Media Omroep CBS stopt met de populaire tv-show van Stephen Colbert. De concurrentie met streamingdiensten eist haar tol. Maar ook politieke druk.
The Late Show met Stephen Colbert, afgelopen donderdag.
Ging het om het te hoge budget? Om de te lage kijkcijfers? Of ging het om zijn grapjes? Om vrees voor president Trump?
De Amerikaanse omroep CBS stopt volgend jaar mei met The Late Show van Stephen Colbert. De presentator maakte dat in de editie van donderdagavond zelf bekend – en toen zijn publiek begon te joelen, zei hij: „Ik ben het helemaal met jullie eens.” Het nieuws veroorzaakte een schok in de Amerikaanse mediawereld, om uiteenlopende redenen.
Colberts positie in de late avond leek onaantastbaar – dat is de eerste reden voor de schok. Hij presenteert al tien jaar The Late Show, die nam hij in 2015 over van David Letterman, die in 1993 begon. Deze week werd nog bekend dat hij een van de drie genomineerden is voor een Emmy Award, de belangrijkste tv-prijs.
The Late Show is zo’n typische late-avondshow waarvan alle Amerikaanse tv-zenders er wel eentje hebben. ABC heeft Jimmy Kimmel, NBC heeft er zelfs twee: Seth Meyers en Jimmy Fallon. Kabelzender Comedy Central heeft The Daily Show, met onder meer Jon Stewart, HBO heeft Bill Maher, FoxNews heeft Greg Gutfeld. Het format is in wezen steeds identiek: de presentator begint met een spervuur van grappen over de actualiteit, bedacht door een team van schrijvers – Colbert zei gisteren dat er liefst tweehonderd mensen aan zijn show werken. Na de grappenmonoloog komen er gasten voor korte interviews over hun boeken, filmrollen of (meestal progressieve) politieke plannen, alles omlijst door muzikale intermezzo’s en sidekicks.
Colbert is in dat tijdslot de meest succesvolle van de klassieke omroepen. Zijn show trok in het laatste kwartaal gemiddeld 2,4 miljoen kijkers. Jimmy Kimmel trok gemiddeld 1,8 miljoen kijkers, Jimmy Fallon 1,2 miljoen, Meyers zit daar net onder. Ze leggen het allemaal af tegen Greg Gutfeld, die bij Fox een conservatief publiek van 3,3 miljoen kijkers bedient. Maar belangrijker is dat ze in het internet- en streamingtijdperk vrijwel allemaal structureel achteruitgaan wat kijkcijfers betreft. In zijn eerste jaar trok Letterman nog 7,8 miljoen kijkers per uitzending. Tien jaar later was dat aantal gehalveerd en weer tien jaar later waren er nog 2,9 miljoen kijkers over.
In dat licht klinkt de verklaring die CBS uitbracht niet onlogisch. Volgens de omroep betreft het een „puur financiële afweging”, die is gemaakt „tegen de achtergrond van lastige omstandigheden voor de late avond”-programmering. Het feit dat de omroep het hele format beëindigt en dus geen vervanger zoekt voor Colbert, lijkt dat argument te onderstrepen. Dat beaamt Billy Carter, lange tijd mediaverslaggever voor The New York Times en auteur van verschillende boeken over het format van de late night talkshow. Hij schrijft op X: „Mijn eerste indruk van het beëindigen van Colbert: de financiële kant van deze onderneming staat beslist onder druk.” Maar, zegt hij erbij: „Als CBS denkt dat het hiermee kan wegkomen zonder indringende vragen over buigen voor Trump, zijn ze niet goed bij hun hoofd.”
Dat is de tweede reden voor geschoktheid. Donald Trump heeft zijn hele politieke carrière via sociale media uitgehaald naar tv-sterren die hem in hun shows als een dankbaar object voor spot gebruikten. Aanvankelijk beschouwden de presentatoren zijn aanvallen als een ereteken. Jimmy Kimmel presenteerde in maart 2024 de Oscar-uitreiking en toonde zijn publiek live hoe Trump hem op Truth Social beschimpte. „Dat je nog zo laat mag kijken”, sneerde Kimmel in de uitzending. „Isn’t it past your jail time?”, verwijzend naar de rechtszaken waarin Trump verwikkeld was voor de verkiezingen van november 2024.
Maar sinds Trump voor de tweede maal president is geworden, zijn de presentatoren minder onbezorgd dan voorheen. Bill Maher, die vroeger regelmatig grappen maakte over Trump, ging naar Mar-a-Lago, met een lijst met alle beledigingen die Trump ooit over hem had geuit (hij telde er 60) en vroeg de president, na zijn verkiezingswinst in november 2014, die te signeren. „We hebben wel wat beters te doen in dit land dan van een afstand van 4.500 kilometer scheldwoorden naar elkaar te smijten”, vond Maher nu.
Er is goede reden om Trump te vrezen. De president heeft met verschillende decreten al laten zien dat hij bereid is privépersonen die hem niet bevallen aan te pakken met alle middelen die zijn positie als hoofd van de regering hem verschaft. Vormen van afpersing zijn hem niet vreemd. Hij heeft advocatenkantoren gedwongen tot schikkingen in ruil voor toegang tot regeringsinstellingen. En hij heeft verschillende media op dezelfde manier aangepakt. Ook CBS.
Al voor hij president werd dreigde Trump de omroep aan te klagen wegens een interview van het programma 60 Minutes met de Democratische presidentskandidaat Kamala Harris – Trump had zelf een interview-verzoek afgeslagen. Volgens hem was het interview zo welwillend gemonteerd dat het neerkwam op kiezersbedrog. Een aantijging „zonder grond”, vond CBS. Maar moederbedrijf Paramount trof hierover toch een schikking van 16 miljoen dollar met Trump. De reden was gauw gevonden: Paramount wil een grote fusie met een filmstudio tot stand brengen en heeft daarvoor toestemming van de overheid nodig.
„Een grote, vette omkoopsom”, zei Stephen Colbert afgelopen maandag tijdens zijn monoloog in The Late Show, waarin hij afgaf op Paramount. Hij haalde een artikel aan waarin werd gespeculeerd dat „late-night-presentator en frequent criticus van Trump, Stephen Colbert” hierdoor wel eens onder druk zou kunnen komen. „Oké”, zei Colbert. „Maar hoe kunnen ze druk uitoefenen op Stephen Colbert, als ze hem niet kunnen vinden?” En hij wees met een grijns op zijn vakantiesnorretje – als vermomming. Een dag later was zijn snorretje afgeschoren. Drie dagen later kreeg hij zijn ontslag aangezegd.
Vóór CBS zijn al andere belangrijke media – op z’n minst ogenschijnlijk – gezwicht voor druk van president Trump, of angst voor zijn toorn. Vaak speelt daarbij een rol dat die media in handen zijn van rijke eigenaars of grote bedrijven, die hun zakelijke belangen niet in gevaar willen brengen door Trump tegen de haren in te strijken.
Amazon-oprichter en miljardair Jeff Bezos, eigenaar van The Washington Post maar ook van ruimtevaart bedrijf Blue Origin, blokkeerde kort voor de presidentsverkiezingen een commentaar waarin steun werd uitgesproken voor Trumps rivaal Kamala Harris. Begin dit jaar bepaalde hij dat de opiniepagina voortaan geen breed overzicht van meningen meer zal brengen, en dat voor visies die in strijd zijn met „persoonlijke vrijheden en vrije markten” geen plaats meer is. Een kritische cartoon over techmiljardairs, onder wie Bezos, die buigen voor Trump en hem zakken geld aanbieden, werd geweigerd.
De eigenaar van de Los Angeles Times, techmiljardair Patrick Soon-Shiong, verhinderde ook dat er in zijn krant een pro-Harris commentaar zou verschijnen.
Tv-zender ABC, onderdeel van het Disney-concern, trof een schikking met Trump om hem 15 miljoen dollar te betalen in verband met een uitzending van ABC News waarin presentator George Stephanopoulos herhaaldelijk had gezegd dat Trump in 2023 in een civiele zaak was veroordeeld wegens verkrachting. In werkelijk was hij veroordeeld voor seksueel misbruik. De rechter had destijds gezegd dat Trumps gedrag weliswaar niet viel onder de strikte omschrijving van verkrachting in de staat New York, maar wel neerkwam op wat de meeste mensen onder verkrachting verstaan.
Maar niet alle media zwichten. Persbureau Associated Press (AP) hield zijn rug recht toen Trump eiste dat het de Golf van Mexico voortaan Golf van Amerika zou noemen. Ook toen Trump AP daarom de toegang tot sommige persbijeenkomsten ontzegde, hield het persbureau vol dat een president zich niet mag mengen in de redactionele inhoud van journalistiek werk.
Ondertussen ondergraven de medestanders van Trump in het Congres de publieke radio en televisie. Deze vrijdag kregen de Republikeinen een maatregel door het Congres om 1,1 miljard dollar aan al toegekende ondersteuning voor de publieke omroep alsnog te schrappen. De nationale tv-zender PBS en radiozender NPR hebben genoeg andere inkomstenbronnen om dat te overleven, maar voor lokale filialen kan deze ingreep fataal zijn.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC