo problematisch is. De vraag blijft of een maatregel als het afschaffen van feestdagen echt het grote verschil gaat maken."
Source: Nu.nl economisch