Massaclaims halen steeds vaker het nieuws. Vorige week nog stapte een claimstichting naar de rechter vanwege hoge transactiekosten bij Visa en Mastercard. Toch is de kans van slagen nog onbekend: procedures duren vaak lang.
Ook Booking.com moest het begin juli ontgelden. De Consumentenbond kondigde een collectieve claim tegen het platform aan, vanwege onder meer nepkortingen, verzonnen schaarste en kunstmatig hoge prijzen. Tegen zes grote energieleveranciers werd onlangs een massaclaim aangekondigd vanwege onduidelijke prijsverhogingen bij variabele energiecontracten.
Zo'n massaclaim is handig voor consumenten omdat het vaak om 'strooischade' gaat, vertelt Evelyn Tjon-En-Fa, die als advocaat gespecialiseerd is in massaclaims. "Het gaat vaak om een laag bedrag per claim. Voor een particulier is het vrijwel nooit de moeite om er zelf over te procederen." Dat is voor één persoon namelijk te duur. "De schade is misschien een paar tientjes, dan moet je zelf nog de proceskosten en een advocaat of een andere gespecialiseerde jurist betalen."
De stichting die de massaclaim is begonnen, moet nog bij de rechter kunnen aantonen dat het voor de consument echt goed is om te procederen. Om een massaclaim te laten slagen, moeten dus genoeg mensen zich aansluiten, zegt Branda Katan, hoogleraar Ondernemingsrecht aan de Universiteit Leiden.
"Er gaat heel veel geld en tijd in zo'n zaak zitten. Daarom moet de rechter zeker weten dat er wel iemand zit te wachten op deze claim." Als genoeg mensen zich hebben aangesloten, is het voor de rechter duidelijk dat dit zo is. Anders is de kans groot dat het niet door gaat.
Als persoon kan je je ook nog na de uitspraak van de rechter aanmelden voor de claim. "Dat zorgt natuurlijk niet voor veel druk bij de mensen die hopen een schadevergoeding te krijgen. Mensen kunnen denken: ik doe nu niets, maar wacht op de uitspraak", zegt Katan.
Ook voor bedrijven kan een massaclaim relatief goed uitpakken, denkt Tjon-En-Fa. "Bij een massaclaim komen alle claims in één keer binnen. Als iedereen los gaat procederen, krijgt een bedrijf mogelijk te maken met veel negatieve publiciteit. En verweer voeren tegen duizenden losse claims is heel veel werk."
Een massaclaim is dus vrij overzichtelijk, zegt de advocaat. "Zit er iets in de claim, dan kunnen er afspraken met de claimstichtingen worden gemaakt over afwikkeling: voor dit type consumenten met deze schade spreken we dit vaste bedrag af, enzovoort."
Tjon-En-Fa: "Nederland loopt voorop op het gebied van wetgeving over massaclaims, we gaan verder dan de Europese minimumeisen." Dat maakt collectieve acties makkelijker, maar bedrijven zitten daar niet altijd op te wachten. "Het vergroot ook het risico op onnodige rechtszaken."
Volgens Tjon-En-Fa is daarom een goede balans nodig: "Het is goed dat we massaclaims faciliteren, maar we moeten er ook voor zorgen dat er geen onnodig belastinggeld gaat naar zaken die onvoldoende inhoud hebben."
Of de claims ook echt kans van slagen hebben, is nog maar de vraag. "De bedrijven in kwestie hebben vaak ook goede verweren", zegt Tjon-En-Fa. "Daarnaast duren de procedures vaak lang. Je moet in ieder geval geen haast hebben als je je aansluit bij zo'n claim."
Doordat de Nederlandse wetgeving over massaclaims nog vrij nieuw is - de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie bestaat pas sinds 2020 - is er überhaupt nog weinig te zeggen over de kans van slagen: een heel groot aantal van dit soort zaken zit namelijk nog in wat Tjon-En-Fa de "procedurele voorfase" noemt. "Dus hoe het in de praktijk uitpakt, is nog afwachten."
Dat zorgt voor onduidelijkheid over de afwikkeling. Degenen die zich hebben aangesloten bij de massaclaim betalen van tevoren vaak niets. Een financier neemt de kosten op zich; die hoopt na een uitspraak een deel van de winst te krijgen. Maar wie die financier betaalt, is nog maar de vraag, zegt Katan.
"De mensen die zijn aangesloten, tekenen voor een bijdrage aan die financier. Maar wat als je je pas aanmeldt na de uitspraak? Moet je dan ook betalen?", vraagt Katan zich af. "Ik zou denken van niet. Maar dat lijkt toch oneerlijk. De mening onder juristen is verdeeld."
Source: Nu.nl economisch