Het besluit van demissionair minister Sophie Hermans om zes dikke stroomkabels door Schiermonnikoog en een kwetsbaar deel van de Waddenzee aan te leggen, is slecht ontvangen in Noord-Nederland. De betrokken natuurorganisaties beraden zich op vervolgstappen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Hoewel het besluit al maanden in de lucht hing, viel het de noordelingen donderdag toch rauw op het dak. Demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) maakte in een Kamerbrief bekend dat ze definitief kiest voor de optie die de Noord-Nederlandse bestuurders, boeren en natuurbeschermers níét willen: een traject waarbij de dikke stroomkabels het kleine Waddeneiland en de Noord-Groninger kuststreek doorklieven.
De nieuwe stroomkabels moeten de elektriciteit die wordt opgewekt door het toekomstige windpark Doordewind (ten noorden van Ameland) naar de Eemshaven transporteren. Over de meest wenselijke route van die kabels is jarenlang politiek overleg gevoerd. De gemeente Schiermonnikoog en negen natuurbeschermingsorganisaties zijn bang voor schade aan de eiland- en Waddennatuur.
De door Hermans gekozen route loopt door een belangrijk foerageer- en broedgebied van beschermde wadvogels, zoals lepelaars en wulpen. De aanleg van de stroomkabels vereist de inzet van grote machines en het graven van een brede sleuf in het wad. De verstoring is bovendien niet eenmalig, omdat netbeheerder Tennet om de zoveel tijd onderhoud moet plegen en de kabels moet vernieuwen.
Boeren en gemeenten in Noord-Groningen vrezen aantasting van de vruchtbare landbouwgrond tussen Kloosterburen en de Eemshaven. Het trekken van 30 kilometer lange stroomkabels door boerenland verhoogt het risico op verzilting van de bodem, wat funest is voor landbouwgewassen. De BBB-fractie in de Tweede Kamer, coalitiegenoot van Hermans’ partij VVD, streed dan ook met de natuurbeschermers tegen de Schiermonnikoog-variant.
De tegenstanders pleitten gezamenlijk voor een andere oplossing, de oostelijker gelegen ‘Tunnelroute’. In die variant worden de kabels niet door de zeebodem getrokken, maar aangelegd in afzonderlijke tunnelbuizen die met de Noordzee-windparken verbonden zijn via een kunstmatig eiland in zee. Volgens de gemaakte milieueffectrapportage is dit de meest natuurvriendelijke optie.
Maar Hermans schrijft het parlement dat de Schiermonnikoog-route de enige realistische optie is. Dat is namelijk de kortste en snelste route. De Tunnelvariant is minstens 3,2 miljard euro duurder en duurt zeker 3,5 jaar langer om aan te leggen, aldus de minister.
Het windpark Doordewind moet vanaf 2032 in bedrijf zijn, terwijl de Tunnelroute op zijn vroegst in 2036 gereed kan zijn. Gezien het belang van de energietransitie kan het kabinet daar niet op wachten, vindt Hermans.
Desondanks houdt ze mogelijkheid open dat de Tunnelroute er later alsnog komt. Ze laat die variant verder onderzoeken als optie voor later aan te leggen windparken en waterstoffabrieken op zee.
De ‘balende’ burgemeester van Schiermonnikoog, Ineke van Gent, kan die redenering maar moeilijk volgen. ‘Als de Tunnelroute over een paar jaar alsnog wordt aangelegd, zeg ik: doe het dan in één keer goed.’
De aanleg van veel windparken op zee loopt vertraging op door de lager dan verwachte vraag naar groene stroom en stijgende kosten. Het is dus maar de vraag of Doordewind in 2032 bedrijfsklaar is. Bovendien riskeert Hermans nu rechtszaken van tegenstanders, die ook vertragend kunnen werken. Rechtszaken die ze voorkomt als ze voor de Tunnelroute zou kiezen.
Van Gent vindt dat Hermans de mogelijke natuurschade bagatelliseert. ‘Het is telkens hetzelfde liedje als het gaat om gasboringen, defensie-oefeningen, visserij en andere schadelijke activiteiten in de Waddenzee. Het is steeds: en-en-en. Alles moet kunnen en er worden geen duurzame keuzes gemaakt.’
Hermans belde Van Gent woensdag op om het kabelbesluit persoonlijk mede te delen. Van Gent ervoer dat als ‘gratis medeleven’. ‘De minister zegt in feite: ‘Ik vind het heel erg voor je, maar ik doe het toch.’
De negen natuurorganisaties die zich tegen de Schiermonnikoog-route verzetten (waaronder de Waddenvereniging, Het Groninger Landschap en It Fryske Gea) blijven strijdbaar. Ze leggen zich niet neer bij dit besluit, zegt Natuurmonumenten-woordvoerder Jorien Bakker. ‘Ik moet nog met de anderen overleggen, maar wat ons betreft gaan we in bezwaar of beroep’.
Rechtszaken waarin de natuurorganisaties een beroep doen op de Vogel- en Habitatrichtlijnen lijken niet op voorhand kansloos, omdat de kabelaanleg het leefgebied van Europees beschermde vogelsoorten verstoort. De Waddenzee is ook Unesco Werelderfgoed. De VN-organisatie verklaarde eerder deze maand dat Nederland te veel verstorende activiteiten toelaat in het kwetsbare gebied.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant